Thế giới ứng phó tình trạng ung thư gia tăng ở người trẻ

Theo nghiên cứu mới của Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), tỷ lệ mắc nhiều loại ung thư ở người trẻ đang gia tăng. Cụ thể, có 7 loại ung thư tăng đáng kể tại Anh, 5 loại tại Mỹ và 4 loại tại Hà Lan.

Các quốc gia thúc đẩy cuộc đua phát triển vắc xin và thuốc điều trị ung thư. Ảnh: AI

Trong nhóm người dưới 50 tuổi, tỷ lệ mắc ung thư tuyến tiền liệt tăng từ 1 ca trên 100.000 người năm 2001 lên 3,6 ca trên 100.000 người năm 2023. Cùng giai đoạn, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng ở những người dưới 50 tuổi tăng vọt từ 3,9 ca trên 100.000 người vào năm 2001 lên 8,4 ca trên 100.000 người vào năm 2023.

Tỷ lệ mắc ung thư vú ở những người dưới 50 tuổi cũng tăng từ 42 ca lên 47,5 ca trên 100.000 người vào năm 2023. Trong khi đó, tỷ lệ mắc ung thư tuyến tụy và ung thư gan khởi phát sớm cũng gia tăng.

Tại Mỹ, phân tích dữ liệu chính thức từ năm 2000 đã cho thấy, tỷ lệ mắc ung thư thận ở những bệnh nhân dưới 50 tuổi tăng hơn gấp đôi, từ 2,5 ca trên 100.000 người vào năm 2000 lên 5,3 ca trên 100.000 người vào năm 2023.

Trong khi đó, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng, ung thư tử cung và ung thư tuyến tụyđều tăng hơn 50%, còn tỷ lệ mắc ung thư vú tăng khoảng 20%. Tại Hà Lan, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng, ung thư thận, ung thư gan và ung thư cổ tử cung khởi phát sớm tăng đáng kể.

WCRF cho biết các yếu tố nguy cơ như tình trạng béo phì ngày càng gia tăng, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, thiếu hoạt động thể chất, tiêu thụ rượu bia, hút thuốc lá và tiếp xúc với các yếu tố môi trường như chất ô nhiễm, hóa chất, nhựa, ô nhiễm nước và không khí đã góp phần dẫn đến xu hướng này.

Trong xã hội hiện đại, nhận thức ngày càng cao về triệu chứng ung thư sẽ thúc đẩy khả năng chẩn đoán bệnh ở giai đoạn sớm hơn. Các nghiên cứu đã tập trung làm rõ sự cân bằng giữa hai yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe ngày càng gia tăng và khả năng phát hiện bệnh được cải thiện.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với hệ thống y tế và kinh tế - xã hội, khi ung thư xuất hiện ngày càng nhiều ở độ tuổi trẻ hơn, ảnh hưởng đến năng suất lao động và tạo thêm gánh nặng cho gia đình cũng như hệ thống y tế.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, thế giới ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca ung thư mới và gần 10 triệu người tử vong do ung thư vào năm 2024. Dự báo số trường hợp mắc ung thư mới mỗi năm có thể lên gần 35 triệu ca vào năm 2050.

Một bài toán lớn được đặt ra là làm thế nào để hệ miễn dịch nhận ra tế bào ung thư, khi chính những tế bào này luôn biến đổi? Đây cũng chính là lý do thúc đẩy nỗ lực của các nước trong cuộc đua phát triển vắc xin ung thư hiện nay.

Theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí về Liệu pháp Miễn dịch Ung thư năm 2025, hơn 2.300 thử nghiệm lâm sàng vắc xin điều trị ung thư được ghi nhận trên toàn cầu.

Vào tháng 8 năm nay, hai tập đoàn dược phẩm Merck và Moderna đã công bố kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 đối với vắc xin ung thư mRNA cá nhân hóa mang tên intismeran. Đây là bước thử nghiệm then chốt cuối cùng trước khi hai công ty chính thức nộp hồ sơ xin cấp phép lên Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA).

Sự kiện đánh dấu cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên một loại vắc xin ung thư phát triển trên nền tảng công nghệ mRNA tiến xa đến chặng đường này. Loại vắc xin này được thiết kế để ngăn ung thư hắc tố tái phát, đồng thời được kỳ vọng có thể áp dụng trong điều trị nhiều loại ung thư khác.

Bên cạnh đó, nhiều công ty dược phẩm khác hiện nay cũng đang thử nghiệm hàng chục loại thuốc điều trị loại ung thư, bao gồm ung thư tuyến tụy, phổi, đại tràng và các bệnh ung thư khác.

Trong tháng 9, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ đã phê duyệt loại thuốc mới điều trị ung thư tuyến tụy, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực kiểm soát trong tế bào ung thư.

Theo thống kê của nhóm nhà nghiên cứu thuộc các cơ sở học thuật, ít nhất 79 loại thuốc có cơ chế tiếp cận tương tự đang được thử nghiệm trong 238 nghiên cứu lâm sàng trên thế giới. Các tập đoàn dược phẩm lớn như Eli Lilly, Pfizer, Amgen và AstraZeneca đang tham gia cuộc đua phát triển các loại thuốc điều trị ung thư.

Từ trước đến nay, ung thư là căn bệnh khó kiểm soát vì tế bào ung thư có thể tìm cách né tránh tác động của một phương pháp điều trị duy nhất. Do đó, các nhà khoa học kỳ vọng việc kết hợp nhiều liệu pháp cùng lúc hiện nay sẽ giúp kiểm soát khối u hiệu quả hơn.

Khi ung thư đang có xu hướng xuất hiện sớm hơn ở một bộ phận dân số trên thế giới, các chuyên gia nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức, cải thiện khả năng phát hiện sớm và nghiên cứu các yếu tố nguy cơ sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cuộc chiến ứng phó với loại bệnh này.