Thế hệ dám tắt thông báo email, tin nhắn công việc sau giờ làm

“Một chị đồng nghiệp hơn mình 15 tuổi từng khen rằng, chị rất khâm phục em vì hết giờ là em chào mọi người và đi về luôn, sau giờ làm việc em cũng dám không trả lời tin nhắn của sếp”, Thu Thảo (26 tuổi, Hà Nội) chia sẻ.

Tắt thông báo, "bật" sức khỏe

Làm trong ngành truyền thông, những tin nhắn công việc ngoài giờ trở thành điều quen thuộc và thậm chí được coi là đương nhiên. Tuy nhiên, Thảo lại chọn ngắt kết nối một cách tương đối như cách để bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình.

Thảo chia sẻ, sau giờ làm, cô thường đặt thông báo nhóm chat công việc ở chế độ ẩn để tiếng "noti" không làm phiền đời sống riêng tư.

Từng bị sếp phàn nàn vì phản hồi chậm hoặc không nghe máy ngoài giờ, Thảo nói rõ với cấp quản lý rằng bản thân vẫn chủ động đọc tin nhắn khi có thời gian trống. Tuy nhiên, cô chỉ trả lời hoặc xử lý ngay những việc không thể chờ; còn lại thì cô sẽ ưu tiên các hoạt động cá nhân như tập yoga, học ngoại ngữ, thử làm những điều mới mẻ hay đơn giản là nghỉ ngơi để hồi sức.

Thảo ngắt kết nối với công việc sau giờ hành chính để có thêm thời gian cho những sở thích cá nhân. (Ảnh: NVCC)

Do đặc thù nghề nghiệp, Thảo đồng ý làm việc ngoài giờ nếu công ty có kế hoạch trước. Còn với những yêu cầu mà sếp đột xuất đưa ra nhưng tính chất không cần gấp, cô xin phép được trả lời và xử lý sau. Cô không mang nỗi sợ bị sếp "đì" khi dám từ chối những tin nhắn không khẩn cấp vì quan niệm rằng, doanh nghiệp tôn trọng thời gian ngoài giờ của nhân viên mới là nơi đáng để gắn bó dài lâu.

Khác với các thế hệ trước vốn coi trọng sự ổn định công việc và sẵn sàng hy sinh thời gian cá nhân để duy trì tính ổn định đó, gen Z (những người sinh năm 1997 - 2012) có nhu cầu cao hơn về cân bằng cuộc sống - công việc và sức khỏe tinh thần và sự bình đẳng trong quan hệ giữa bên tuyển dụng và người lao động.

Theo nghiên cứu “Thực trạng văn hóa nơi làm việc và cân bằng công việc - cuộc sống” thực hiện năm 2024 bởi tổ chức CAKE, Mỹ với người dùng toàn cầu, gen Z là nhóm người lao động ít có xu hướng tăng ca nhất so với các thế hệ khác.

Khảo sát năm 2025 của Resume Genius trên 1.000 lao động gen Z tại Mỹ cho thấy 83% nhận xét bản thân làm việc chăm chỉ nhưng phản đối làm việc ngoài giờ không lương, xem đó là hình thức bóc lột.

Theo khảo sát của Anphabe vào năm 2024 với gần 66.000 người đi làm tại Việt Nam, 72% lao động gen Z cho biết mong muốn cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Dưới góc nhìn của Thu Thảo, ngắt kết nối sau giờ làm không đơn thuần là dừng công việc, mà là chiến lược thiết yếu để duy trì năng suất và sức sáng tạo bền vững. Nghỉ ngơi đầy đủ đóng vai trò then chốt trong việc tái tạo năng lượng, sức khỏe và xây dựng tinh thần cũng như cảm hứng cho ngày làm việc tiếp theo.

Thảo tin rằng khi ranh giới cá nhân được tôn trọng, người lao động sẽ có cơ hội tái tạo sức lực và khả năng cống hiến, từ đó tạo ra nhiệt huyết thực sự với công việc và công ty. Cô nhìn nhận đây là phong cách làm việc văn minh.

Đồng quan điểm với Thảo, ông Mai Trung Hiếu, Giám đốc Posse Studio, đơn vị làm trong lĩnh vực thiết kế đồ họa và truyền thông, khẳng định việc "ngắt kết nối" để nghỉ ngơi đóng vai trò then chốt đối với chất lượng công việc, đặc biệt là ngành sáng tạo.

Ông Mai Trung Hiếu, Giám đốc Posse Studio, có cách quản trị riêng để phù hợp với đặc thù ngành sáng tạo. (Ảnh: NVCC)

Đặc thù của ngành thiết kế đồ họa và truyền thông đòi hỏi sự linh hoạt cao độ về thời gian thay vì những khung giờ bó buộc, bởi tần suất xử lý công việc ngoài giờ thường xuyên phát sinh theo tính chất dự án.

