Thảo luận Quốc hội tại tổ: Nóng với cấm cung cấp, phân phối khí N2O

Các đại biểu tham gia thảo luận tại Tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Phát sinh 3 khó khăn

Góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; liên quan đến việc bổ sung hoạt động kinh doanh khí N2O (bóng cười) vào ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) bày tỏ quan điểm đồng tình với chủ trương cấm, bởi tình trạng lạm dụng khí N2O đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thanh thiếu niên và trật tự xã hội.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch-Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga tham dự phiên thảo luận tại Tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Tuy nhiên, theo ông Nghĩa, quy định hiện nay chưa thật sự rõ ràng. Bởi dự thảo quy định: “Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học” nhưng quy định này sẽ phát sinh ít nhất 3 khó khăn.

Ông Nghĩa cho rằng, rất khó xác định mục đích sử dụng cuối cùng của người mua. Doanh nghiệp sản xuất hoặc phân phối ở khâu trung gian không thể biết người sử dụng cuối cùng dùng vào mục đích gì. Đồng thời sẽ rất khó xử lý trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Dẫn việc Báo cáo thẩm tra số 727 của Ủy ban Kinh tế- Tài chính cũng đã chỉ rõ những bất cập này và đề nghị làm rõ phạm vi hành vi bị cấm cũng như trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng, ông Nghĩa đề nghị chỉnh lý theo hướng quy định rõ cấm cung cấp, bán hoặc phân phối khí N2O cho mục đích hít trực tiếp để giải trí, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối và cơ sở bán lẻ; đồng thời, quy định cơ chế truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử và lưu thông sản phẩm để bảo đảm khả thi trong thực thi.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, khí N20 ngoài mục đích gây cười còn sử dụng cho nhiều mục đích khác trong y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học. Nếu cấm sử dụng cho người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế thì sẽ quản lý như thế nào? bởi người kinh doanh khí N20 không biết người mua sử dụng cho mục đích nào?. Nếu người mua sử dụng cho mục đích gây cười là sai nhưng sử dụng cho mục đích khác là không sai.

“Vấn đề là làm thế nào để bảo đảm quyền lợi kinh doanh của các tổ chức cá nhân nhưng cũng khoang vùng được đối tượng sử dụng gây ảnh hưởng đến sức khỏe cần thiết kế các điều khoản quy định một cách phù hợp”, ông Hùng nói.

Thiếu cơ chế nhận diện dòng sản phẩm cấm

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) cũng nêu việc hợp đồng kinh doanh khí N20 để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học ký kết trước khi Luật này có hiệu lực thi hành và chấm dứt hiệu lực. Các bên tham gia hợp đồng được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng theo quy định pháp luật về dân sự. Quy định trên là cần thiết nhưng chưa đảm bảo tính hợp lý và mang tính bắt buộc và cần xem xét bổ sung chặt chẽ hơn.

Đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Khí N20 là nguyên liệu hợp pháp trong nhiều ngành nghề công nghiệp thực phẩm, y tế. Tuy nhiên không có cơ chế nhận diện, phân tích rõ ràng dòng sản phẩm cấm và dòng sản phẩm được phép sẽ gây khó khăn cho vấn đề kiểm soát và ảnh hưởng đến các doanh nghiệp hoạt động chân chính.

“Dự thảo Luật không đề cập đến các hoạt động đã và đang thực hiện, nghĩa vụ của các bên trong giai đoạn chuyển giao như trả, nhận hàng, nhận tiền, bàn giao thiết bị. Như vậy sẽ giải quyết ra sao? tạo khoảng trống pháp lý, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro trong vấn đề tranh chấp dân sự phức tạp khi các bên không tự thỏa thuận được với nhau. Nếu không có hướng dẫn cụ thể về thời hạn khối lượng tồn kho và tiêu chí xác định chi phí phát sinh từ thanh lý có thể bị doanh nghiệp lợi dụng để kéo dài hoạt động kinh doanh bị cấm, còn cơ quan chức năng gặp lúng túng khi xác định đâu là hành vi thanh lý hợp pháp và đâu là kinh doanh trái phép”, bà Vang nêu vấn đề.

Để quy định trên có tính khả thi và bảo vệ tốt cho quyền lợi của các bên, bà Vang kiến nghị nên quy định theo hướng: Các hợp đồng kinh doanh khí N20 để sử dụng cho người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học đã ký kết trước ngày Luật có hiệu lực thi hành đương nhiên chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật có hiệu lực.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ) cho hay, dự thảo Luật đã chỉnh lý theo hướng cấm kinh doanh N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, nhưng loại trừ các mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.

Theo ông Sơn, khi tổ chức thực hiện phải tiếp tục giữ đúng tinh thần cấm đúng hành vi nguy hiểm, không cấm hoặc đặt thêm giấy phép bao trùm lên toàn bộ chuỗi sản xuất, nhập khẩu và phân phối hợp pháp.

Do đó, ông Sơn kiến nghị doanh nghiệp phải lưu vết giao dịch, xác minh khách hàng trong trường hợp cần thiết và chịu trách nhiệm nếu biết hoặc có đủ căn cứ để biết hàng hóa được cung cấp cho mục đích bị cấm. Nhưng cũng không nên mặc nhiên buộc doanh nghiệp sản xuất hoặc phân phối đầu chuỗi chịu trách nhiệm cho mọi hành vi sai phạm của người sử dụng cuối cùng nằm ngoài khả năng kiểm soát hợp lý của doanh nghiệp. “Phải xử lý đúng chủ thể, đúng hành vi và đúng mức độ lỗi”, ông Sơn nói.

Không được ban hành điều kiện kinh doanh mới dưới hình thức tiêu chuẩn, quy chuẩn

Liên quan đến việc cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, ông Đào Chí Nghĩa ủng hộ chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy nhiên, băn khoăn nếu bỏ điều kiện kinh doanh nhưng sau đó lại thay bằng hàng loạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, giấy xác nhận hoặc thủ tục khác thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện gần như trước đây. Khi đó chúng ta chỉ thay đổi tên gọi của công cụ quản lý chứ chưa thực sự giảm chi phí tuân thủ. Báo cáo thẩm tra cũng đã cảnh báo nguy cơ phát sinh “điều kiện kinh doanh trá hình”. Vì vậy đề nghị trong Luật cần bổ sung nguyên tắc: Không được ban hành điều kiện kinh doanh mới dưới hình thức tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc thủ tục hành chính có bản chất tương tự điều kiện đầu tư kinh doanh đã được bãi bỏ. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm mục tiêu cải cách được thực hiện thực chất.