Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

Dạy học sinh đạt chuẩn quốc tế bằng chính đội ngũ giáo viên Việt

35 năm trước, Trường Nguyễn Siêu được Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Trọng Vĩnh sáng lập, trở thành một trong ba trường tư thục đầu tiên của cả nước. Tiếp nối tinh thần tiên phong của thế hệ đi trước, nhà trường không ngừng tìm kiếm hướng đi mới để nâng cao chất lượng giáo dục.

Chia sẻ về hành trình đó, bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trong hơn 20 năm làm công tác quản lý, bà luôn trăn trở với một câu hỏi: Một ngôi trường thuần Việt, với đội ngũ giáo viên người Việt, liệu có thể đào tạo học sinh đạt chuẩn mực thế giới mà vẫn giữ trọn bản sắc Việt Nam?

Để tìm lời giải, Nguyễn Siêu lựa chọn con đường xây dựng mô hình giáo dục song ngữ, song bằng, kết hợp chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam với chương trình quốc tế Cambridge.

Theo bà Thúy, thay vì để học sinh phải học hai chương trình riêng biệt, nhà trường xây dựng chương trình tích hợp, giúp các nội dung kiến thức bổ trợ cho nhau. Học sinh không phải học nhiều hơn mà có điều kiện học sâu hơn, đồng thời tiếp cận những chuẩn mực giáo dục quốc tế. Ảnh: NSS

Theo bà Thúy, thay vì để học sinh phải học hai chương trình riêng biệt, nhà trường xây dựng chương trình tích hợp, giúp các nội dung kiến thức bổ trợ cho nhau. Học sinh không phải học nhiều hơn mà có điều kiện học sâu hơn, đồng thời tiếp cận những chuẩn mực giáo dục quốc tế. Ảnh: NSS

Những nỗ lực này được ghi nhận khi Nguyễn Siêu trở thành trường đầu tiên tại Việt Nam được công nhận là Trường học đẳng cấp thế giới về Học tập siêu hiệu quả. Đặc biệt, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điểm trung bình của học sinh nhà trường ở cả 10 môn đều cao hơn mặt bằng chung của Hà Nội và cả nước.

Với nữ hiệu trưởng, kết quả đó là minh chứng cho khả năng hội nhập của giáo dục Việt Nam, đồng thời khẳng định người thầy Việt hoàn toàn có thể đảm nhiệm việc giảng dạy theo những chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, từ chính quá trình đổi mới của nhà trường, bà Thúy nhận thấy vẫn còn không ít rào cản.

Trước hết là bài toán đội ngũ. Hiện nay, nguồn giáo viên có khả năng giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh còn hạn chế. Một bộ phận giáo viên có trình độ ngoại ngữ chưa theo kịp yêu cầu, thậm chí thấp hơn trình độ của học sinh.

Điều này đòi hỏi việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho giáo viên phải trở thành nhiệm vụ thiết yếu, thay vì chỉ tập trung đầu tư vào chương trình học và chuẩn đầu ra của học sinh.

Muốn triển khai hiệu quả giáo dục song ngữ, nhà trường cần đội ngũ giáo viên vừa vững chuyên môn, vừa có khả năng sử dụng tiếng Anh để truyền tải kiến thức, tổ chức hoạt động học tập và hướng dẫn học sinh tiếp cận tri thức quốc tế.

Học sinh cần "vắc-xin số" trước sức ép của AI

Một trăn trở khác của nữ hiệu trưởng là tác động ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo đối với hoạt động dạy và học.

AI đang mở ra nhiều cơ hội hỗ trợ học sinh tìm kiếm thông tin, giải quyết vấn đề và cá nhân hóa việc học. Tuy nhiên, theo bà Thúy, điều đáng lo ngại nhất không phải học sinh sử dụng AI, mà là các em để công nghệ suy nghĩ thay mình.

