Thảo luận tại Tổ 9 (Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ và các tỉnh Lai Châu, Lạng Sơn): Quyết liệt triển khai cơ chế đặc thù, khơi thông nguồn lực từ khu vực công và tư nhân

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 9, sáng 10/4

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, sáng 10/4, Quốc hội làm việc tại Tổ, thảo luận về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH và NSNN năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH và NSNN những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026 - 2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030; Phê chuẩn quyết toán NSNN năm 2024; công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ thích ứng biến đổi khí hậu

Tại Tổ 9, đánh giá cao nội dung Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026-2030, các ĐBQH cho rằng, kế hoạch đã bám sát các quan điểm, mục tiêu và định hướng lớn của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đồng thời, xác định khá đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế, nhất là định hướng phát triển nhanh và bền vững dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số...

ĐBQH Nguyễn Thanh Phương (Cần Thơ) phát biểu

ĐBQH Nguyễn Thanh Phương (Cần Thơ) cho biết, đối với Kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2026-2030, Chính phủ đưa ra 59 chỉ tiêu, 5 quan điểm, 11 giải pháp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Để đạt được các mục tiêu này, đại biểu đề nghị, cần tập trung vào nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đặc biệt là sớm nghiên cứu thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo.

Hiện nay, Việt Nam đã có Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia trực thuộc Bộ Tài chính, tuy nhiên ở các vùng vẫn thiếu đầu mối kết nối để hình thành mạng lưới liên kết hiệu quả. Do đó, cần sớm nghiên cứu thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo cấp vùng, phù hợp với đặc thù từng khu vực, đại biểu đề nghị.

Về cơ chế đầu tư, theo đại biểu, Nhà nước sẽ không đầu tư toàn bộ mà chỉ tập trung vào phần hạ tầng khung; sau đó huy động doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học tham gia đầu tư, vận hành, phát triển nội dung đổi mới sáng tạo. Các trung tâm này cũng đồng thời cần mở rộng hợp tác với các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thông qua đó, có thể thu hút đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia làm việc - một xu hướng đang được nhiều quốc gia áp dụng. Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển trong thời gian tới, đại biểu nêu rõ.

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, để phục vụ việc thực hiện các phát triển KT-XH, đại biểu Nguyễn Thanh Phương cho rằng, Nhà nước cần xác định rõ các cơ sở giáo dục có thế mạnh đặc thù để tập trung đầu tư trọng điểm. Hiện nay, dù tiếng Anh đã được định hướng trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường ở các cấp học, song cần đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực ngoại ngữ ở bậc đại học, bảo đảm sinh viên khi tốt nghiệp có thể làm việc trực tiếp trong môi trường quốc tế.

Cho rằng cần tiếp tục quan tâm đến quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, đại biểu Nguyễn Thanh Phương nêu vấn đề, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, các quốc gia hiện nay chủ yếu áp dụng 2 giải pháp, là thích ứng hoặc can thiệp bằng công nghệ.

Vì vậy, trong giai đoạn 5 năm tới, phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ thích ứng biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên, nhằm tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

ĐBQH Triệu Thị Ngọc Diễm (Cần Thơ) phát biểu

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều diễn biến phức tạp (xu hướng các điểm nóng dịch chuyển dần từ Tây sang Đông, gần về khu vực Đông Á, Đông Nam Á), ĐBQH Triệu Thị Ngọc Diễm (Cần Thơ) đề xuất, kịch bản phát triển KT-XH theo từng năm cần tính đến các phương án dự phòng, kiểm soát rủi ro. Đồng thời, theo mục tiêu của Kế hoạch, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế dự kiến đạt khoảng 55%.

Để đạt được mục tiêu này, cần bổ sung các giải pháp mang tính đột phá để nâng cao năng suất lao động và đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) theo hướng: đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế; nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, nhất là trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Một trong những giải pháp then chốt nhất để đạt được tăng trưởng hai con số là chuyển đổi nhanh mô hình tăng trưởng. Nhấn mạnh quan điểm này, ĐBQH Nguyễn Mạnh Hùng (Cần Thơ) cho rằng, yêu cầu là phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu; từ dựa vào thâm dụng vốn, lao động, đất đai sang phát triển dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, dựa trên 3 nhân tố: năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và đóng góp của các nhân tố tổng hợp.

Đại biểu đề nghị, Chính phủ cần báo cáo rõ hơn việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng được thể hiện trên các mặt của KT-XH như thế nào, đặc biệt là các ngành khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghiệp, dịch vụ.

ĐBQH Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) phát biểu

Cùng quan điểm, ĐBQH Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) nhấn mạnh, việc xác định các mô hình tăng trưởng mới phải phù hợp với các ngành, lĩnh vực của từng địa phương. Trục xuyên suốt là tính phù hợp của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển đổi số, minh bạch và khai thác được tối đa lợi thế của từng ngành, từng vùng, từng địa phương.

Tập trung gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách

Bên cạnh các chính sách vĩ mô, các ĐBQH cũng tập trung đề xuất nhiều vấn đề thực tiễn tại địa phương.

ĐBQH Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) đề xuất những vấn đề thực tiễn tại địa phương và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Hạnh Nhung

ĐBQH Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) đề nghị, cần sớm có giải pháp ổn định giá nông sản, nhất là giá lúa; đồng thời kiểm soát chi phí đầu vào nhằm giảm áp lực cho nông dân. Cùng với đó, cần tăng cường dự báo thị trường, hỗ trợ thu mua, tạm trữ nông sản để bảo đảm hiệu quả sản xuất.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu triển khai các giải pháp liên vùng nhằm ứng phó với sụt lún, sạt lở, triều cường và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến cao tốc với quy mô phù hợp để phát huy hiệu quả khai thác.

Bên cạnh đó, cần sớm triển khai dự án đường sắt tốc độ cao, phát triển hệ thống cảng biển, nhằm tăng cường kết nối liên vùng và hỗ trợ xuất khẩu nông sản, thủy hải sản.

“Mong muốn là giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ sẽ có các chính sách đột phá nhằm thúc đẩy phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị.

ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu) phát biểu

ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu) cũng lưu ý, chúng ta xác định mục tiêu là tăng trưởng hai con số, do đó công tác điều hành phải hết sức linh hoạt và thận trọng. Quan trọng nhất là giữ ổn định vĩ mô, tránh chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá sẽ dễ tạo ra những "cú sốc" không tốt cho phát triển dài hạn.