Theo 'ông Ké' làm cách mạng - Bài cuối

Những năm 1941 - 1945, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Pác Bó, Cao Bằng hoạt động cách mạng bí mật, Người không chỉ đào tạo nhiều cán bộ Việt Minh kiên trung, mà còn quan tâm, bồi dưỡng lớp thiếu niên, nhi đồng. Từ Kim Đồng, Bé Hồng đến Nông Thị Trưng… đại diện cho những “măng non cách mạng” năm ấy đã trưởng thành trong tình yêu thương và sự dìu dắt của ông Ké và cán bộ cách mạng, trở thành những hạt “giống đỏ” đầu tiên góp phần vào thắng lợi đấu tranh giải phóng dân tộc. Hơn tám thập kỷ đã trôi qua, câu chuyện về những em bé theo ông Ké làm cách mạng trở thành niềm tự hào, thắp sáng lý tưởng cách mạng cho thế hệ thanh thiếu niên hôm nay cống hiến, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Ông Ké hết mực yêu thương thiếu niên, nhi đồng

Trong những năm tháng hoạt động cách mạng ở Cao Bằng (1941 - 1945), ông Ké không chỉ được đồng bào các dân tộc kính trọng mà còn được yêu mến như một người thân trong bản. Người luôn gần gũi, gắn bó với dân bản, đặc biệt dành sự quan tâm, yêu thương đối với thiếu niên, nhi đồng. Bác dạy các cháu học chữ, giữ gìn vệ sinh, sống đoàn kết, biết yêu đồng bào, yêu quê hương và sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng.

Những ngày chuẩn bị Hội nghị Trung ương Tám (tháng 5/1941), nhiều cán bộ từ Bắc, Trung, Nam được triệu tập về Pác Bó. Gia đình ông Hoàng La Thanh và bà Hoàng Thị Hoa được giao nhiệm vụ chuẩn bị nơi ăn nghỉ và lo bữa ăn cho các đại biểu. Khi ấy, cuộc sống rất khó khăn, mỗi quả trứng gà hay miếng thịt đều là thức ăn quý. Thế nhưng đến bữa cơm, ông Ké thường không dùng phần thức ăn của mình mà đem chia cho người già và trẻ nhỏ trong bản.

Sau 2 năm (8/1942 - 8/1944), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bị mật thám chính quyền Tưởng Giới Thạch (Trung Quốc) bắt giam giải đi 30 nhà tù. Cuối năm 1944, Người được trả tự do, từ Trung Quốc trở về Pác Bó, chứng kiến cảnh đồng bào phải chạy lên núi lánh nạn vì sự khủng bố của thực dân Pháp và tay sai, ông Ké càng quan tâm hơn đến đời sống của bà con, nhất là trẻ em. Một buổi sáng, thấy nhiều trẻ nhỏ trong bản ăn ở chưa hợp vệ sinh, tóc tai bù xù, quần áo lấm lem, Người cùng bà con dọn dẹp nơi ở, khơi thông nguồn nước. Sau đó, ông Ké bảo các cháu nhỏ xếp hàng bên khe nước rồi tự tay tắm rửa cho từng cháu. Những đứa trẻ vùng cao vô tư vui đùa, té nước vào Người như với một người ông trong gia đình.

Trong số những đứa trẻ được Bác tắm hôm ấy có cháu Thân bị chốc đầu. Sau khi tắm gội sạch sẽ, Người còn tự tay bôi thuốc cho cháu. Thấy thuốc xót làm cháu khóc, Người nhẹ nhàng dỗ dành: Không sao, chỉ một lát là hết xót ngay thôi cháu ạ!

Nhìn thấy một số cháu mặc quần áo rách và bẩn, ông Ké nhắc nhở các cha mẹ phải giữ gìn vệ sinh cho con cái, giặt giũ quần áo sạch sẽ và vá lại những chỗ rách. Những lời căn dặn giản dị ấy khiến bà con trong bản vô cùng cảm động.

Những đứa trẻ chân đất năm ấy chưa hiểu hết những vấn đề lớn lao của cách mạng, nhưng các em hiểu theo ông Ké là để đánh Tây, cứu nước, để người dân không còn bị áp bức, đói nghèo. Những năm tháng gian khó nhất của cách mạng, Người chỉ đạo thành lập Hội Nhi đồng cứu quốc đầu tiên ở Pò Đoi, Thoong Mạ; dìu dắt Kim Đồng và các đội viên Nhi đồng cứu quốc theo lý tưởng cách mạng. Từ tình yêu thương và sự dìu dắt ấy, nhiều thiếu niên vùng cao đã trưởng thành, trở thành những “hạt giống đỏ” đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Tất cả thể hiện tầm nhìn xa của Người trong việc chuẩn bị lực lượng kế cận cho cách mạng.

Di tích lịch sử Pò Đoi, Thoong Mạ - nơi thành lập Đội Nhi đồng cứu quốc, nằm trong quần thể Khu di tích lịch sử Kim Đồng, xã Trường Hà.

