Thị trường chứng khoán tháng 9: Kỳ vọng 'bước ngoặt' từ dòng vốn nâng hạng

Triển vọng trung và dài hạn của thị trường vẫn được đánh giá tích cực. Ảnh: TTXVN

Hồi phục nhưng chưa thực sự bứt phá

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 8/2026 với nhịp hồi phục rõ nét sau 2 tháng chịu áp lực điều chỉnh liên tiếp. VN-Index tăng 5,6%, đóng cửa tại 1.832,1 điểm. Cùng với đà tăng của chỉ số, quy mô vốn hóa trên cả ba sàn HoSE, HNX và UPCoM cũng cải thiện đáng kể.

Đà hồi phục được hỗ trợ bởi một số yếu tố vĩ mô và những bước tiến về chính sách. Theo báo cáo chiến lược của Công ty Chứng khoán Vietcap, đáng chú ý là việc cơ quan quản lý ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 05/8/2026 về tiêu chí phân loại doanh nghiệp phục vụ tái cơ cấu vốn nhà nước. Thị trường cũng đón nhận thông tin ngày 21/8 về việc 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào rổ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) thuộc FTSE Global All Cap, qua đó nâng tỷ trọng của Việt Nam trong rổ FTSE Emerging All Cap lên 0,49%.

Tuy nhiên, phía sau nhịp tăng của chỉ số vẫn là một thị trường chưa hoàn toàn đồng thuận. Thanh khoản chưa tăng tương ứng với điểm số, cho thấy lực cầu chưa thực sự bứt phá.

Trong tháng 8, khối ngoại vẫn bán ròng 1.400 tỷ đồng. Dù vậy, con số này đã giảm 88,6% so với mức 11.900 tỷ đồng của tháng 7 và là mức thấp nhất trong 5 tháng. Tổng giá trị bán giảm 22%, xuống 41.700 tỷ đồng, trong khi tổng giá trị mua gần như đi ngang, ở khoảng 40.400 tỷ đồng. Tính chung 8 tháng năm 2026, khối ngoại vẫn bán ròng 93.600 tỷ đồng. Đây là con số cho thấy dòng vốn ngoại chưa thực sự đảo chiều, dù áp lực bán đã có dấu hiệu giảm đáng kể.

Giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong tháng 8 đạt khoảng 18.700 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 26.900 tỷ đồng của 8 tháng đầu năm và 28.900 tỷ đồng của năm 2025.

Dòng tiền lớn chủ yếu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có câu chuyện riêng, trong khi nhà đầu tư cá nhân vