Thay đổi lớn tại các trạm y tế ở TP.HCM

Y tế cơ sở tại TP.HCM đang được định hướng thay đổi theo hướng liên thông thay vì hoạt động độc lập. Trong mô hình mới, mỗi trạm y tế xã, phường không còn là một đơn vị đơn lẻ mà được đặt trong mạng lưới chuyên môn thống nhất, có bệnh viện của thành phố trực tiếp đồng hành.

Theo định hướng này, mỗi bệnh viện sẽ được phân công gắn kết với một số trạm y tế. Mối quan hệ không chỉ dừng ở việc “tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới” khi có vấn đề phát sinh, mà trở thành sự phối hợp thường xuyên, hai chiều và có trách nhiệm trong chăm sóc sức khỏe người dân trên địa bàn.

Bệnh viện trở thành “hậu phương” của trạm y tế

Theo PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, một trong những thay đổi quan trọng là thiết lập kết nối chuyên môn thường xuyên giữa bệnh viện và trạm y tế.

Mỗi trạm cần xác định rõ bệnh viện đồng hành để bác sĩ có thể hội chẩn, xin ý kiến chuyên khoa, tư vấn hướng xử trí hoặc chuyển người bệnh khi vượt quá khả năng. Hội chẩn và tư vấn từ xa cũng được đẩy mạnh nhằm đưa năng lực chuyên môn của bệnh viện đến gần trạm y tế hơn.

Điều này giúp thay đổi cách vận hành của y tế cơ sở. Khi gặp trường hợp khó, bác sĩ tại trạm không nhất thiết phải chuyển người bệnh lên tuyến trên ngay, mà có thể nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ bệnh viện để đánh giá và xử trí phù hợp.

"Quan trọng hơn, bác sĩ tại trạm y tế có một mạng lưới chuyên môn phía sau để hỗ trợ trong quá trình chăm sóc người bệnh", bác sĩ Thượng cho biết.

Bên cạnh hội chẩn, TP.HCM cũng hướng đến việc đưa bác sĩ bệnh viện tham gia thực chất vào chăm sóc sức khỏe ban đầu. Bác sĩ từ bệnh viện có thể luân phiên về trạm theo kế hoạch, ưu tiên những chuyên khoa có nhu cầu cao như nội khoa, nhi khoa, sản phụ khoa, tim mạch, nội tiết, lão khoa.

Bác sĩ bệnh viện về trạm không chỉ để khám bệnh mà còn phối hợp quản lý bệnh không lây nhiễm, theo dõi người cao tuổi, quản lý nhóm nguy cơ, khám sức khỏe, tư vấn dự phòng và đào tạo tại chỗ cho nhân viên y tế.

Qua đó, vai trò của bác sĩ bệnh viện cũng được mở rộng. Trách nhiệm của họ không chỉ bắt đầu khi người bệnh bước vào bệnh viện mà còn có thể được nối dài đến cộng đồng, nơi người dân sinh sống.

Mô hình liên kết mới giữa bệnh viện và trạm y tế. Ảnh: Medinet.

Bác sĩ Thượng cho hay một thay đổi khác nằm ở cách tổ chức và quản trị trạm y tế. Với những trạm chưa có Giám đốc hoặc còn hạn chế về năng lực quản lý, TP.HCM có thể biệt phái có thời hạn bác sĩ thuộc diện quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý hoặc đang tham gia quản trị khoa, phòng tại bệnh viện về giữ chức vụ Giám đốc trạm y tế.

Thời gian biệt phái có thể kéo dài 3-5 năm, đủ để cán bộ có thời gian tổ chức lại hoạt động, xây dựng đội ngũ và tạo ra những thay đổi mang tính bền vững.

Cách làm này đồng thời tạo thêm một “trường thực tế” cho đội ngũ cán bộ quản lý ngành y tế. Việc trực tiếp điều hành một trạm y tế giúp cán bộ bệnh viện hiểu rõ hơn những vấn đề của y tế cơ sở, từ nhân lực, tổ chức hoạt động đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Sau thời gian biệt phái, kết quả công tác tại cơ sở có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình đánh giá, bố trí và sử dụng cán bộ.

Đặc biệt, khi bác sĩ bệnh viện được biệt phái về làm Giám đốc trạm y tế, mối liên kết với bệnh viện cử đi không bị cắt đứt. Ngược lại, bệnh viện tiếp tục đóng vai trò “hậu phương” chuyên môn, hỗ trợ nhân lực, đào tạo, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật và tiếp nhận người bệnh khi vượt quá khả năng của trạm.

Người dân được hưởng lợi gì?

Thay đổi lớn nhất của mô hình này nằm ở việc người dân không còn phải tự mình “đi qua từng tầng” của hệ thống y tế để tìm nơi phù hợp khi có vấn đề sức khỏe.

Với một trạm y tế có bệnh viện đồng hành phía sau, người dân có thể được chăm sóc ban đầu ngay gần nơi ở, đồng thời vẫn tiếp cận được năng lực chuyên môn của tuyến trên khi cần. Những trường hợp có thể theo dõi, điều trị tại cơ sở sẽ có thêm cơ hội được quản lý lâu dài thay vì phải lên bệnh viện chỉ để khám hoặc tái khám.

PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM. Ảnh: Long Hiếu.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc những người cần theo dõi sức khỏe thường xuyên. Trạm y tế có thể trở thành nơi quản lý sức khỏe liên tục, trong khi bệnh viện đảm nhận vai trò hỗ trợ chuyên môn khi xuất hiện vấn đề phức tạp.

Người dân cũng có thể hưởng lợi từ việc bác sĩ bệnh viện trực tiếp tham gia tại trạm. Thay vì phải di chuyển xa để tiếp cận một số chuyên khoa, người dân có thêm cơ hội được khám, tư vấn và quản lý sức khỏe ngay tại địa phương.

Về lâu dài, mô hình này còn giúp thay đổi cách người dân nhìn nhận về trạm y tế. Trạm không chỉ là nơi khám những bệnh thông thường mà có thể trở thành điểm chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe và dự phòng bệnh tật, với sự hỗ trợ của cả hệ thống phía sau.

Mục tiêu của mô hình mới không phải biến trạm y tế thành một “bệnh viện thu nhỏ”. Trạm vẫn thực hiện đúng chức năng của y tế ban đầu, nhưng không phải tự mình giải quyết mọi vấn đề.

Phía sau mỗi trạm là một bệnh viện đủ năng lực để đồng hành về chuyên môn, nhân lực, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật. Khi người bệnh vượt quá khả năng của tuyến cơ sở, quá trình chuyển tuyến cũng được kết nối thuận lợi hơn.

Từ đó, y tế cơ sở có thể được đặt vào một mạng lưới thay vì hoạt động như những “ốc đảo” riêng biệt. Tầng chăm sóc ban đầu, điều trị cơ bản và điều trị chuyên sâu được kết nối, cùng chia sẻ trách nhiệm đối với sức khỏe người dân.

Mô hình có thể được khái quát theo hướng “Bệnh viện đồng hành - Trạm y tế vững mạnh - Người dân được chăm sóc liên tục”.

Nếu được triển khai đồng bộ, đây không chỉ là thay đổi về tổ chức của các trạm y tế mà còn là sự thay đổi cách vận hành của toàn bộ hệ thống, đưa nguồn lực chuyên môn từ bệnh viện về gần cộng đồng hơn, đồng thời giúp người dân được chăm sóc sớm, liên tục và thuận tiện ngay tại nơi mình sinh sống.