Tháo gỡ điểm nghẽn trong hoàn thuế giá trị gia tăng

Phó trưởng Cục Thuế Mai Sơn phát biểu tại Hội nghị lắng nghe và giải quyết khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)

Xử lý nhanh vướng mắc trong hoàn thuế

Cục Thuế cho biết, tính đến ngày 21/9/2026, cơ quan thuế đã ban hành 14.058 quyết định hoàn thuế với tổng số tiền 142.599 tỷ đồng, đạt 82% tiến độ dự toán hoàn thuế năm 2026, bằng 144% so cùng kỳ năm 2025. Chiếm tỷ trọng lớn trong hoàn thuế giá trị gia tăng là hàng hóa xuất khẩu, tiếp đến là các dự án đầu tư.

Tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng gửi bằng phương thức điện tử đạt 99%. Đáng lưu ý, 73% tổng số quyết định hoàn thuế được giải quyết theo phương thức hoàn trước-kiểm sau và 87% hồ sơ trong nhóm này được giải quyết trong vòng 6 ngày làm việc, thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của ngành thuế trong việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tháo gỡ điểm nghẽn trong hoàn thuế, sớm đưa dòng tiền trở lại với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

5 địa phương có số hoàn thuế giá trị gia tăng lớn nhất là Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hà Nội, Tây Ninh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp phản ánh vẫn còn tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng làm ảnh hưởng đến dòng vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Thu Hường, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ (Cục Thuế) cho biết có ba nhóm nguyên nhân chính dẫn đến những tồn tại trong công tác hoàn thuế hiện nay. Đó là doanh nghiệp chưa lập đầy đủ, chính xác bộ hồ sơ theo quy định; khi tiếp nhận, cơ quan thuế phải yêu cầu giải trình, bổ sung hoặc doanh nghiệp tự xin rút hồ sơ để lập lại.

Bên cạnh đó, hồ sơ có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn, chứng từ thanh toán hoặc đối tác trung gian; cơ quan thuế phải gửi công văn xác minh tới các cơ quan liên ngành khiến thời gian xử lý kéo dài.

Ngoài ra, việc chậm hoàn thuế còn có nguyên nhân từ những bất cập trong quy trình thao tác và quy định pháp lý, cụ thể là việc kê khai điều chỉnh các chỉ tiêu 37, 38 trong nghiệp vụ kế toán hoặc xử lý số thuế đề nghị hoàn trùng lặp giữa các kỳ vẫn gây lúng túng; chỉ cần một hóa đơn có rủi ro nhỏ, toàn bộ hồ sơ có thể bị chuyển sang diện kiểm trước-hoàn sau.

Sẵn sàng cho hoàn thuế tự động

Theo Phó trưởng Cục Thuế Mai Sơn, ngành thuế xác định xử lý vướng mắc trong hoàn thuế giá trị gia tăng là một trong những nhiệm vụ được tập trung giải quyết, hướng đến mục tiêu giải quyết hồ sơ hoàn thuế đúng quy định, đúng thời gian, đầy đủ và kịp thời nhằm hỗ trợ dòng tiền quay trở lại doanh nghiệp, tạo thêm nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thời gian tới, cơ quan thuế sẽ thực hiện quy trình hoàn thuế tự động, trong đó, dữ liệu tự động kết nối, hệ thống tự động phân tích, đối chiếu và phân loại rủi ro, giảm tối đa sự can thiệp của con người, cán bộ thuế chỉ tập trung vào những trường hợp thực sự có rủi ro và cần kiểm tra, xác minh.

Sau các hội nghị đối thoại được tổ chức trong tháng 9/2026, ngành thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện văn bản chỉ đạo trong toàn ngành nhằm quy định rõ thời gian giải quyết vướng mắc và đưa ra kết luận rõ ràng đối với từng hồ sơ hoàn thuế về số tiền được hoàn/chưa được hoàn/không được hoàn.

Đối với các hồ sơ chưa được hoàn thuế, cần nêu rõ lý do phải xác minh vấn đề gì, đầu mối giải quyết và thời gian thực hiện; trường hợp không được hoàn thuế cũng phải trả lời rõ lý do vì sao không được hoàn.

Bên cạnh đó, ngành thuế cũng thực hiện chấn chỉnh trách nhiệm của công chức trong xử lý hoàn thuế; không để xảy ra tình trạng xử lý hồ sơ quá hạn, thiếu hồ sơ kiểm tra, thực hiện không đầy đủ các bước xử lý trên hệ thống…

Quang cảnh Hội nghị lắng nghe và giải quyết khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)

Với định hướng nêu trên, ngành thuế đặt mục tiêu 100% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng (xuất khẩu, đầu tư) được tiếp nhận bằng phương thức điện tử và được giải quyết đúng hạn, trừ trường hợp hồ sơ có dấu hiện gian lận, trốn thuế, tội phạm.

Giải pháp để đạt mục tiêu này là ngành thuế sẽ kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi các quy định hướng dẫn Luật Quản lý thuế liên quan đến nội dung hoàn thuế giá trị gia tăng, trong đó có nội dung bỏ giấy đề nghị hoàn và thành phần hồ sơ với hoạt động xuất khẩu, dùng dữ liệu hải quan, ngân hàng xác định số thuế được hoàn.

Đồng thời sẽ tiến hành phân loại rủi ro, áp dụng luồng xanh đối với các trường hợp không phát hiện rủi ro, hoàn thuế ngay; luồng vàng/đỏ đối với các trường hợp có dấu hiệu rủi ro cần giải trình, bổ sung hoặc kiểm tra tại trụ sở. Mục tiêu nhằm hoàn nhanh, kịp thời đối với hồ sơ không có rủi ro và tách bạch thời gian kiểm tra tại trụ sở với thời hạn giải quyết hoàn.

Theo lộ trình, ngành thuế sẽ triển khai phiên bản đầu tiên tờ khai thuế giá trị gia tăng gợi ý từ tháng 10 và hoàn thiện trong quý IV/2026, đồng thời thực hiện hoàn thành nâng cấp hoàn thuế giá trị gia tăng tự động trong tháng 12 trên cơ sở Bộ tiêu chí rủi ro khi phân loại, giải quyết, thẩm định hồ sơ và nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin.