Thi đua yêu nước - Nguồn cảm hứng cách mạng thời đại Hồ Chí Minh

Thực tiễn cách mạng Việt Nam trong gần 8 thập kỷ qua đã bừng nở hàng triệu triệu đóa hoa tươi thắm trong các phong trào thi đua yêu nước khắp từ mọi miền Tổ quốc, tạo thành làn sóng cách mạng vĩ đại vượt qua mọi thách thức, khó khăn, gian khổ, để hôm nay, dân tộc Việt Nam có được cơ đồ tươi sáng, tiếp tục khát vọng bước tới đài vinh quang như Bác Hồ hằng mong muốn.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, thi đua yêu nước là một phương thức vận động cách mạng rất sắc sảo, gắn tình yêu quê hương đất nước, yêu chế độ với niềm tin và khát vọng của muôn dân. Vận động thi đua yêu nước là một trong những sáng tạo lịch sử cách mạng của Bác Hồ và Đảng ta. Đây là sự kế tục và phát huy truyền thống yêu nước, thương nòi có từ ngàn xưa trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

Mục đích và động lực quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân của Nguyễn Tất Thành cách nay 115 năm cũng được nhen nhóm bởi lòng yêu nước, thương nòi, khát vọng độc lập, tự do. Con đường chân lý lịch sử mà Nguyễn Ái Quốc tìm ra để cứu nguy dân tộc, hồi sinh lịch sử được kết tinh bởi ánh sáng Cách mạng Tháng Mười Nga, bởi những tích lũy lý luận, kinh nghiệm đấu tranh cách mạng do Quốc tế vô sản lãnh đạo, do các chính đảng vô sản lãnh đạo.

Vận động và tổ chức quần chúng có nhiều nội dung, hình thức, song, kêu gọi thi đua yêu nước chắc chắn là nội dung và phương thức chân chính nhất, phù hợp nhất với điều kiện lịch sử, cách mạng của Việt Nam. Đây không đơn thuần là một phương thức tuyên truyền, cổ động, mà là một phương thức truyền cảm hứng lịch sử, cách mạng trong trái tim yêu nước của đồng bào ta.

Bối cảnh ra đời “Lời kêu gọi thi đua yêu nước” khá đặc biệt, sau gần 2 năm Trung ương Đảng rời khỏi Thủ đô Hà Nội, cả dân tộc anh dũng đứng lên “kháng chiến toàn dân, toàn diện, tự lực cánh sinh”, tại Chiến khu Việt Bắc, quân và dân ta đã đánh bại cuộc tấn công chiến lược của thực dân Pháp hòng triệt tiêu lực lượng nòng cốt và bộ não kháng chiến của Việt Minh. Những trận đánh giòn giã trên sông Lô, đèo Bông Lau, đường số 4 làm nức lòng quân dân cả nước, buộc kẻ thù phải chuyển từ chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” sang chiến lược đánh lâu dài với Việt Minh, như thế là bước đầu, quân thù đã bị phá sản chiến lược trên chiến trường chính là Việt Bắc.

Việt Bắc thu đông 1947 là bản anh hùng ca đầu tiên của bộ đội Việt Minh, của đường lối “kháng chiến toàn dân, toàn diện, tự lực cánh sinh” dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chiến thắng Việt Bắc Thu đông 1947 cho phép Trung ương tiến tới những quyết định chiến lược mạnh bạo hơn, chủ động hơn, không chỉ phòng thủ tích cực, mà còn chủ động tấn công, mục tiêu chiến lược tiến tới là phá vòng vây chia cắt, khóa chặt biên giới Việt – Trung mà thực dân Pháp đã lập các chốt theo tuyến từ Bắc Bộ lên biên giới, hòng chia cắt hậu phương lớn từ đồng bằng Bắc Bộ với căn cứ địa chiến khu Việt Bắc; đồng thời, chúng còn ảo tưởng sẽ chia cắt cách mạng Việt Nam với thế giới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu bộ não lãnh đạo kháng chiến đã có sáng kiến đặc biệt, ra Lời kêu gọi thi đua yêu nước, khơi dậy tinh thần yêu nước, kết nối sức mạnh đại đoàn kết, trí sáng tạo, quyết tâm đánh thắng quân thù, tôn vinh lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường dân tộc trong mỗi cá nhân, tổ chức, đoàn thể. Đó là một bước tiến cao hơn trong bản Quân lệnh số 1 phát động toàn dân nhất tề vùng lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền “đem sức ta tự giải phóng cho ta”; đồng thời, cũng là một trạng thái mới vận dụng “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” (ngày 19-12-1946) “hễ là người Việt Nam thì đều phải đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược”.

