Thế hệ không biết tán tỉnh nếu thiếu AI

AI đang dần chen vào đời sống tình cảm và các mối quan hệ của người trẻ. Ảnh minh họa: Red Note.

Bên cạnh việc dùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc nghiên cứu ung thư, Niharika Abbaraju còn xem ChatGPT như “huấn luyện viên giao tiếp” ngoài đời.

Cô gái 20 tuổi nhờ công cụ này viết câu mở đầu trên ứng dụng hẹn hò, gợi ý cách bắt chuyện tại các bữa tiệc, thậm chí tìm câu trả lời khi đang trò chuyện trực tiếp với người khác.

Khi cuộc trò chuyện chuyển sang một cuốn sách hay bài báo chưa từng đọc, Abbaraju có thể yêu cầu AI tóm tắt nội dung ngay lúc đó. Mục đích của cô là tạo cảm giác mình vẫn thường xuyên đọc sách và theo dõi các chủ đề đang được nhắc đến.

Chia sẻ với Wall Street Journal, Abbaraju cho biết việc sử dụng AI không có nghĩa cô không thể tự suy nghĩ. Công cụ này chỉ giúp các cuộc trò chuyện trôi chảy hơn.

Tuy nhiên, Abbaraju không phải trường hợp cá biệt. Ngày càng nhiều người trẻ đang giao những nhiệm vụ vốn được xem là rất con người cho chatbot, như viết tin nhắn, chuẩn bị nội dung trước một cuộc gặp đến xử lý những tình huống khó xử trong tình yêu và các mối quan hệ.

Sợ nói sai

Với những người thường xuyên lo lắng trong giao tiếp, AI được xem như tấm khiên bảo vệ trước nguy cơ nói sai, bị hiểu nhầm hoặc rơi vào khoảng lặng khó xử. Một số người nhờ chatbot soạn sẵn câu trả lời trước khi gặp mặt. Số khác để AI viết tin nhắn thay mình, điều chỉnh giọng điệu hoặc tư vấn cách phản hồi người đang hẹn hò.

Song, những nội dung quá chỉn chu cũng có thể khiến người nhận ra dấu vết của AI.

Abbaraju dùng AI để theo kịp cuộc trò chuyện và tránh rơi vào những khoảng lặng khó xử. Ảnh: Myhanh Nguyen.

Andrea Wallace (24 tuổi) cho rằng tin nhắn trong các mối quan hệ thân mật vốn không cần hoàn hảo. Những lỗi nhỏ, cách diễn đạt tự nhiên và đôi khi lộn xộn lại tạo nên cảm giác gần gũi. Bởi vậy, một tin nhắn trau chuốt bất thường có thể khiến người nhận nghi ngờ người gửi không thực sự tự viết.

Các chatbot cũng thường tạo ra câu chữ dựa trên những mẫu ngôn ngữ có sẵn, khiến nội dung dễ xuất hiện các cách diễn đạt sáo rỗng, cứng nhắc hoặc thiếu dấu ấn cá nhân.

Lucas Dvorak (22 tuổi) thường xuyên sử dụng AI nhưng tránh dùng công cụ này khi nhắn tin với bạn gái. Người bạn gái cho rằng việc coi cuộc trò chuyện tình cảm như nhiệm vụ cần được “tối ưu” bằng AI là lười biếng, thiếu lãng mạn và có phần đáng ngại.

Dvorak tôn trọng giới hạn đó. Theo anh, không phải tình huống giao tiếp nào cũng nên có sự tham gia của công nghệ.

Ashleigh Golden, nhà tâm lý học lâm sàng kiêm giảng viên tại Trường Y thuộc Đại học Stanford (Mỹ), cho rằng các chatbot đa năng được phát triển để nâng cao năng suất, không phải để xây dựng mối quan hệ.

Khi để AI nói thay, người nhận có thể cảm thấy đối phương thiếu chân thành hoặc không thực sự quan tâm. Người gửi cũng dễ mất tự tin, ngày càng phụ thuộc vào AI mỗi khi gặp tình huống giao tiếp khó xử.

Theo Golden, mỗi lần đưa một tin nhắn cho AI kiểm tra, người dùng có thể vô tình củng cố suy nghĩ rằng đánh giá của bản thân không đáng tin cậy. Điều này đặc biệt đáng lo với những người vốn ngại giao tiếp. AI có thể giúp họ tránh nói sai hoặc rơi vào tình huống khó xử, nhưng cảm giác an toàn đó chỉ là tạm thời.

Công cụ xử lý cảm xúc

Dù vậy, AI không phải lúc nào cũng đem lại tác động tiêu cực.

Kalin Lincoln (20 tuổi) từng sử dụng ChatGPT để điều chỉnh giọng điệu của một email được viết trong lúc tức giận liên quan đến vấn đề tại trường học. Cô cho rằng việc tự xử lý cảm xúc trước, sau đó nhờ AI trau chuốt lại câu chữ, đã giúp cuộc trao đổi với người nhận hiệu quả hơn.

Lincoln hiện có thói quen dùng chatbot để chuẩn bị cho các buổi hẹn hò hoặc những cuộc đối thoại căng thẳng. Cô soạn các ý chính dưới dạng thẻ ghi chú, rồi tiếp tục tham khảo ý kiến của mẹ hoặc bạn bè.

Lucas Dvorak không sử dụng AI để soạn tin nhắn cho bạn gái vì tôn trọng cảm xúc của cô. Ảnh: Northwestern Photography Services.

Tuy nhiên, AI không phải lúc nào cũng đưa ra lời khuyên phù hợp. Trong một lần nhờ chatbot hỗ trợ xử lý cuộc trò chuyện trực tiếp với nhóm bạn, Lincoln cho biết công cụ đã hướng dẫn cô làm điều hoàn toàn trái ngược với điều cần thiết.

Alexandra Friedman, chuyên gia tư vấn về tình bạn và các mối quan hệ tại Seattle (Mỹ), cho rằng AI có thể được sử dụng để tạo khung cho một cuộc trò chuyện khó, nhưng không nên đồng hành xuyên suốt cuộc trao đổi.

Theo Friedman, công nghệ có thể giúp người dùng xác định mình nên nói điều gì. Cách nói, khả năng lắng nghe và phản ứng trước cảm xúc của người đối diện vẫn là những kỹ năng mỗi người phải tự rèn luyện.

Bà khuyên người dùng chỉ nên luyện hội thoại với AI khoảng một lần mỗi tuần đối với các tình huống lặp lại, hoặc sử dụng vào ngày trước một sự kiện quan trọng. Thay vì yêu cầu chatbot viết toàn bộ kịch bản, người dùng nên tập phản ứng qua lại một cách tự nhiên.

Với người lo âu khi giao tiếp, chatbot có thể giúp họ mạnh dạn bắt đầu những cuộc trò chuyện từng né tránh. Tuy nhiên, AI không thể thay con người kiểm soát cảm xúc và vượt qua sự khó chịu.

“Cảm giác không thoải mái là một phần của cuộc sống. Công nghệ không thể thực sự cảm nhận điều đó”, Friedman nói.