Mỗi bức ảnh đẹp là một "đại sứ văn hóa"

Nguồn cảm hứng dồi dào

Nhiều năm qua, vùng đất, con người và di sản văn hóa Bắc Ninh luôn là nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào của các nghệ sĩ nhiếp ảnh trong nước và quốc tế. Từ những ngôi đình, đền, chùa cổ kính, thâm nghiêm đến các di sản văn hóa đặc sắc như Dân ca Quan họ Bắc Ninh, tranh dân gian Đông Hồ, lễ hội truyền thống và phong tục, tập quán của đồng bào các dân tộc, mỗi hình ảnh đều mang trong mình những câu chuyện và vẻ đẹp riêng. Qua góc nhìn sáng tạo của các nghệ sĩ nhiếp ảnh, mỗi tác phẩm không chỉ phản ánh vẻ đẹp quê hương mà còn góp phần kể những câu chuyện văn hóa bằng hình ảnh, giúp công chúng hiểu hơn về con người, phong tục và bản sắc vùng đất Kinh Bắc.

Các nghệ sĩ nhiếp ảnh Bắc Ninh sáng tác tại làng tranh dân gian Đông Hồ (phường Thuận Thành).

Mới đây, tại Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2026, tác giả Nguyễn Trọng Hiếu, hội viên Chi hội Nhiếp ảnh thuộc Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Bắc Ninh đã đoạt Huy chương Bạc với tác phẩm Bản giao hưởng của bùn. Bức ảnh ghi lại không khí sôi động của lễ hội Vật cầu nước làng Vân (phường Vân Hà) với những gương mặt lấm lem bùn đất, biểu cảm hồn nhiên và niềm vui lan tỏa. Bằng cách nắm bắt khoảnh khắc giàu sức gợi, tác giả đã khắc họa sinh động tinh thần cộng đồng, sức sống của lễ hội truyền thống và nét đẹp trong đời sống văn hóa địa phương.

Mỗi bức ảnh đẹp giống như một “đại sứ văn hóa” đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với công chúng. Một bức ảnh có sức sống lâu bền không chỉ cần đẹp về bố cục, ánh sáng mà còn phải chạm đến cảm xúc người xem, phản ánh trung thực đời sống và truyền tải được những giá trị nhân văn sâu sắc.

Từ góc nhìn của người trực tiếp khai thác hình ảnh phục vụ thiết kế, xuất bản các ấn phẩm quảng bá du lịch học đường Bắc Ninh, ông Nguyễn Tấn Thăng, Công ty cổ phần Quảng cáo Nắng Việt (Hà Nội) cho rằng, hình ảnh trong các sản phẩm quảng bá cần vượt ra ngoài chức năng minh họa thông thường để làm nổi bật bản sắc văn hóa cốt lõi của địa phương. Góc nhìn mới mẻ phải đi đôi với tính chân thực và độ chính xác. Một bức ảnh về di sản, ngoài khuôn hình đẹp còn phản ánh đúng bản sắc và những giá trị mà cộng đồng đang gìn giữ.

Từ sáng tác đến thị trường

Thực tế, không ít tác phẩm giàu giá trị nghệ thuật và tư liệu vẫn chủ yếu được giới thiệu trong các cuộc thi, triển lãm hoặc trên trang cá nhân của nghệ sĩ, trong khi khả năng khai thác phục vụ xuất bản, truyền thông, du lịch và các hoạt động thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa chưa được phát huy tương xứng. Khoảng cách giữa sáng tác và thị trường vẫn còn rất lớn, đặt ra yêu cầu tìm kiếm những phương thức kết nối hiệu quả để tác phẩm không chỉ được ghi nhận về nghệ thuật mà còn tạo ra giá trị kinh tế.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh quốc tế ghi lại nhịp sống thường nhật ở làng cổ Thổ Hà (phường Vân Hà).

Là một trong số ít nghệ sĩ nhiếp ảnh ở Bắc Ninh có tác phẩm bán được thị trường đón nhận, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Phan, Chi hội phó Chi hội Nhiếp ảnh, Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Bắc Ninh đã có những trải nghiệm thực tế trong việc đưa ảnh nghệ thuật đến với công chúng. Ông cho biết, nhiều tác phẩm của ông về ruộng bậc thang vùng cao, hoa đào, hoa sen, đặc biệt là bộ ảnh sen nhị sắc Gia Bình đã nhận được sự quan tâm, chọn lựa của khách hàng. Khi sáng tạo gặp được nhu cầu thị trường, tác phẩm có thêm cơ hội đến với đời sống, còn người nghệ sĩ cũng có thêm động lực để theo đuổi đam mê và đầu tư cho sáng tác.

Mỗi bức ảnh đẹp giống như một "đại sứ văn hóa" đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với công chúng.

Theo nghệ sĩ Trần Phan, muốn bán được tác phẩm, người cầm máy cần chủ động tìm kiếm khách hàng, biết cách giới thiệu, quảng bá giá trị và những câu chuyện phía sau mỗi bức ảnh, đồng thời, khơi gợi thị hiếu, hướng dẫn công chúng tiếp cận, thưởng thức ảnh nghệ thuật. Song để xây dựng được thị trường nhiếp ảnh ổn định, nỗ lực của nghệ sĩ là chưa đủ mà còn cần sự chung tay của các tổ chức văn hóa, đơn vị nghệ thuật và doanh nghiệp trong việc giới thiệu, kết nối, tổ chức triển lãm và mở rộng kênh đưa tác phẩm ra thị trường. Đánh thức giá trị kinh tế bền vững từ những khuôn hình đòi hỏi hệ thống kết nối từ người sáng tạo đến đơn vị sử dụng. Tác phẩm phải được tuyển chọn, chuẩn hóa thông tin, lưu trữ khoa học, xác định rõ bản quyền và có cơ chế cấp phép minh bạch.

Một trong những hướng đi được đề xuất nghiên cứu là xây dựng kho ảnh trực tuyến về Bắc Ninh, tập hợp những tác phẩm có giá trị nghệ thuật, tư liệu và khả năng phục vụ quảng bá địa phương. Mỗi bức ảnh sẽ được gắn thông tin rõ ràng về tác giả, chủ đề, thời gian, địa điểm sáng tác. Các tác phẩm cũng có thể được phân loại theo địa bàn, di sản, làng nghề, lễ hội, cảnh quan, đời sống đương đại... để cơ quan báo chí, nhà xuất bản, doanh nghiệp du lịch và đơn vị xúc tiến điểm đến dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn nguồn ảnh phù hợp. Nếu được vận hành bài bản, kho ảnh trực tuyến là bước đệm quan trọng để từng bước hình thành thị trường khai thác ảnh chuyên nghiệp, trong đó quyền lợi của tác giả được bảo đảm và đơn vị sử dụng có thể tiếp cận tác phẩm hợp pháp, thuận tiện.

Ngoài ra, Hội Văn học Nghệ thuật thành phố cần quan tâm tạo dựng thêm nhiều không gian trưng bày, tổ chức triển lãm chuyên đề và tăng cường kết nối với các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, du lịch nhằm mở rộng cơ hội đưa tác phẩm tham gia vào thị trường văn hóa.