Thể chế và quy hoạch hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô Hà Nội
Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc cho rằng trong bối cảnh kỷ nguyên phát triển mới, hai trụ cột thể chế quan trọng là Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị (ban hành năm 2022) và Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024 vẫn chưa đủ tầm vóc để giải quyết những vấn đề chiến lược, dài hạn của Hà Nội trong thời gian tới.
Chiều 15/1, Thành ủy Hà Nội tổ chức Hội nghị các tỉnh, thành phố, thủ đô về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm. Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc dự và trực tiếp chỉ đạo hội nghị.
Tham dự hội nghị có lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, cùng Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Ninh Bình và TP Hải Phòng.
Toàn cảnh hội nghị
Kiến nghị tăng cường kết nối hạ tầng với Hà Nội
Tại hội nghị, các ý kiến đều nhấn mạnh vai trò trung tâm, hạt nhân và cực tăng trưởng của Hà Nội trong liên kết, dẫn dắt phát triển Vùng Thủ đô, cả nước và từng bước vươn tầm quốc tế.
Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, tỉnh xác định kết nối toàn diện với Hà Nội là định hướng xuyên suốt trong quy hoạch phát triển giai đoạn 2021-2030. Theo đó, Hưng Yên đã quy hoạch 6 cây cầu vượt sông Hồng nhằm tăng cường liên thông vùng.
Từ thực tiễn này, Hưng Yên kiến nghị nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương, kết nối đường tỉnh 427 với huyện Thường Tín (Hà Nội); đồng thời làm rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, kết nối đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với tuyến đường di sản của tỉnh, bảo đảm thống nhất với quy hoạch Vành đai 4,5 của Hà Nội.
Bên cạnh đó, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên đề nghị Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần quan tâm hơn đến không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị. Hiện Hưng Yên đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị, hầu hết đều hướng về Hà Nội, do đó kiến nghị các tuyến metro của Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, cần được định hướng kết nối đồng bộ với hệ thống của Hưng Yên nhằm tạo thuận lợi giao thông, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô.
Để quy hoạch sớm đi vào thực tiễn, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên kiến nghị Hà Nội quản trị phát triển Thủ đô theo quy hoạch đã được phê duyệt; đồng thời, trong sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TƯ và Luật Thủ đô, cần trao quyền mạnh hơn cho Hà Nội, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và bổ sung cơ chế điều phối Vùng Thủ đô có tính pháp lý rõ ràng, khắc phục tình trạng liên kết chưa hiệu quả.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương
Đánh giá cao chất lượng quy hoạch, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho rằng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng bài bản, có tầm nhìn dài hạn, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội với quy hoạch đô thị, nông thôn.
Theo Thứ trưởng, trong giai đoạn tiếp theo cần sớm xây dựng nền tảng pháp lý làm cơ sở cho việc lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Đây là nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự tham gia của các đơn vị tư vấn chuyên sâu nhằm bảo đảm chất lượng và khả năng triển khai.
Đặc biệt, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh vai trò của công tác công bố, tuyên truyền về quy hoạch, đề xuất Hà Nội nghiên cứu xây dựng sa bàn Quy hoạch tổng thể Thủ đô để tăng tính trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và giám sát quá trình thực hiện.
Về liên kết vùng, Bộ Tài chính đề nghị làm sâu sắc hơn nội dung phối hợp giữa Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô, đồng thời nghiên cứu hoàn thiện mô hình điều phối vùng với cơ chế ràng buộc, cam kết rõ ràng, khắc phục tình trạng triển khai manh mún, thiếu đồng bộ.
Cũng tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, Phú Thọ xác định là địa phương nằm trong Vùng Thủ đô, có mối liên kết chặt chẽ với Hà Nội về không gian phát triển, hạ tầng, dân cư và môi trường. Trên cơ sở quy hoạch điều chỉnh vừa được công bố, tỉnh định hướng phát triển theo vai trò vùng vệ tinh, gắn kết đồng bộ với quy hoạch Thủ đô Hà Nội.
Từ thực tiễn tiếp giáp Hà Nội với chiều dài khoảng 290km và có hai trục sông lớn là sông Hồng, sông Đà, Phú Thọ kiến nghị tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp.
Cụ thể, tỉnh đề xuất Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc tuyến từ Hà Nội đến Việt Trì; phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng – sông Đà kết nối từ Lào Cai qua Phú Thọ tới Hà Nội; đồng thời có cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh như Ba Vì nhằm bảo đảm thống nhất trong phát triển không gian vùng.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng
Phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết nhiều nội dung trong dự thảo quy hoạch liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, đặc biệt trong các lĩnh vực sử dụng đất, quản lý tài nguyên nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường.
