Theo dấu chân lịch sử giữa đại ngàn Việt Bắc

Khi lịch sử bước ra khỏi trang sách

Những năm gần đây, thay vì lựa chọn các khu vui chơi hiện đại hay trung tâm thương mại, nhiều gia đình đã đưa con em đến các “địa chỉ đỏ” trong dịp nghỉ hè. Xu hướng du lịch kết hợp giáo dục lịch sử đang ngày càng được quan tâm.

Một buổi sáng đầu hè, sương còn bảng lảng trên những triền núi của vùng ATK Định Hóa (Thái Nguyên), từng đoàn xe nối nhau tiến vào khu di tích. Tiếng chim rừng ríu ran hòa cùng tiếng cười nói của các gia đình tạo nên bầu không khí vừa trang nghiêm vừa gần gũi.

Gia đình anh Nguyễn Văn Hưng 43 tuổi (Hà Đông, Hà Nội), gồm ba thế hệ cùng tham gia chuyến đi về nguồn tại ATK Định Hóa. Anh Hưng cho biết các con anh vốn thích xem phim hoạt hình và sử dụng thiết bị điện tử. Vì vậy, gia đình muốn tạo cơ hội để các con tiếp xúc với lịch sử theo cách trực quan hơn.

“Ở trường các cháu học lịch sử, nhưng nhiều khi chỉ nhớ được sự kiện. Khi tận mắt nhìn thấy lán làm việc của Bác Hồ, hầm trú ẩn, những con đường giữa rừng mà các cán bộ cách mạng từng đi qua, các cháu mới cảm nhận được những hy sinh của thế hệ đi trước. Đó là điều sách vở khó truyền tải hết”, anh nói.

Đây là vùng đất chiến lược nằm ở trung tâm Việt Bắc, nơi được ví như “trái tim” của căn cứ địa cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954).

Trong lịch sử, khu vực này từng mang nhiều tên gọi khác nhau như An toàn khu, Khu di tích lịch sử ATK Định Hóa, hay An toàn khu Trung ương - gắn liền với những năm tháng hoạt động, làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Mỗi địa điểm đều gắn với những quyết sách quan trọng làm thay đổi vận mệnh đất nước.

Không chỉ trẻ em mà ngay cả người lớn cũng có cơ hội nhìn lại những trang sử hào hùng của dân tộc (ảnh Phương Thu).

Giữa không gian xanh mát của núi rừng, lịch sử không còn là những con số khô khan mà trở thành những câu chuyện sống động. Những đứa trẻ vốn quen với màn hình điện thoại nay say mê đặt câu hỏi về cuộc sống của cán bộ cách mạng trong những năm kháng chiến. Nhiều phụ huynh cho biết đây là điều khiến họ bất ngờ và hạnh phúc nhất trong chuyến đi.

Rời ATK Định Hóa, hành trình tiếp tục của các gia đình và du khách đến ATK Chợ Đồn (Thái Nguyên), một trong những trung tâm của căn cứ địa Việt Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Con đường dẫn vào khu di tích quanh co giữa những dãy núi trùng điệp.

Những bản làng người Tày, Nùng hiện ra yên bình bên triền núi. Khó ai có thể hình dung nơi đây từng là vùng chiến khu quan trọng, nơi bảo vệ an toàn cho nhiều cơ quan đầu não của cách mạng. Đó là các: Di tích Đồi Pù Cọ, Lán đồng chí Võ Nguyên Giáp, Khuổi Khít, di tích nhà ông Triệu Phú Dương, Nà Pa, Lsao Lsô đỗ (Khe Nứa), Bản Ca, Khuổi Đăm...

Những ngôi nhà sàn đơn sơ vẫn được gìn giữ như những chứng nhân lịch sử. Đứng trước căn nhà sàn nơi các cán bộ từng sinh sống và làm việc, chị Trần Thu Hà, 36 tuổi, du khách đến từ Hải Phòng, không giấu được xúc động.

“Tôi từng nhiều lần đưa con đi biển, đi khu vui chơi. Nhưng chuyến đi này mang lại cảm xúc rất khác. Các con được tận mắt nhìn thấy nơi cha ông từng sống và chiến đấu. Những bài học về lòng yêu nước trở nên chân thực hơn rất nhiều”, chị Hà chia sẻ.

Theo chị, điều đáng quý nhất là các con bắt đầu đặt những câu hỏi về lịch sử dân tộc, về cuộc sống trong chiến tranh, về sự hy sinh của những người đã ngã xuống vì độc lập tự do. “Đó chính là điều mà tôi mong muốn khi đưa con đến đây”, chị nói.

Dọc hành trình, nhiều gia đình lựa chọn nghỉ chân tại các homestay cộng đồng, thưởng thức các món ăn truyền thống của đồng bào địa phương và lắng nghe những câu chuyện về vùng đất cách mạng.

