Thêm cơ hội để người dân tiếp cận, sáng tạo văn hóa

Ngày Văn hóa Việt Nam là cơ hội để mọi tầng lớp nhân dân có thể tiếp cận, hiểu hơn những giá trị văn hóa mà tiền nhân để lại. 

Điểm nhấn kết nối những ngày kỷ niệm quan trọng khác

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc chọn ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước.

Ngày Văn hóa Việt Nam còn là điểm nhấn kết nối với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư, nghệ nhân, văn nghệ sĩ, trường học, doanh nghiệp và các địa phương.

Th.S Nguyễn Anh Tuấn, Chánh văn phòng Hội Khoa học Lịch sử TP. Huế nhìn nhận đây là ngày hết sức ý nghĩa. Ngược dòng lịch sử, ngày 24/11/1946 gắn với Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra tại Thủ đô Hà Nội, có sự tham dự và phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc lựa chọn dấu mốc này vừa nhắc nhớ một sự kiện quan trọng trong lịch sử văn hóa Việt Nam hiện đại, vừa khẳng định trách nhiệm gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong bối cảnh mới.

“Theo tôi, điều đáng quan tâm nhất là làm thế nào để ý nghĩa của ngày này đi vào đời sống. Văn hóa không chỉ hiện diện ở các di tích, bảo tàng, lễ hội hay chương trình nghệ thuật mà còn gắn với nếp sống, cách ứng xử và đời sống tinh thần của mỗi người. Vì vậy, Ngày Văn hóa Việt Nam cần trở thành dịp để người dân có thêm cơ hội tìm hiểu, trải nghiệm và trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa”, Th.S Tuấn chia sẻ.

Cũng theo Th.S Tuấn, hiệu quả của ngày này không nên chỉ được đánh giá qua số lượng sự kiện hay quy mô tổ chức. Một ngày dành cho văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo được những thay đổi lâu dài trong nhận thức và hành động của cộng đồng.

Trong khi đó, theo bà Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Huế, ngày 24/11 không nên được nhìn đơn thuần như việc bổ sung thêm một ngày nghỉ. Quan trọng hơn, đây là một thông điệp chính sách của Nhà nước: văn hóa phải được đặt ở vị trí tương xứng với kinh tế, chính trị, xã hội; văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần bảo tồn mà phải thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và một nguồn lực cho phát triển.

Điều đó được thể hiện khi Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội quy định ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương; đồng thời quy định việc miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào ngày này theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Để mọi người đều có cơ hội tiếp cận giá trị văn hóa

Chia sẻ thêm về việc tạo cơ hội để người dân được thụ hưởng văn hóa đầy đủ hơn, thực chất hơn, vị nữ ĐBQH nhìn nhận, một người lao động có thể có thu nhập, có nhà ở, có điều kiện vật chất, nhưng nếu thiếu không gian để thưởng thức nghệ thuật, đọc sách, tham quan bảo tàng, đưa con đến di tích, nghe một chương trình âm nhạc, xem một bộ phim có giá trị, tham gia lễ hội cộng đồng… thì đời sống vẫn chưa thực sự phát triển cân bằng.

Bà Sửu cho rằng, phát triển kinh tế và phát triển văn hóa không phải hai việc cạnh tranh nhau về nguồn lực, mà phải hỗ trợ và nâng đỡ lẫn nhau. Một nền kinh tế phát triển tạo điều kiện để người dân có khả năng tiêu dùng văn hóa và ngược lại, một đời sống văn hóa phong phú làm tăng chất lượng nguồn nhân lực, sự gắn kết cộng đồng, sức sáng tạo và cuối cùng quay trở lại tạo ra năng suất và giá trị kinh tế.

Dẫn chứng là vào năm 2025, khi Huế đăng cai Năm Du lịch quốc gia, thực tế đã khẳng định văn hóa di sản, lễ hội và các sản phẩm sáng tạo được tổ chức thành một hệ sinh thái có sức lan tỏa mạnh mẽ. Chính năm này, Huế đón khoảng 6,3 triệu lượt khách, tăng hơn 61% so với năm 2024; tổng doanh thu du lịch ước đạt hơn 13.000 tỷ đồng, tăng trên 64%.

“Tất nhiên, tôi không cho rằng toàn bộ mức tăng doanh thu đó đều do văn hóa tạo ra. Nhưng con số ấy cho thấy, khi di sản trở nên hấp dẫn, lễ hội được tổ chức tốt, âm nhạc, áo dài, ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn được chuyển hóa thành trải nghiệm, văn hóa có thể tạo ra giá trị kinh tế cụ thể. Vì vậy, Ngày Văn hóa Việt Nam cần thực sự là “ngày của người dân”, chứ không chỉ là “ngày của ngành văn hóa”. Dù ở thành thị hay nông thôn, già hay trẻ, làm công nhân hay cán bộ, thu nhập cao hay thấp, mọi người đều cần có cơ hội tiếp cận những giá trị văn hóa phù hợp”, bà Sửu mong muốn.