Thêm kênh vốn, thêm dư địa cho doanh nghiệp tăng trưởng

Bên cạnh tín dụng ngân hàng, các nguồn vốn dài hạn khác cần được khai thác để đáp ứng những nhu cầu đầu tư có thời gian thu hồi vốn dài, qua đó mở rộng dư địa phát triển của doanh nghiệp.

Giải bài toán vốn trong bối cảnh lãi suất biến động

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, vốn ngân hàng vẫn giữ vai trò quan trọng bởi khả năng đáp ứng tương đối linh hoạt nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Từ vốn lưu động phục vụ hoạt động thường xuyên đến vốn đầu tư tài sản cố định, mở rộng nhà xưởng hay triển khai dự án, tín dụng ngân hàng vẫn là một trong những nguồn vốn chủ yếu.

Khó có thể kỳ vọng lãi suất cho vay giảm trong ngắn hạn. Ảnh minh họa

Tuy nhiên, đặc điểm của nguồn vốn ngân hàng cũng đặt ra yêu cầu về khả năng cân đối kỳ hạn. Những dự án đầu tư cần thời gian dài để hoàn vốn sẽ khó tránh khỏi áp lực nếu doanh nghiệp chủ yếu sử dụng các khoản vay có kỳ hạn ngắn hơn chu kỳ đầu tư. Đây cũng là vấn đề được đặt ra trong bối cảnh chi phí vốn có nhiều biến động; lãi suất cho vay của các ngân hàng có xu hướng tăng.

Ông Lê Đình Chung, Tổng Giám đốc CTCP Tư vấn và Phát triển Bất động sản SGO Homes, Phó Chủ tịch Hội đồng nghiên cứu và đánh giá thị trường Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định: “Trong ngắn hạn, việc tiếp cận vốn của các doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, đang tương đối khó khăn đi kèm chi phí lãi vay cao, chi phí vốn đang là cản trở đối với doanh nghiệp nhỏ… Về mặt kỳ vọng lãi suất, với những chỉ đạo quyết liệt của Nhà nước, tôi kỳ vọng chi phí lãi vay sẽ được hạ nhiệt. Còn với mức chi phí như hiện tại, đây vẫn đang là khó khăn rất lớn cho doanh nghiệp”.

Không chỉ phụ thuộc vào diễn biến lãi suất, bài toán đặt ra với doanh nghiệp còn là lựa chọn cơ cấu nguồn vốn phù hợp với từng nhu cầu đầu tư. Việc kết hợp các nguồn vốn không nên chỉ nhằm mục tiêu có thêm tiền mà cần hướng tới một cấu trúc vốn phù hợp với dòng tiền và chu kỳ đầu tư của doanh nghiệp. Cân đối giữa kỳ hạn, chi phí và khả năng tạo dòng tiền vì thế trở thành một nội dung quan trọng trong quản trị vốn.

Đa dạng kênh vốn cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng chịu áp lực về hạn mức và chi phí lãi vay, nhu cầu tìm kiếm thêm các nguồn vốn trung và dài hạn đang trở nên rõ nét hơn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài vốn chủ sở hữu và vốn vay ngân hàng, thị trường có nhiều kênh huy động vốn cho doanh nghiệp, từ quỹ đầu tư, trái phiếu, đối tác trong chuỗi cung ứng…

Hệ thống Phòng khám Đa khoa Quốc tế TIMEC ký kết thỏa thuận hợp tác đầu tư cùng Quỹ đầu tư Beacon (Beacon Fund). Ảnh: TIMEC

Ông Phạm Đức Dũng, Giám đốc Trung tâm M&A và tái cấu trúc, Công ty CP Chứng khoán SHS cho rằng, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng tới ngưỡng cùng với áp lực lãi suất, để huy động vốn cho tăng trưởng trung và dài hạn, doanh nghiệp cần tìm kiếm và sử dụng vốn từ thị trường chứng khoán, trái phiếu, quỹ đầu tư vốn cổ phần tư nhân (PE), các tổ chức tài chính phát triển (DFI) hoặc nhà đầu tư chiến lược.

Mỗi kênh vốn phù hợp với một nhu cầu khác nhau. Trong đó, quỹ đầu tư và PE phù hợp với những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng cao; DFI có thể cung cấp nguồn tài chính với lãi suất hợp lý nhưng đi kèm yêu cầu về các tiêu chí ESG; còn nhà đầu tư chiến lược không chỉ cung cấp vốn mà còn có thể mang đến công nghệ, thị trường và năng lực quản trị.

Theo ông Phạm Đức Dũng, nếu chỉ dựa vào nguồn lực nội tại, doanh nghiệp có thể mất 5-7 năm hoặc lâu hơn để mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng. Trong khi đó, khi cơ hội thị trường xuất hiện trong một “cửa sổ thời gian” ngắn, việc bổ sung vốn và nguồn lực từ các nhà đầu tư có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn quá trình mở rộng, nắm bắt cơ hội và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, để tiếp cận được các kênh vốn này, doanh nghiệp cần chuẩn bị về năng lực quản trị, tài chính và minh bạch thông tin. Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những hạn chế như quản trị doanh nghiệp mang nặng tính gia đình, thiếu tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính chưa chuẩn chỉnh có thể khiến các tổ chức cấp vốn khó đánh giá đầy đủ rủi ro…

Do đó, bên cạnh việc tìm kiếm nguồn vốn, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa báo cáo tài chính, minh bạch dòng tiền, xây dựng kế hoạch kinh doanh và tách bạch tài sản của chủ doanh nghiệp với tài sản doanh nghiệp. Khi thông tin được chuẩn hóa, doanh nghiệp có thêm cơ sở để tiếp cận nhiều kênh vốn và nâng cao khả năng lựa chọn nguồn vốn phù hợp.

Việc đa dạng hóa nguồn vốn không có nghĩa là giảm vai trò của tín dụng ngân hàng. Ngân hàng vẫn kênh cung ứng vốn quan trọng đối với doanh nghiệp, nhất là nhu cầu vốn lưu động và các khoản vay phù hợp với khả năng trả nợ. Tuy nhiên với những kế hoạch đầu tư cần nguồn lực lớn và thời gian thu hồi vốn dài, doanh nghiệp cần có thêm các lựa chọn để phân bổ nguồn vốn hợp lý hơn.

Bài toán vốn vì thế không chỉ nằm ở việc tìm thêm nguồn tiền, mà còn ở khả năng lựa chọn đúng nguồn vốn cho từng nhu cầu đầu tư, cân đối giữa kỳ hạn, chi phí và dòng tiền. Khi các kênh huy động được mở rộng, năng lực quản trị và minh bạch của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng để biến khả năng tiếp cận vốn thành nguồn lực thực sự cho tăng trưởng.