Thế khó của ông Trump khi 'siết thòng lọng kinh tế' với Iran
Ông Trump chuyển trọng tâm từ giải pháp quân sự sang gây sức ép kinh tế với Iran, nhưng chiến lược này đối mặt hoài nghi khi Tehran thể hiện quyết tâm chịu tổn thất để không nhượng bộ Washington.
Tổng thống Donald Trump ngày 19/8 tuyên bố phát động "chiến tranh kinh tế" với Iran và cảnh báo sẽ trừng phạt các quốc gia hỗ trợ Tehran. Động thái này cho thấy Washington đang chuyển hướng sang sử dụng sức ép kinh tế thay vì tiếp tục ưu tiên các biện pháp quân sự.
Trước đó, CNN dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết ông Trump đã chỉ đạo các đặc phái viên cấp cao ngừng đàm phán với Iran.
Một nguồn tin khác nói Nhà Trắng thông báo với các đồng minh về việc chuyển từ chủ trương "giáng đòn mạnh vào Iran càng nhanh càng tốt" sang "siết thòng lọng dần dần".
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cam kết áp đặt mức độ cô lập kinh tế chưa từng có với Iran.
Các phương án được Washington cân nhắc gồm nhắm vào những ngân hàng Trung Quốc hỗ trợ Tehran giao dịch dầu mỏ, mở rộng trừng phạt thứ cấp đối với các quốc gia làm ăn với Iran và tịch thu hoàn toàn tài sản của Tehran.
Tuy nhiên, nhiều cựu quan chức Mỹ và chuyên gia Trung Đông hoài nghi khả năng những biện pháp này có thể buộc Iran thay đổi tính toán.
James Jeffrey, cựu đại sứ Mỹ từng công tác tại Trung Đông, nhận định Iran đã có 20 năm thích nghi với các lệnh trừng phạt và tìm cách né tránh chúng.
Sức ép kinh tế đã khiến tình hình Iran thêm nghiêm trọng. Washington triển khai phong tỏa hàng hải nhằm ngăn Tehran xuất khẩu dầu, trừng phạt các bên mua dầu Iran, nhắm vào "đội tàu bóng đêm".
Đồng thời tìm cách cô lập nước này khỏi mạng lưới tài chính quốc tế. Iran hiện đối mặt lạm phát 88%, trong khi giá thực phẩm tăng hơn gấp đôi.
Dù vậy, Ali Vaez, giám đốc dự án Iran thuộc Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cho rằng vấn đề nằm ở việc các biện pháp trừng phạt có thể đẩy Iran đến mức sụp đổ hay không.
Với một chính quyền coi cuộc xung đột là cuộc chiến sinh tồn, ông cho rằng "sẽ không có ngưỡng sụp đổ nào cả".
Thế khó của ông Trump còn đến từ sức ép trong nước. Cử tri Mỹ ngày càng lo ngại về tác động của cuộc xung đột đối với giá năng lượng.
Phó tổng thống JD Vance từng nhấn mạnh mục tiêu hàng đầu của chính quyền là giữ giá dầu và khí đốt ở mức thấp.
Khảo sát Reuters/Ipsos công bố tuần qua cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống 33%, mức thấp nhất trong nhiệm kỳ. Khoảng 80% người được hỏi cho rằng xung đột với Iran sẽ tiếp tục kéo dài.
Trong bối cảnh lựa chọn quân sự quy mô lớn khó khả thi về chính trị, một số cựu quan chức chính quyền ông Trump vẫn ủng hộ chiến lược gây sức ép kinh tế.
Fred Fleitz, cựu chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cho rằng Washington có thể chứng kiến "một Iran rất khác" trong 30-60 ngày tới và nhận định kiên nhẫn là lựa chọn tốt nhất.