Không chỉ trẻ em mà ngay cả người lớn cũng có cơ hội nhìn lại những trang sử hào hùng của dân tộc. Ông Nguyễn Văn Đức, 68 tuổi, cựu chiến binh đến từ Ninh Bình, cho biết chuyến đi khiến ông nhớ lại những câu chuyện từng được cha mình kể về thời kháng chiến.

“Ngày trước chỉ nghe kể về Việt Bắc, về ATK. Hôm nay được tận mắt chứng kiến, tôi càng hiểu vì sao nơi đây được gọi là Thủ đô kháng chiến. Mỗi ngọn núi, mỗi con suối đều chứa đựng những câu chuyện lịch sử đáng tự hào”, ông chia sẻ.

Tri ân từ những chuyến đi mùa hè

Trong hành trình về nguồn, du khách tới thăm Khu di tích lịch sử quốc gia 27/7 tại Thái Nguyên. Giữa khuôn viên rộng mát của Khu di tích lịch sử đặt tảng đá vân mây trắng hình trụ, ghi: “Nơi đây, ngày 27/7/1947, 300 cán bộ, bộ đội và đại diện các tầng lớp Nhân dân địa phương họp mặt nghe công bố thư Bác Hồ, ghi nhận sự ra đời Ngày Thương binh - Liệt sĩ ở nước ta”.

Giữa không gian thanh bình của núi rừng, khu di tích mang vẻ đẹp giản dị nhưng đầy ý nghĩa. Những ngày hè, nhiều gia đình đưa con em tới đây thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Những bó hoa tươi, những nén hương thơm được dâng lên với tất cả lòng thành kính.

Em Nguyễn Khánh Linh, học sinh lớp 9 đến từ Bắc Ninh, đứng lặng khá lâu trước bia tưởng niệm. “Con từng nghe ông kể về chiến tranh nhưng chưa bao giờ cảm nhận rõ như hôm nay. Con thấy mình cần học tập tốt hơn để xứng đáng với những người đã hy sinh”, em nói. Không ít phụ huynh cho rằng những chuyến đi như thế này có ý nghĩa giáo dục sâu sắc hơn nhiều bài giảng lý thuyết.

Điều đặc biệt là trong hành trình này, không có những trò chơi cảm giác mạnh hay các hoạt động giải trí sôi động. Thay vào đó là những phút giây lắng đọng giữa thiên nhiên và lịch sử.

Những bước chân chậm rãi trên các con đường rợp bóng cây, những câu chuyện được kể lại bởi hướng dẫn viên, những hiện vật giản dị còn lưu giữ qua thời gian đã tạo nên những bài học sống động về truyền thống dân tộc.

Các chuyên gia du lịch cho rằng loại hình du lịch về nguồn đang ngày càng hấp dẫn các gia đình bởi nhu cầu kết hợp nghỉ dưỡng với giáo dục giá trị sống cho trẻ em. Việc tham quan các khu di tích lịch sử không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu biết thêm về lịch sử dân tộc mà còn góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng.

Giữa nhịp sống hiện đại, những “địa chỉ đỏ” nơi đại ngàn Việt Bắc vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về lòng yêu nước, về ý chí độc lập và tinh thần hy sinh của cha ông. Và mỗi mùa hè, những câu chuyện ấy lại tiếp tục được truyền trao qua từng bước chân của các gia đình trên hành trình về nguồn, để lịch sử không chỉ nằm trong sách vở mà sống mãi trong trái tim của các thế hệ mai sau.

Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở VHTTDL Thái Nguyên cho biết, Thái Nguyên hiện có 399 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng (03 di tích quốc gia đặc biệt là ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn, Hồ Ba Bể; 67 di tích quốc gia; 329 di tích cấp tỉnh). Có 01 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái) và 45 di sản phi vật thể quốc gia.

Từ “Thủ đô kháng chiến” trong những năm tháng oanh liệt của dân tộc, An toàn khu Định Hóa hôm nay đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ - vừa bảo tồn giá trị lịch sử thiêng liêng, vừa khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch văn hóa.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ “biến di sản thành tài sản”, tỉnh Thái Nguyên đang nỗ lực biến “địa chỉ đỏ” này thành điểm đến hấp dẫn, du lịch về nguồn, nơi quá khứ hào hùng hòa quyện cùng nhịp sống hiện đại, tạo động lực phát triển bền vững cho vùng đất cách mạng.

Trong 5 tháng đầu năm nay, tổng số khách du lịch đến Thái Nguyên ước đạt hơn 4,3 triệu lượt, tăng 39% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 6.050 tỷ đồng, tăng 63%.