Thế độc tôn của Mỹ có thực sự trở lại dưới thời Tổng thống Trump?

Từ Venezuela, Trung Đông đến cạnh tranh với Nga - Trung, chính sách đối ngoại thực dụng và quyết liệt của Tổng thống Trump đang cho thấy Washington không rút lui, mà đang tái cấu trúc quyền lực theo cách riêng. Ảnh: TTXVN

Theo Tiến sĩ khoa học chính trị Andrew Day, biên tập viên cấp cao của tạp chí American Conservative (theamericanconservative.com), trong giới quan sát quốc tế, những lời bàn tán về sự suy tàn của vị thế bá chủ Mỹ vốn đã râm ran từ lâu. Thế nhưng, sau một năm cầm quyền của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ 2.0, thực tế dường như đang kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Washington không hề rút lui; trái lại, họ đang tái khẳng định sức mạnh bằng một lối đi riêng: thực dụng, quyết liệt và đầy tính toán. Dưới đây là những góc nhìn đa chiều về cục diện địa chính trị mới dưới thời chính quyền Trump:

Thứ nhất, "hòa bình thông qua sức mạnh": Khi các đối thủ bị răn đe. Robert O'Brien, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định rằng chính sách đối ngoại của ông Trump là sự kết hợp giữa "các chiến dịch có mục tiêu" và "theo đuổi không ngừng sức mạnh quân sự, kinh tế". Những diễn biến gần đây tại các điểm nóng dường như đang minh chứng cho điều này.

Tại Mỹ Latinh: Cuộc đột kích bất ngờ của Mỹ dẫn đến việc bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro vào đầu năm 2026 đã gây rúng động. Sự xuất hiện của Tổng thống lâm thời mới Delcy Rodriguez với xu hướng hợp tác hơn cho thấy Mỹ đang siết chặt quyền kiểm soát tại "sân sau" của mình.

Tại Trung Đông: Iran đang ở thế yếu nhất từ trước đến nay. Các lệnh trừng phạt "áp lực tối đa" gây ra biểu tình quy mô lớn, trong khi cuộc tấn công của Mỹ vào tháng 6/2025 đã khiến chương trình hạt nhân của Tehran thụt lùi đáng kể.

Thứ hai, cạnh tranh với các cường quốc: Nga và Trung Quốc. Trái với dự đoán về một sự rút lui toàn diện, ông Trump đang duy trì một thế trận cân bằng nhưng cứng rắn. Với Nga, sau 4 năm xung đột tiêu hao, nước này vẫn chưa thể kiểm soát hoàn toàn miền Đông Ukraine. Với Trung Quốc, đây là đối thủ ngang tầm hiện tại. Chiến lược của ông Trump không còn là duy trì vị thế bá chủ toàn cầu "không thể tranh cãi" mà là trở thành "Chủ tịch hội đồng quản trị" của các cường quốc.

Thứ ba, sức mạnh kinh tế: Động cơ của vị thế bá chủ. Số liệu kinh tế vĩ mô là minh chứng rõ nhất cho sự hồi sinh của Mỹ so với các cường quốc khác. Trong khi châu Âu trì trệ và Trung Quốc phục hồi chậm sau đại dịch, kinh tế Mỹ đang "nóng" lên: Tăng trưởng ấn tượng (Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta dự báo mức tăng trưởng GDP quý IV/2025 đạt tới 5,3%. Thâm hụt thương mại giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009 nhờ chính sách thuế quan. Đồng thời, Mỹ duy trì vị thế xuất khẩu năng lượng ròng từ năm 2019 và dẫn đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Những "mảng tối" và rủi ro tiềm ẩn

Dù gặt hái được những kết quả tích cực về số liệu, cách tiếp cận của ông Trump vẫn vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ nhiều phía. Một là sự rạn nứt đồng minh: Lập trường "diều hâu" và các tuyên bố gây sốc (như ý định kiểm soát Greenland của Đan Mạch) khiến các đồng minh truyền thống cảm thấy lo sợ hơn là ngưỡng mộ.

Hai là nguy cơ hỗn loạn: Việc bắt giữ các nhà lãnh đạo như ông Maduro có thể tạo ra khoảng trống quyền lực nguy hiểm. Tương tự, một cuộc tấn công vào Iran có thể gây bất ổn toàn cầu.

Tiến sĩ Andrew Day kết luận, chính sách đối ngoại của ông Trump là "một sự pha trộn giữa kiềm chế có chọn lọc và phô trương sức mạnh bộc phát". Dưới góc độ của một doanh nhân, ông đang xử lý các vấn đề địa chính trị theo hướng tối ưu hóa lợi ích quốc gia hơn là theo đuổi những giá trị lý tưởng. Vị thế bá chủ của Mỹ có lẽ chưa hề kết thúc, nó chỉ đang thay đổi hình thái.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc