Thấy gì qua những tranh cãi về giá xăng tại Mỹ?
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã cáo buộc các công ty dầu khí đang 'làm giá' (price gouging), khiến giá xăng không giảm tương xứng với đà lao dốc của giá dầu thô.

Ông Trump cho biết giá dầu thô đã “giảm mạnh như rơi tự do”, nhưng người tiêu dùng vẫn chưa cảm nhận được lợi ích rõ rệt tại các trạm xăng. (Ảnh: AFP)
Ông cho rằng khi giá dầu thế giới đi xuống, giá xăng bán lẻ tại Mỹ phải giảm nhanh hơn, đồng thời chỉ đạo Bộ Tư pháp điều tra các doanh nghiệp năng lượng lớn, trong đó có Exxon Mobil và Chevron.
Theo lập luận của ông Trump, giá dầu thô đã “giảm mạnh như rơi tự do”, nhưng người tiêu dùng vẫn chưa cảm nhận được lợi ích rõ rệt tại các trạm xăng. Điều này, theo ông, tạo cảm giác rằng các công ty dầu khí đang cố tình duy trì mức giá cao để tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, các phân tích cho thấy cách nhìn nhận này đã đơn giản hóa một thị trường vốn có cơ chế vận hành rất phức tạp.
Trên thực tế, giá xăng không phản ứng tức thì với biến động của giá dầu thô. Chuỗi cung ứng năng lượng tồn tại một độ trễ tự nhiên, từ khâu khai thác dầu, lọc hóa, vận chuyển, lưu trữ đến phân phối ra thị trường bán lẻ. Vì vậy, giá xăng tại các trạm thường phản ánh giá dầu của vài tuần trước, thay vì giá dầu hiện tại.
Hiện tượng này trong kinh tế được gọi là “rockets and feathers” - giá xăng tăng rất nhanh khi giá dầu tăng, nhưng lại giảm chậm hơn nhiều khi giá dầu đi xuống. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ hành vi của doanh nghiệp mà còn liên quan đến lượng tồn kho nhiên liệu được mua ở mức giá cao trước đó, công suất lọc dầu hạn chế và chi phí vận hành hệ thống phân phối.
Các công ty lọc dầu và phân phối cũng không thể điều chỉnh giá ngay lập tức theo diễn biến thị trường. Khi giá dầu giảm, họ vẫn đang tiêu thụ lượng xăng được sản xuất từ nguồn dầu mua với giá cao hơn trong quá khứ. Vì vậy, việc giảm giá bán lẻ thường phải diễn ra từ từ nhằm tránh thua lỗ.
Bên cạnh đó, yếu tố mùa vụ cũng có tác động đáng kể. Nhu cầu đi lại trong mùa hè tại Mỹ thường tăng mạnh, khiến giá xăng khó giảm sâu dù giá dầu đã hạ nhiệt. Ngoài ra, công suất của các nhà máy lọc dầu, chi phí vận chuyển và mức dự trữ nhiên liệu chiến lược cũng góp phần làm chậm quá trình điều chỉnh giá.
Việc ông Trump yêu cầu điều tra các công ty dầu khí được xem là phản ánh áp lực chính trị trong bối cảnh giá nhiên liệu vẫn là vấn đề nhạy cảm đối với cử tri Mỹ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng sự chênh lệch giữa giá dầu thô và giá xăng bán lẻ không nhất thiết là bằng chứng của hành vi “gouging”, mà chủ yếu là hệ quả tự nhiên của cơ chế vận hành trong thị trường năng lượng.
Nhìn rộng hơn, tranh cãi lần này không chỉ là câu chuyện chính trị giữa Nhà Trắng và các tập đoàn dầu khí, mà còn cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng của công chúng về giá xăng và thực tế vận hành của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Nguồn PetroTimes: https://petrotimes.vn/thay-gi-qua-nhung-tranh-cai-ve-gia-xang-tai-my-742706.html














