Tháo gỡ rào cản cho gỗ rừng trồng

Hoạt động sản xuất, chế biến gỗ tại Hợp tác xã Tú Hương (xã Côn Minh).

Côn Minh hiện có khoảng 7.600ha rừng sản xuất, chủ yếu là keo và mỡ. Tuy nhiên, toàn xã mới có 2 cơ sở chế biến theo hướng thủ công mỹ nghệ, chưa có doanh nghiệp đầu tư quy mô công nghiệp.

Phần lớn sản lượng gỗ vì vậy vẫn tiêu thụ dưới dạng thô, phụ thuộc thương lái, giá cả thiếu ổn định, hiệu quả kinh tế thấp. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến động lực phát triển rừng trồng bền vững của người dân.

Hợp tác xã (HTX) Tú Hương, một trong hai cơ sở chế biến gỗ tại địa phương, đã bước đầu tạo ra sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị cao hơn so với bán nguyên liệu. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn nhỏ, duy trì 5-8 lao động thường xuyên, cho thấy chế biến sâu vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.

Đại diện HTX cho biết, dù nguồn nguyên liệu dồi dào, khả năng tiêu thụ còn hạn chế do thiếu liên kết thị trường; vì vậy, HTX mong được hỗ trợ về chính sách và kết nối tiêu thụ để mở rộng sản xuất, nâng cao hiệu quả.

Tại xã Trần Phú, toàn xã có 9 xưởng chế biến gỗ, song đã có 2 xưởng tạm dừng hoạt động. Các cơ sở còn lại chủ yếu thực hiện bóc, băm gỗ keo, mỡ và xuất thô. Nguồn nguyên liệu đầu vào không ổn định do phụ thuộc chu kỳ khai thác, trong khi cạnh tranh thu mua ngày càng tăng khiến giá biến động.

Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, nhiều khu rừng xa khu dân cư, việc vận chuyển khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa, làm tăng chi phí sản xuất, giảm sức cạnh tranh.

Trong khi đó, tại một số địa phương có lợi thế về vị trí và hạ tầng như: Nghĩa Tá, Yên Phong, Bạch Thông, Chợ Mới…, hoạt động chế biến gỗ đã phát triển rõ nét hơn, từng bước hình thành liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Tại Khu công nghiệp Thanh Bình (xã Thanh Thịnh), một số doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền tương đối hiện đại, sản xuất gỗ bóc, ván ép, dăm gỗ phục vụ xuất khẩu.

Khu công nghiệp Thanh Bình (xã Thanh Thịnh) tập trung các cơ sở chế biến gỗ, từng bước hình thành liên kết, nâng cao giá trị gỗ rừng trồng.

Nhờ gần các trục giao thông chính, việc thu mua và tiêu thụ thuận lợi hơn, tạo điều kiện hình thành vùng nguyên liệu ổn định thông qua liên kết với người dân. Thực tế cho thấy, để phát triển ngành chế biến gỗ theo hướng nâng cao giá trị, cần thu hút doanh nghiệp, nhất là chế biến sâu, cùng với cơ chế ưu đãi và đầu tư hạ tầng, đặc biệt là giao thông kết nối.

Theo lãnh đạo địa phương, đây là xu hướng tất yếu và đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ; nơi nào có doanh nghiệp đầu tư bài bản, gắn kết với người dân thì giá trị rừng trồng được nâng lên rõ rệt, vì vậy các địa phương đang tập trung hoàn thiện cụm công nghiệp và cải thiện hạ tầng để tạo điều kiện thu hút đầu tư.

Hiện nay, tại một số xã, dù có tiềm năng lớn về rừng trồng, song hạn chế về hạ tầng, thu hút đầu tư và định hướng phát triển khiến giá trị vẫn chủ yếu dừng ở khâu nguyên liệu. Dù vậy, các cơ sở chế biến cơ bản tuân thủ quy định về nguồn gốc gỗ hợp pháp, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, tiềm năng ngành gỗ rừng trồng khu vực phía Bắc còn lớn, song để khai thác hiệu quả cần giải pháp đồng bộ từ quy hoạch vùng nguyên liệu, đầu tư hạ tầng đến thu hút doanh nghiệp chế biến sâu và xây dựng chuỗi liên kết; khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, giá trị rừng trồng sẽ được nâng lên, góp phần cải thiện thu nhập và thúc đẩy kinh tế địa phương.

Vân Đoan