Khi học sinh quá phụ thuộc vào những câu trả lời có sẵn, khả năng tư duy độc lập, phản biện và tự giải quyết vấn đề có nguy cơ bị ảnh hưởng. Ảnh: NSS

Khi học sinh quá phụ thuộc vào những câu trả lời có sẵn, khả năng tư duy độc lập, phản biện và tự giải quyết vấn đề có nguy cơ bị ảnh hưởng. Ảnh: NSS

"Trẻ em hôm nay rất cần một 'vắc-xin số', đó là năng lực tự học, tự điều chỉnh và sống lành mạnh trên môi trường số", bà Thúy nhấn mạnh.

Đây cũng là vấn đề bà đang theo đuổi trong nghiên cứu sinh của mình. Giáo dục trong kỷ nguyên AI không thể chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn học sinh sử dụng công cụ công nghệ. Quan trọng hơn, các em phải biết làm chủ công nghệ, có khả năng chọn lọc thông tin, tự bảo vệ mình và không đánh mất năng lực tư duy.

Từ thực tiễn đó, bà kiến nghị sớm ban hành khung năng lực số, năng lực AI và chuẩn an toàn, sức khỏe số cho học sinh phổ thông. Đây sẽ là căn cứ để các nhà trường xây dựng chương trình giáo dục phù hợp, đồng thời giúp gia đình và nhà trường có chung phương pháp định hướng, bảo vệ trẻ em trên môi trường số.

Giáo viên ngoài công lập cần được bảo đảm cơ hội phát triển bình đẳng

Bên cạnh những thách thức về chuyên môn và công nghệ, bà Thúy cho rằng vị thế của nhà giáo ngoài công lập cũng là vấn đề cần được quan tâm.

Luật Nhà giáo đã khẳng định nguyên tắc bình đẳng, song trên thực tế, giáo viên công lập và ngoài công lập vẫn còn khoảng cách trong tiếp cận chính sách bồi dưỡng, cơ hội thăng tiến nghề nghiệp và cơ chế tôn vinh.

Trong khi đó, giáo dục tư thục đang góp phần chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước, đa dạng hóa các mô hình đào tạo và đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của xã hội. Ảnh: NSS

Trong khi đó, giáo dục tư thục đang góp phần chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước, đa dạng hóa các mô hình đào tạo và đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của xã hội. Ảnh: NSS

"Giáo dục tư thục chính là một nguồn lực quan trọng của quốc gia, và chúng tôi mong mỏi được tin tưởng, sử dụng như một nguồn lực thực thụ", bà Thúy bày tỏ.

Từ tinh thần đổi mới của Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hiệu trưởng Trường Nguyễn Siêu kiến nghị ba vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng khung năng lực giáo viên giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh theo chuẩn quốc tế, tạo cơ sở nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Thứ hai, sớm ban hành khung năng lực số, năng lực AI và chuẩn an toàn, sức khỏe số cho học sinh phổ thông, giúp nhà trường có định hướng thống nhất trong giáo dục thế hệ trẻ trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế hợp tác công - tư trong giáo dục, tạo điều kiện để những mô hình trường tư đã được kiểm chứng có thể chia sẻ kinh nghiệm, nhân rộng trong toàn hệ thống. Đồng thời, bảo đảm nhà giáo ngoài công lập được thụ hưởng bình đẳng các chính sách phát triển đội ngũ.

Cũng liên quan đến những trăn trở của đội ngũ nhà giáo, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn thẳng thắn nhìn nhận những áp lực mà giáo viên đang phải đối mặt trong công việc và cuộc sống.

Bộ trưởng bày tỏ sự trân trọng đối với những nhà giáo vẫn giữ được sự điềm tĩnh, bao dung và tận tâm với nghề, ngay cả khi đóng góp chưa được ghi nhận đầy đủ hoặc phải đối diện với những đánh giá thiếu công bằng.

"Điều đó càng thôi thúc chúng tôi phải lắng nghe, đồng hành và bảo vệ tốt hơn những người đang ngày đêm tận tụy với sự nghiệp trồng người", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Văn Hiền

Nguồn Công Luận: https://congluan.vn/thay-gioi-tro-tai-nhung-truong-tu-van-can-co-che-mo-duong-post368021.html