Dưới góc nhìn quản lý làm việc với nhiều bạn trẻ gen Z, để vừa đảm bảo nhân sự được ngắt kết nối và vừa đảm bảo tiến độ, ông Hiếu lựa chọn phương pháp quản trị theo khối lượng công việc thay vì kiểm soát thời gian.

Ông nhận xét: "Việc đưa ra các tiêu chí rõ ràng về khối lượng và thời hạn hoàn thành cho từng dự án sẽ hiệu quả hơn giám sát theo giờ giấc - nguyên nhân gây ra giao việc ngoài giờ. Bí quyết nằm ở việc người quản lý phải chủ động cân đối để giao ‘đề bài’, khối lượng phù hợp với khả năng của nhân sự, từ đó giúp họ vừa đảm bảo chất lượng công việc, vừa có khoảng không gian riêng để tái tạo sức lao động”.

Thay đổi để công việc "thôi đẩy” mình đến kiệt sức

Không phải gen Z nào cũng dám từ chối nhận, phản hồi tin nhắn, email công việc sau giờ làm, vì việc khẳng định năng lực, vai trò của mình trong thời gian đầu của sự nghiệp không hề dễ dàng, đòi hỏi sự nỗ lực và cống hiến nhiều hơn mức bình thường. Để được sếp ghi nhận và cho cơ hội thăng tiến, nhiều người trẻ mới ra trường không dám từ chối yêu cầu nào kể cả khi đã quá mệt hoặc trong những giờ giấc riêng tư.

Tuy nhiên, có những cú hích khiến một số người nhận ra rằng nếu không có giới hạn, cái lớn nhất họ nhận được chỉ là số giờ làm thêm.

Minh Huyền (26 tuổi, TP.HCM) làm trong ngành truyền thông, từng bị ám ảnh bởi quan niệm phải làm thêm ngoài giờ mới là chăm chỉ. Cô tự nhận bị "tẩy não" bởi tư tưởng phải luôn nỗ lực hết mình, luôn sẵn sàng nhận lệnh sếp 24/7, sự thành công được đo bằng số lượng dự án và khả năng phản hồi tin nhắn tức thì.

Huyền nhớ lại: “5 năm từ khi bắt đầu đi thực tập, mình luôn nghĩ phải trả lời ngay mỗi khi có tin nhắn công việc xuất hiện trên màn hình điện thoại cho dù là nửa đêm về sáng”.

Bước ngoặt xảy đến khi Huyền bắt đầu làm việc với các đối tác từ châu Âu. Văn hóa làm việc của họ khiến cô cảm thấy ngỡ ngàng và mới mẻ. Đối tác có thể email muộn cho cô do lệch múi giờ nhưng luôn kèm theo lời chúc ngủ ngon và không kỳ vọng một lời đáp hồi ngay lập tức.

Nhiều bạn trẻ nhận định ngắt kết nối sau giờ làm là văn minh, giúp nhân sự tái tạo năng lượng. (Ảnh: iStock)

Sự va chạm văn hóa này khiến cô tự vấn về cái vòng xoáy mình đang theo đuổi. "Công ty siêu lớn ở nước ngoài còn làm thế, tại sao mình không làm được như thế?", Huyền nhớ lại.

Hành trình thay đổi không hề dễ, Huyền đã phải đối mặt với nỗi sợ bỏ lỡ (FOMO) khi không trả lời tin nhắn ngay và khả năng bị sếp mắng do chậm phản hồi. Cái giúp cô vượt qua là nguyên tắc vạch ranh giới rõ ràng giữa công việc và đời tư.

Huyền chủ động trao đổi với quản lý và thông báo trước với đối tác về thời gian hạn chế liên lạc. Bên cạnh đó, cô sắp xếp lại công việc để bản thân không bị quá tải.

Giờ đây, Huyền kết thúc công việc đúng 17h để dành thời gian cho những dự án riêng và chăm sóc bản thân, bảo đảm sức khỏe cả thể chất và tinh thần. Thay vì là nạn nhân của công nghệ, cô chủ động bảo vệ mình và người khác bằng cách luôn nhắn nhủ đối tác bên châu Âu: "Mình nhắn giờ này hy vọng bạn đã tắt thông báo nghỉ ngơi".

Hình nền điện thoại của Huyền là dòng chữ: “I am a human being, not a human doing” (cô tạm dịch “Tôi đang làm người, chứ không chỉ là người làm”).

*Tên một số nhân vật đã được thay đổi.