“Lời kêu gọi thi đua yêu nước” đồng vọng lời non sông đất nước, chan chứa niềm tin, sự cổ vũ, khích lệ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tạo hiệu ứng niềm tin tất thắng, đem sức mạnh tinh thần đánh bại sức mạnh vật chất, vũ khí của quân xâm lược (nói ví von như Chủ tịch Hồ Chí Minh “nực cười châu chấu đá xe/tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng”, “nay tuy châu chấu đá voi/ nhưng mai voi sẽ phải lòi ruột ra”. Chiến thắng biên giới thu - đông 1950 là “mùa vàng” đầu tiên sau khi Hồ Chí Minh kêu gọi thi đua yêu nước, quyết đưa kháng chiến tiến tới thắng lợi cuối cùng. Chiến thắng Điện Biên phủ “lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu” là “cánh đồng vui” từ Lời kêu gọi thi đua yêu nước.

Hòa bình lập lại ở miền Bắc, nhưng ở miền Nam vẫn còn tiếp tục trường kỳ kháng chiến vệ quốc, “Lời kêu gọi thi đua yêu nước” của Bác Hồ càng tiếp tục lan tỏa chủ nghĩa anh hùng cách mạng. “Lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (17-7-1966) đã tiếp thêm sức sống mới, động lực mới, tinh thần mới, khí thế mới. Theo đó, đồng bào ta trên mọi miền Tổ quốc náo nức, sôi nổi tham gia các phong trào thi đua yêu nước; hậu phương thi đua với tiền phương, hậu phương lớn miền Bắc làm tròn bổn phận với tiền tuyến lớn miền Nam, “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, “tất cả cho tiền tuyến”, “tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “hễ còn một tên xâm lược nào trên đất nước ta thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu quét sạch nó đi”.

Đồng bào miền Nam luôn hướng về miền Bắc, hướng về Thủ đô Hà Nội, thể hiện tinh thần “thành đồng Tổ quốc”, khát vọng “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào” để sớm đón Bác Hồ vào thăm. Các chiến sĩ ngoài tiền tuyến “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai”; ở hậu phương miền Bắc, các bậc phụ lão ái quốc làm điểm tựa tinh thần cho con cháu và cộng đồng, các thanh niên, thiếu niên vừa tham gia kháng chiến tùy theo sức của mình, vừa chăm làm, chăm học, phụ nữ luôn giỏi việc nước, đảm việc nhà; các trí thức miệt mài nghiên cứu sáng tạo, các văn nghệ sĩ như con tằm nhả tơ vàng óng, sáng tạo thanh âm, thanh sắc ngợi ca Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, Nhân dân anh hùng.

Suốt 30 năm kháng chiến vệ quốc, dân tộc Việt Nam đã chứng minh cho thế giới hiểu được chân lý vĩnh hằng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Suốt 40 năm đổi mới đất nước, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng được phát huy rất sinh động, vừa có chiều rộng, vừa đi vào chiều sâu giá trị tinh thần của lòng yêu nước. Mọi giai tầng xã hội đều vững tin dưới ánh sáng lãnh đạo sự nghiệp đổi mới của Đảng. Mỗi cá nhân, mỗi tổ chức, đoàn thể đã có những sáng kiến vĩ đại, góp phần làm nên tầm vóc trí tuệ và nhiệt huyết cách mạng của một dân tộc luôn biết “tự cứu mình trước khi trời cứu”. Đó chính là nhờ mạch nguồn văn hóa truyền thống yêu nước thương nòi hàng ngàn năm của dân tộc, được thăng hoa trong thời đại Hồ Chí Minh – thời đại “ra ngõ gặp anh hùng”.

Chủ nghĩa yêu nước, tinh thần thi đua vì lòng yêu nước tuyệt đỉnh đã làm nên sức mạnh tổng hợp giúp cho Việt Nam đủ sức đánh bại hai đế quốc to là Pháp và Mỹ, đủ sức ngăn chặn mọi âm mưu gây bất an, bất ổn biên giới thiêng liêng, đủ sức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biển đảo Tổ quốc.

Ngày nay, trong kỷ nguyên mới, phong trào thi đua yêu nước được thắp sáng bởi ngọn đuốc từ Lời kêu gọi thi đua yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ vẫn tiếp tục được kế thừa, phát huy thông qua nhiều chủ đề, chủ điểm rất sinh động, song, hội tụ vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, chỉ dẫn phương châm hành động: Thi đua yêu nước thì phải thể hiện ý chí tự lực, tự cường, chủ động đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì nghĩa lớn dân tộc; chung sức đồng lòng đưa dân tộc Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu, đóng góp đáng kể vào tiến bộ, công bằng, văn minh, hòa bình thế giới.