Thay đổi nhận thức từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh

Bác sĩ Bệnh viện Phổi Hà Nam tư vấn, khám bệnh cho người dân phường Phù Vân. Ảnh: Phan Hiếu

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 185/KH-UBND của UBND tỉnh, Ninh Bình đã triển khai Chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân năm 2026 gắn với liên thông, tạo lập Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID. Phương châm được xác định rõ: Địa phương chủ trì tổ chức thực hiện, ngành Y tế hướng dẫn chuyên môn và trực tiếp thực hiện khám. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành đồng bộ các văn bản chỉ đạo; đồng thời tổ chức kiểm điểm tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, phấn đấu hoàn thành mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần trong năm 2026.

Đến nay, toàn tỉnh có 74 cơ sở y tế công bố đủ điều kiện khám sức khỏe, gồm 34 bệnh viện và 40 phòng khám đa khoa; 129/129 trạm y tế xã, phường đủ điều kiện khám sức khỏe cho trẻ em dưới 6 tuổi và học sinh. Việc tổ chức khám được thực hiện linh hoạt tại bệnh viện, trạm y tế và các điểm khám lưu động, ưu tiên người có công, người cao tuổi, hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật và các nhóm nguy cơ cao. Tính đến ngày 12/10/2026, toàn tỉnh đã khám được hơn 2,4 triệu người trong tổng số gần 4,4 triệu người, đạt 54,6% kế hoạch. Đặc biệt, nhóm đối tượng có quan hệ lao động đạt tỷ lệ khám cao, trên 79%. Bên cạnh đó, các địa phương, đơn vị đã tích cực phối hợp với Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình và các cơ quan liên quan tổ chức khám cho cán bộ, công chức, công nhân viên thuộc các sở, ngành.

Đến nay, 100% cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế đã kết nối liên thông dữ liệu khám lên Cổng dữ liệu sức khỏe Bộ Y tế, với tỷ lệ liên thông các lượt khám đạt từ 81% đến gần 98% tại các bệnh viện đa khoa trong tỉnh. Các cơ sở y tế tư nhân và trạm y tế cũng tích cực tham gia, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn diện, tiện lợi cho người dân và ngành Y tế.

Những con số trên cho thấy nỗ lực của cả hệ thống chính trị trong việc đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, tạo điều kiện để phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, chăm sóc sức khỏe chủ động không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà trước hết phụ thuộc rất lớn vào nhận thức và hành động của từng người dân. Khi việc khám sức khỏe định kỳ trở thành một thói quen, người dân sẽ có thêm cơ hội phát hiện sớm những bất thường về sức khỏe để có giải pháp xử lý sớm, chăm sóc đúng chuyên môn, đạt hiệu quả bảo vệ sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống thay vì chỉ tìm đến cơ sở y tế khi bệnh đã xuất hiện hoặc chuyển nặng khiến việc chữa trị tốn kém, hiệu quả kém hơn.

Vì vậy, trước hết, mỗi người cần chủ động tham gia các chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc được tổ chức tại địa phương; khắc phục tâm lý chủ quan, không vì cảm thấy cơ thể vẫn đang bình thường mà bỏ qua việc kiểm tra định kỳ. Kết quả khám cần được lưu giữ đầy đủ, theo dõi toàn bộ quá trình để mỗi người hiểu hơn về tình trạng sức khỏe của mình. Việc hình thành Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID cũng tạo điều kiện để người dân từng bước quản lý thông tin sức khỏe thuận tiện, lâu dài.

Cùng với khám định kỳ, phòng bệnh phải bắt đầu từ những việc thường ngày: giữ gìn vệ sinh, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, rèn luyện thể chất, hạn chế các yếu tố nguy cơ và quan tâm đến sức khỏe của các thành viên trong gia đình. Mỗi người cũng cần chủ động tìm hiểu kiến thức phòng bệnh từ những nguồn thông tin chính thống, thực hiện các khuyến cáo của cơ quan chuyên môn và không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của cơ thể.

Đặc biệt, ý thức phòng bệnh không chỉ dừng ở bản thân mỗi người. Việc trang bị kỹ năng sơ cấp cứu, biết cách xử trí ban đầu khi xảy ra tai nạn, rủi ro và chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe với người thân, cộng đồng cũng là những hành động thiết thực góp phần xây dựng một cộng đồng chủ động ứng phó với các vấn đề sức khỏe.

Từ mở rộng dịch vụ y tế tại cơ sở, tổ chức khám sàng lọc đến số hóa dữ liệu thông tin sức khỏe, tỉnh đang tập trung tạo dựng những điều kiện cần thiết để chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe chủ động” trong công tác chăm sóc sức khỏe người dân. Nhưng để tạo sự chuyển biến thực chất, mỗi người dân cần chủ động khám, chủ động phòng bệnh, chủ động tìm hiểu và chủ động thay đổi lối sống, đây là cách thiết thực bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.