Thí điểm thực hiện chế định luật sư công: Đột phá thể chế, nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công

Quốc hội thông qua Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, sáng 24/4/2026. Ảnh: Phạm Thắng

Thực hiện thí điểm chế định luật sư công tại 8 Bộ và 10 tỉnh, thành phố

Nghị quyết này quy định thí điểm thực hiện chế định luật sư công, gồm nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, việc sử dụng luật sư công và chế độ, chính sách đối với luật sư công. Đây là chế định mới, lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam nhằm hình thành đội ngũ luật sư có năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp để tham gia giải quyết các công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước. Đây không chỉ là bước bổ sung nguồn lực pháp lý cho hoạt động công vụ, mà còn góp phần nâng cao chất lượng xử lý công việc và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.

Việc thí điểm chế định luật sư công được tổ chức và thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Luật sư công thực hiện các công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước thuộc các cơ quan thực hiện thí điểm, bao gồm: Tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế, hành chính, dân sự và tham gia quá trình thi hành án dân sự, hành chính theo quy định của pháp luật; tư vấn pháp lý trong quá trình xây dựng, triển khai các dự án kinh tế - xã hội; tư vấn và tham gia giải quyết các vụ, việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài và các công việc có tính chất pháp lý khác.

Phạm vi công việc của luật sư công không bao gồm hoạt động trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và không trùng lặp với hoạt động của pháp chế của cơ quan, tổ chức.

Nghị quyết cũng quy định rõ nguyên tắc hoạt động của luật sư công. Theo đó, luật sư công phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam và chuẩn mực đạo đức của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân; độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước cơ quan, tổ chức sử dụng luật sư công về hoạt động nghề nghiệp của mình.

Nghiêm cấm luật sư công cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực nhà nước

Nghị quyết cũng quy định nghiêm cấm luật sư công thực hiện các hành vi sau: Cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực nhà nước; tiết lộ thông tin liên quan đến vụ, việc hoặc công việc có tính chất pháp lý khác được giao khi không được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền; móc nối, giao dịch với người khác để làm trái quy định của pháp luật trong giải quyết vụ, việc, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của Nhà nước; lợi dụng công việc, danh nghĩa luật sư công để trục lợi; các hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của Luật Luật sư, pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, doanh nghiệp.

Ngoài ra, nghị quyết cũng quy định rõ quyền của luật sư công. Theo đó, luật sư công có quyền của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; được hưởng lương, chế độ đặc thù và các quyền của luật sư công theo quy định của nghị quyết này, Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam và quy định khác của pháp luật có liên quan mà không trái Nghị quyết này; phối hợp với luật sư khác để tham gia tố tụng hoặc bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của Nhà nước theo sự phân công của cơ quan, tổ chức sử dụng luật sư công; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cho sao chép, cung cấp tài liệu, chứng cứ có liên quan đến việc giải quyết vụ, việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân đó đang lưu giữ, quản lý để phục vụ cho công việc của luật sư công theo quy định của pháp luật.

Chế định luật sư công là bước đột phá thể chế trong công tác bổ trợ tư pháp và nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công. Hình ảnh do AI tạo

Khi tham gia tố tụng và giải quyết các công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước, luật sư công có các quyền của luật sư theo quy định của pháp luật; được bảo lưu ý kiến và từ chối thực hiện chỉ đạo trái pháp luật, được miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp đã thực hiện đầy đủ các quy trình, quy định liên quan, không tư lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại do rủi ro khách quan; được khen thưởng khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích của Nhà nước hoặc có thành tích trong hoạt động nghề nghiệp...

Về nhân lực, nghị quyết cũng quy định, căn cứ vào nhu cầu thực tế sử dụng luật sư công, cơ quan được áp dụng thí điểm chế định luật sư công áp dụng quy định của pháp luật về thu hút, trọng dụng nhân tài, người có tài năng để tuyển dụng luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia có kinh nghiệm vào làm việc tại cơ quan mình theo vị trí việc làm và thực hiện nhiệm vụ luật sư công.

Cần nhấn mạnh rằng, thí điểm luật sư công không nhằm chạy theo số lượng, mà phải đáp ứng đúng nhu cầu thực tế và yêu cầu chuyên môn. Mục đích cuối cùng không phải là có bao nhiêu luật sư công, mà là họ được sử dụng hiệu quả thế nào và đóng góp ra sao vào việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.