Tháo gỡ vướng mắc chính sách nhà ở xã hội, bảo đảm quyền lợi các nhóm yếu thế

Các đồng chí: Phạm Gia Túc - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Nguyễn Duy Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh; các đại biểu đoàn ĐBQH Hà Tĩnh tham dự kỳ họp.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ sáng 22/10.

Đầu giờ sáng 22/10, Quốc hội nghe trình bày về tờ trình và báo cáo thẩm tra về 3 dự án Luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Thời gian còn lại, các ĐBQH tham gia thảo luận tại tổ.

Tại thảo luận tổ, các đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi 3 dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, khắc phục bất cập trong thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản, khơi thông nguồn lực cho phát triển KT-XH; đồng thời, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh phát biểu ý kiến.

Bảo đảm đồng bộ pháp luật về nhà ở, nâng cao tính khả thi của chính sách nhà ở xã hội

Thảo luận về Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về quyền sử dụng đất, cấp GCNQSDĐ, tái định cư, giao dịch nhà ở và công chứng, chứng thực. Làm rõ cơ chế sử dụng đất đối với nhà chung cư, phương pháp xác định phần quyền sử dụng đất chung của các chủ sở hữu, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; tránh chồng chéo, khoảng trống pháp luật trong quá trình thực hiện.

Một số ý kiến cho rằng cần đánh giá kỹ hơn tính khả thi của những chính sách mới, nhất là nghĩa vụ dành quỹ đất, diện tích nhà ở cho thuê trong dự án nhà ở thương mại, mô hình quỹ nhà ở và các chính sách ưu đãi về đất đai; tăng cường ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID trong xác minh đối tượng, thu nhập và điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội, công khai, minh bạch quy trình xét duyệt, ngăn ngừa trục lợi, đầu cơ. Bên cạnh đó, nghiên cứu phát triển hệ sinh thái nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, ổn định, huy động hiệu quả nguồn nhà ở sẵn có trong Nhân dân để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tháo gỡ vướng mắc trong huy động nguồn lực đầu tư phát triển nhà ở xã hội, làm rõ cơ chế để Quỹ Đầu tư phát triển địa phương đủ điều kiện được trực tiếp làm chủ đầu tư; quy định cụ thể nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội đối với dự án nhà ở thương mại và cơ chế chuyển tiếp, bảo đảm không giảm nguồn cung nhà ở xã hội. Thống nhất thứ tự ưu tiên thuê nhà ở xã hội, hoàn thiện cơ chế quản lý giá thuê, bảo đảm công khai, minh bạch trong xét duyệt hồ sơ khi nhu cầu vượt nguồn cung; quy định rõ trách nhiệm công khai quyết toán, thời hạn hoàn trả chênh lệch giá và cơ chế giám sát, bảo vệ quyền lợi người mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) góp ý vào dự thảo luật.

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị lồng ghép yếu tố già hóa dân số trong chiến lược, chương trình phát triển nhà ở; có cơ chế thuê nhà ổn định, hỗ trợ giá thuê và ưu tiên bố trí căn hộ tầng thấp cho người cao tuổi, người khuyết tật, người gặp khó khăn trong vận động. Bổ sung yêu cầu thiết kế nhà ở bảo đảm khả năng tiếp cận, an toàn trước thiên tai, động đất; bố trí không gian sơ cứu tại các khu chung cư quy mô lớn; ưu tiên tái định cư phù hợp khi cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Cụ thể hóa cơ chế phối hợp giám sát của Ủy ban MTTQ, Hội Người cao tuổi và các tổ chức liên quan trong xét duyệt nhà ở xã hội gắn với xác minh thực tế, công khai danh sách; bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng, nhất là người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế.

Hoàn thiện chính sách đất đai, bảo đảm quyền lợi người dân và khơi thông nguồn lực phát triển

Góp ý về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về phân loại đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tinh giản, rõ mục đích, tránh quản lý quá chi tiết, cứng nhắc. Đối với thu hồi đất để phát triển KT-XH vì lợi ích quốc gia, công cộng, cần quy định chặt chẽ điều kiện “thật sự cần thiết phải thu hồi”, tránh mở rộng các trường hợp thu hồi đất khi chưa đủ cơ sở; đồng thời làm rõ cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người có đất bị thu hồi, nhất là trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Quy định rõ thẩm quyền quản lý đất đai trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; bảo đảm phân cấp, ủy quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát, không để phát sinh cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Đại biểu cũng đề nghị tháo gỡ những điểm nghẽn trong đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ, đẩy mạnh cải cách TTHC và chuyển đổi số, xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng. Đối với phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất, cần làm rõ mô hình, cơ chế hoạt động, tài chính của tổ chức phát triển quỹ đất, bảo đảm hoạt động đúng tính chất, không vì lợi nhuận và phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế giá đất, bảng giá đất và các khoản thu từ đất theo hướng vừa tạo nguồn lực phát triển, vừa bảo đảm khả năng tiếp cận đất đai, tạo đồng thuận xã hội và môi trường đầu tư thuận lợi.

Siết chặt quản lý kinh doanh bất động sản, bảo vệ quyền lợi khách hàng và minh bạch thị trường

Đối với Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), ĐBQH đề nghị làm rõ quyền, nghĩa vụ của các chủ thể, nhất là đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài mua, thuê mua bất động sản, chuyển nhượng dự án và chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản. Đối với các dự án gặp khó khăn, chủ đầu tư không còn đủ năng lực thực hiện hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai, cần nghiên cứu cơ chế cho phép bên nhận chuyển nhượng đủ điều kiện kế thừa nghĩa vụ, bảo đảm thu ngân sách, bảo vệ quyền lợi khách hàng và tránh lãng phí nguồn lực đất đai. Quy định chặt chẽ việc đặt cọc, thanh toán, bảo lãnh đối với bất động sản hình thành trong tương lai; làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, ngân hàng và các bên liên quan, hạn chế nguy cơ huy động vốn sai mục đích, phát sinh tranh chấp.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ tác động của những chính sách mới, chỉ bổ sung điều kiện, thủ tục thực sự cần thiết, bảo đảm cắt giảm thực chất chi phí tuân thủ và không phát sinh cơ chế tiền kiểm, xác nhận chồng chéo. Hoàn thiện quy định về công khai, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu thị trường bất động sản; xác định rõ trách nhiệm cập nhật, kiểm chứng, xử lý sai lệch thông tin, bảo đảm mã định danh và giao dịch điện tử không trở thành rào cản đối với các giao dịch hợp pháp. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm của sàn giao dịch, doanh nghiệp môi giới; bảo đảm cơ chế kiểm soát hợp đồng mẫu gắn với bảo vệ người tiêu dùng.