Thế giới thời đàm: Bộ ba hội tụ

Hội nghị Cấp cao APEC dự kiến diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc, vào ngày 18 và 19-11. Ông Ushakov cho biết Bắc Kinh đã bắt đầu công tác chuẩn bị cho khả năng diễn ra cuộc gặp này. “Mọi bên đều sẵn sàng, nhưng phần lớn – nếu không muốn nói là tất cả – đều phụ thuộc vào phía Trung Quốc, nước chủ nhà của hội nghị”, ông nói.

Theo Điện Kremlin, khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên cũng đã được thảo luận trong cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại St. Petersburg hôm 21-10. Ông Ushakov mô tả cuộc gặp này là sự kiện có tiềm năng trở thành cột mốc “lịch sử”, đồng thời lưu ý rằng đây sẽ là lần đầu tiên ba nhà lãnh đạo gặp gỡ theo hình thức này.

Không khó để nhận thấy, cả Nga, Mỹ và Trung Quốc đều có những lý do riêng để theo đuổi một cuộc gặp thượng đỉnh ba bên. Với Nga, cuộc gặp này có thể giúp Moscow phá thế cô lập ngoại giao mà phương Tây áp đặt cho nước này, đồng thời khoét sâu thêm những rạn nứt giữa Mỹ và châu Âu, cung cấp một nền tảng quan trọng cho Nga để có thể bắt tay cùng Mỹ, Trung Quốc định hình lộ trình kết thúc xung đột tại Ukraine, mà không có sự can dự của châu Âu.

Tổng thống Nga Vladimir Putin chào đón Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại St. Petersburg hôm 21-10. Ảnh: Al Jazeera

Một cuộc gặp ba bên sẽ phù hợp với hình ảnh mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng-một nhà lãnh đạo giỏi đàm phán và hòa giải, đồng thời cuộc gặp có thể đáp ứng những tham vọng lợi ích kinh tế của ông Trump, trong đó có vấn đề năng lượng, chuỗi cung ứng. Nhưng ông Trump cũng có thể có một động cơ chiến lược lớn hơn. Ông từng nói rằng giải trừ vũ khí hạt nhân, chứ không phải Ukraine, mới là ưu tiên hàng đầu của chính quyền Mỹ.

Trong khi đó, cuộc đối thoại ba bên tiềm năng do Bắc Kinh tổ chức sẽ đánh dấu bước tiến lớn trong nỗ lực của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm nâng cao vai trò của Bắc Kinh với tư cách là bên trung gian ngoại giao đầy quyền lực. Như Đại sứ Trung Quốc tại Nga Zhang Hanhui từng nói, một cuộc gặp ba bên sẽ mang lại nhiều lợi ích cho quá trình hình thành và phát triển một thế giới đa cực. “Nga, Mỹ và Trung Quốc đều là các Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đồng thời là những cường quốc trên thế giới. Tương lai của thế giới này phụ thuộc vào chúng ta”, nhà ngoại giao Trung Quốc nhận định.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị (giữa) phát biểu tại phiên khai mạc Hội nghị Quan chức cấp cao lần thứ nhất trong khuôn khổ APEC 2026, diễn ra tại Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, ngày 10-2. Ảnh: Tân Hoa xã 

Hiện nay, điều mà nhiều người quan tâm không chỉ là khả năng cuộc gặp giữa “tam giác quyền lực” có diễn ra hay không, mà còn là họ sẽ bàn thảo những gì. Trang The Diplomat cho rằng, việc định hình chương trình nghị sự, quy mô sự kiện có vai trò rất quan trọng và Bắc Kinh hoàn toàn có thể sử dụng vị trí chủ nhà để làm điều này. Cũng theo The Diplomat, để tránh cuộc gặp làm lu mờ sự kiện chính-Hội nghị Cấp cao APEC, Bắc Kinh có thể sẽ điều chỉnh để biến đây thành một cuộc gặp gỡ ít nổi bật hơn, không chính thức hơn với một chương trình nghị sự lỏng lẻo tập trung vào quan hệ giữa các cường quốc hoặc nền kinh tế toàn cầu, thay vì một hội nghị thượng đỉnh chính thức tập trung vào vấn đề Ukraine hoặc kiểm soát vũ khí hạt nhân-những chủ đề sẽ làm dấy lên kỳ vọng của công chúng nhưng lại khó đạt được kết quả. Chưa kể Bắc Kinh hiểu rõ, một thỏa thuận hòa bình không có chữ ký của Kiev khó có thể được coi là giải pháp bền vững và sẽ vấp phải phản ứng từ châu Âu.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từng chia sẻ, phía Mỹ muốn thảo luận về các vấn đề ổn định chiến lược và giải trừ vũ khí hạt nhân tại cuộc gặp này, trong khi Trung Quốc lại không quan tâm đến nội dung đó. Để nâng cao vị thế của Trung Quốc mà không ảnh hưởng tới lợi ích, các nhà phân tích cho rằng có khả năng Bắc Kinh sẽ định hình vai trò nước này như một bên trung gian cho cuộc đàm phán Nga-Mỹ nhằm tìm lối ra cho xung đột Ukraine hay bàn thảo về hạt nhân, chứ không phải là một bên trong cuộc đàm phán ba bên.

Dù cuộc gặp đến nay vẫn chỉ là “ý tưởng” chứ chưa được xác nhận, nhưng nếu điều đó thật sự diễn ra, dù nội dung họ bàn thảo là gì, chỉ riêng việc các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ, Trung Quốc cùng ngồi lại với nhau, đó chắc chắn sẽ là một cuộc gặp thu hút sự chú ý của cả thế giới.