Bộ trưởng nhấn mạnh đây là những vấn đề cấp thiết của Hà Nội và các địa phương lân cận, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ để xử lý hiệu quả. Trước mắt, trong quý I-2026, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương triển khai thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét, cải thiện dòng chảy, từng bước khắc phục tình trạng ô nhiễm.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đồng hành, vào cuộc tích cực, có trách nhiệm cùng Hà Nội và các địa phương trong hoàn thiện quy hoạch, hướng tới mục tiêu phát triển Thủ đô xanh, bền vững và hiện đại.
Định hướng quy hoạch mới “đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp”
Phát biểu tại kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, trong bối cảnh kỷ nguyên phát triển mới, hai trụ cột thể chế quan trọng là Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị (ban hành năm 2022) và Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024 vẫn chưa đủ tầm vóc để giải quyết những vấn đề chiến lược, dài hạn của Hà Nội trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, hai quy hoạch lớn của Hà Nội được phê duyệt năm 2024 cũng chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế, đặc biệt là vai trò kết nối vùng giữa Thủ đô với các tỉnh, thành phố lân cận.
Từ thực tiễn đó, Bí thư Thành ủy Hà Nội đề xuất định hướng quy hoạch mới theo mô hình “đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp”, thay cho cách tiếp cận truyền thống về các vùng đô thị, trục không gian hay đô thị vệ tinh trước đây.
Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, để Thủ đô phát triển bền vững, không thể tách rời sự phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong vùng, nhất là trong việc giải quyết 5 “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm, gồm: ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc phát biểu kết luận hội nghị
Trong đó, nhiều vấn đề như giao thông, môi trường, thoát nước không thể chỉ do Hà Nội tự giải quyết, mà cần cơ chế phối hợp vùng với các tỉnh, thành phố xung quanh.
“Hà Nội mong muốn nhận được ý kiến góp ý của các bộ, ngành Trung ương và các địa phương để hoàn thiện cả thể chế lẫn quy hoạch, tạo lợi thế phát triển chung cho toàn vùng” Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh.
Phát triển sông Hồng, đô thị hai bên bờ và hạ tầng liên vùng
Một trong những nội dung được Bí thư Thành ủy Hà Nội đặc biệt đề cập là phát triển sông Hồng, theo đó, sông Hồng không chỉ là không gian phát triển của riêng Hà Nội mà còn chảy qua nhiều tỉnh, vì vậy cần cách tiếp cận tổng thể, để các địa phương cùng hưởng lợi từ giá trị kinh tế, văn hóa, sinh thái mà dòng sông mang lại. Cùng với đó là định hướng phát triển đô thị phía Bắc sông Hồng, tăng cường kết nối giao thông, kinh tế, văn hóa – xã hội với các tỉnh trong vùng Thủ đô.
Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị các địa phương cử tổ công tác gồm những cán bộ có kinh nghiệm, tư duy và tầm nhìn để phối hợp chặt chẽ với Hà Nội trong quá trình nghiên cứu, triển khai quy hoạch.
Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là xây dựng các bộ tiêu chuẩn chung cho vùng Thủ đô, từ phát triển đô thị giáp ranh, giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt đô thị, đến quản lý các dòng sông và bảo vệ môi trường.
Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, nếu không sớm thống nhất các chuẩn chung này, việc phối hợp với các địa phương trong vùng và kêu gọi đầu tư chiến lược sẽ gặp nhiều khó khăn.
Đại biểu các tỉnh, thành tham dự hội nghị
Bí thư Hà Nội cũng cho biết, tháng 2/2026, Hà Nội sẽ báo cáo Bộ Chính trị bước đầu về quy hoạch và thể chế mới. Tháng 3 sẽ hoàn thiện hồ sơ để trình kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026 xem xét, thông qua.
Bí thư Thành ủy Hà Nội mong muốn các bộ, ngành Trung ương và các địa phương trong vùng đồng hành, phối hợp xuyên suốt theo lộ trình, nhằm sớm xây dựng một nghị quyết mới, một khung pháp lý mới, đủ tầm nhìn 100 năm, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô và vùng Thủ đô.
“Hà Nội không chỉ mang tầm vóc quốc gia mà còn hướng tới tầm vóc quốc tế. Đây là việc chung của cả đất nước, không phải việc riêng của Hà Nội” Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.
