Thay đổi 'cách mạng' từ phim ngắn AI: Đừng để AI kể thay câu chuyện con người

AI có thể hỗ trợ làm phim, nhưng lựa chọn và quyết định sáng tạo vẫn thuộc về con người - Ảnh minh họa.

AI tạo hình ảnh, con người tạo giá trị

AI có thể tạo ra những khuôn hình đẹp, nhân vật hoàn chỉnh, bối cảnh chi tiết và chuyển động ngày càng thuyết phục. Chỉ với những câu lệnh phù hợp, người dùng có thể nhanh chóng thử nghiệm nhiều phong cách hình ảnh mà trước đây cần đến ê-kíp và nguồn lực đáng kể.

Tuy nhiên, theo đạo diễn Phạm Vĩnh Khương, một trong những giới hạn đáng chú ý của AI vẫn nằm ở trải nghiệm sống. Máy có thể tạo hình ảnh, giọng nói, chuyển động nhưng không có ký ức, trải nghiệm và sự va chạm với đời sống như con người. Những biểu hiện rất nhỏ như ánh mắt, nhịp thở hay sự nghẹn lại trong một khoảnh khắc xúc động vẫn khó tái tạo đầy đủ.

AI có thể mô phỏng hình thức của cảm xúc, nhưng không đồng nghĩa với việc máy thực sự hiểu câu chuyện mà nó đang thể hiện. Một khuôn hình đẹp vì thế chưa đủ tạo nên chiều sâu cho một bộ phim.

Đạo diễn Lương Đình Dũng cho rằng, phim không thể chỉ được đánh giá bằng hình ảnh đẹp hay công nghệ hiện đại. Một phim ngắn làm bằng AI vẫn cần được tổ chức nghiêm túc như một tác phẩm điện ảnh, từ hình ảnh, câu chuyện đến âm thanh, chỉ khác ở chỗ công cụ sản xuất đã thay đổi. AI có thể thay đổi cách làm phim, nhưng không tự động tạo ra giá trị điện ảnh.

Khi AI nhân bản nhanh các công thức giữ chân người xem, chúng có thể tác động thế nào đến cách công chúng tiếp nhận câu chuyện? Theo đạo diễn Lương Đình Dũng, điều này có thể xảy ra khi người xem liên tục tiếp xúc với những nội dung được sản xuất theo các mô-típ tương tự. Những câu chuyện vốn không mới, nhưng AI khiến chúng có thể được sản xuất và nhân bản nhanh hơn.

Phim ngắn AI cũng mở ra khả năng kể những câu chuyện nhỏ với nguồn lực thấp hơn. Nhưng nếu không tạo được khác biệt về chất lượng, cách kể và phong cách, không gian nội dung số có thể nhanh chóng trở nên dày đặc những sản phẩm giống nhau.

Hình ảnh trong phim khoa học viễn tưởng “Shadow of the Wolf” do đạo diễn Phạm Vĩnh Khương sản xuất sử dụng công nghệ AI kết hợp AS.

Đáng chú ý là tác động đối với người trẻ. Theo ông Dũng, khi người xem tiếp nhận quá nhiều thông tin và những “lời giải” đơn giản cho tình yêu, gia đình, thành công hay thất bại, vấn đề không chỉ nằm ở một video cụ thể mà ở cách những thông tin đó được tiếp nhận và tích lũy.

Vì thế không phải phim ngắn AI hoàn toàn tốt hay xấu, mà là nguồn nội dung nào đang chiếm ưu thế và người xem có đủ khả năng lựa chọn, so sánh, tiếp nhận cách chủ động.

Đạo diễn Phạm Vĩnh Khương cũng lưu ý, khả năng sản xuất hàng loạt của AI có thể làm gia tăng lượng thông tin trên môi trường mạng, nhưng số lượng nhiều không đồng nghĩa với việc ý tưởng trở nên đa dạng hơn.

Con người quyết định giá trị điện ảnh

Khi AI có thể tạo ra những hình ảnh đẹp chỉ từ một câu lệnh, chất lượng của một bộ phim không thể chỉ nhìn vào công nghệ được sử dụng.

Điều quan trọng vẫn là câu chuyện có đủ sức thuyết phục hay không, nhân vật có chiều sâu hay chỉ xuất hiện để tạo những cú “bẻ lái”, hình ảnh có phục vụ câu chuyện hay chỉ để gây ấn tượng, âm thanh có góp phần tạo cảm xúc hay chỉ nhằm kích thích người xem. Những lựa chọn đó vẫn nằm ở người làm phim.

Theo đạo diễn Lương Đình Dũng, công nghệ chỉ là phương tiện. Một bộ phim có giá trị vẫn cần được làm với tư duy điện ảnh, thay vì để công cụ quyết định toàn bộ cách kể.

Với đạo diễn Phạm Vĩnh Khương, AI có thể đưa ra hàng nghìn phương án hình ảnh, nhưng việc lựa chọn phương án nào, sắp xếp ra sao và muốn truyền tải điều gì vẫn phụ thuộc vào người sử dụng. Giá trị của tác phẩm nằm ở gu thẩm mỹ, cá tính và chủ đích sáng tạo.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không còn là “phim này có dùng AI hay không?”, mà là người làm phim đã sử dụng AI để làm gì và đưa điều gì của mình vào tác phẩm.

Một bộ phim có thể được tạo hoàn toàn bằng AI, kết hợp AI với quay phim truyền thống hoặc chỉ sử dụng AI ở một vài công đoạn. Khác biệt về công nghệ không quyết định chất lượng. Câu chuyện, ngôn ngữ điện ảnh và dấu ấn sáng tạo mới tạo nên sự khác biệt.

Theo giới chuyên gia, AI đang hạ thấp đáng kể rào cản bước vào lĩnh vực làm phim. Một người trẻ không nhất thiết phải có đầy đủ ê-kíp, thiết bị hay kinh phí lớn mới có thể thử nghiệm một ý tưởng. Nhưng chính điều này lại khiến nền tảng của người làm phim trở nên quan trọng hơn.

Con người là yếu tố quyết định giá trị điện ảnh - Ảnh minh họa.

Theo đạo diễn Lương Đình Dũng, người trẻ muốn làm phim bằng AI không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà còn phải có nền tảng về kể chuyện, bởi hình ảnh luôn gắn với nội dung và cách diễn đạt câu chuyện.

Đạo diễn Phạm Vĩnh Khương cũng cho rằng trước khi học cách viết câu lệnh cho AI, người làm phim cần hiểu tư duy điện ảnh, kịch bản, ánh sáng và quan niệm nghệ thuật. AI nên là công cụ hỗ trợ, thay vì trở thành yếu tố quyết định người làm phim phải kể câu chuyện như thế nào.

Nếu bắt đầu từ công cụ, người dùng dễ tập trung vào những gì AI có thể tạo ra. Nếu bắt đầu từ câu chuyện, công nghệ sẽ phục vụ cho điều người làm phim muốn kể.

AI sẽ tiếp tục tiến bộ. Những hạn chế về hình ảnh, chuyển động, giọng nói hay biểu cảm có thể dần được thu hẹp. Khi hình ảnh do máy tạo ra ngày càng khó phân biệt với hình ảnh do con người tạo ra, dấu ấn của người làm phim càng trở thành yếu tố quan trọng.

Theo ông Phạm Vĩnh Khương, điều khó thay thế không nằm ở khả năng tạo hình ảnh mà ở “linh hồn” của người sáng tạo. Cùng một công cụ, hai người có thể tạo ra hai sản phẩm khác nhau bởi cách lựa chọn và tổ chức chất liệu.