Những thiếu niên, nhi đồng lớn lên cùng cách mạng

Điều đặc biệt trong những câu chuyện về thiếu nhi Cao Bằng theo ông Ké làm cách mạng không chỉ nằm ở sự gan dạ hay tinh thần yêu nước, mà còn ở cách Bác Hồ giáo dục thế hệ trẻ. Người dạy thiếu nhi bằng bằng chính cuộc sống hằng ngày, dạy trẻ em biết giữ lời hứa, biết thương dân nghèo, biết giữ bí mật cho cách mạng. Người dạy chữ, kể chuyện lịch sử, chuyện các dân tộc bị áp bức trên thế giới, giải thích vì sao dân mình phải đứng lên giành độc lập. Khi được giác ngộ cách mạng, nhiều Hội Nhi đồng cứu quốc hoàn thành các nhiệm vụ liên lạc, cảnh giới, đưa đón cán bộ. Với vẻ ngoài hồn nhiên, các em ít bị địch nghi ngờ nên trở thành “tai mắt” quan trọng của cách mạng.

Họ khác nhau về tuổi tác, hoàn cảnh, nhưng đều có chung một điểm khởi đầu: được ông Ké và cán bộ cách mạng yêu thương, giác ngộ, bồi dưỡng và gieo vào tâm hồn lòng yêu nước, niềm tin vào cách mạng. Chính từ những đứa trẻ bình dị ấy, những “hạt giống đỏ” đầu tiên đã lớn lên cùng phong trào Việt Minh và góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

Nông Thị Trưng sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ngày càng trưởng thành và giữ nhiều cương vị lãnh đạo quan trọng của tỉnh Cao Bằng, trở thành nữ Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh. Bé Hồng được công nhận lão thành cách mạng. Tên tuổi Kim Đồng trở thành biểu tượng cao đẹp, anh dũng của thiếu niên, nhi đồng Việt Nam. Điều đó cho thấy những “măng non cách mạng” ở Cao Bằng không chỉ góp phần vào thắng lợi của cách mạng giai đoạn 1941 - 1945, mà còn tiếp tục lớn lên cùng đất nước trong suốt hành trình đấu tranh và xây dựng Tổ quốc sau này.

Đây cũng là minh chứng sinh động cho tư tưởng “trồng người” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngay trong hoàn cảnh khó khăn nhất, Người vẫn nghĩ đến việc chuẩn bị lớp người kế tục cho dân tộc. Những thiếu niên vùng cao năm ấy chính là thế hệ đầu tiên được Người trực tiếp gieo mầm lý tưởng sống.

Thắp sáng lý tưởng của thế hệ trẻ bước vào kỷ nguyên mới

85 năm qua kể từ ngày Bác Hồ trở về Pác Bó trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, những câu chuyện về Kim Đồng, Bé Hồng, Nông Thị Trưng và nhiều thiếu niên, nhi đồng từng theo ông Ké và cán bộ Đảng làm cách mạng vẫn còn nguyên sức sống trong lòng các thế hệ hôm nay. Đó không chỉ là những ký ức lịch sử của một thời đấu tranh gian khó, mà còn là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân và ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước được nuôi dưỡng từ tuổi thơ. Qua những câu chuyện ấy, có thể thấy niềm tin đặc biệt mà Bác Hồ dành cho thế hệ trẻ: dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, thanh thiếu niên Việt Nam vẫn có thể trưởng thành, cống hiến nếu được giáo dục, dìu dắt và khơi dậy lý tưởng sống đẹp.

Ngày nay, Khu di tích lịch sử Kim Đồng, tại Pò Đoi, Thoong Mạ; tượng đài Anh hùng liệt sĩ Kim Đồng ở xã Trường Hà, mỗi năm có hàng nghìn đội viên, thiếu niên nhi đồng từ khắp mọi miền đất nước hành trình về nguồn. Các em được nghe kể về những thiếu niên dũng cảm năm xưa từng làm giao liên, trinh sát, bảo vệ cán bộ Việt Minh, góp phần gìn giữ ngọn lửa cách mạng trong những năm tháng gian khó nhất. Những địa chỉ đỏ ấy đã trở thành lớp học lịch sử sinh động, nơi quá khứ gặp gỡ hiện tại, để lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc được tiếp tục trao truyền.

Tiếp nối truyền thống ấy, công tác Đội và phong trào thiếu nhi Cao Bằng không ngừng phát triển. Hiện toàn tỉnh có 308 liên đội với hơn 87.800 đội viên, thiếu niên, nhi đồng. Các cấp bộ Đoàn, Đội thường xuyên đổi mới nội dung giáo dục, đẩy mạnh các hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống gắn với phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy”. Không chỉ được bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, thiếu nhi Cao Bằng còn được tạo điều kiện tiếp cận khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Nhiều em đạt thành tích cao tại các cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng cấp tỉnh và toàn quốc, tiếp nối xứng đáng truyền thống của những “hạt giống đỏ” nơi cội nguồn cách mạng.

Từ những cô bé, cậu bé chân đất nơi đầu nguồn suối Lê-nin năm nào đến lớp lớp thiếu nhi đang lớn lên trong kỷ nguyên số hôm nay là hành trình nối dài của một niềm tin. Đó là niềm tin của Bác Hồ vào thế hệ trẻ, là sự kế thừa giữa các thế hệ thiếu nhi Việt Nam trên con đường phụng sự Tổ quốc. Giữa núi rừng Cao Bằng, tiếng suối Lê-nin vẫn chảy như lời kể không dứt của lịch sử. Từ Pác Bó, những “hạt giống đỏ” Bác Hồ gieo xuống hơn tám thập kỷ trước vẫn đang tiếp tục nảy mầm, thắp sáng lý tưởng, khát vọng cống hiến và trách nhiệm công dân trong trái tim các thế hệ Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.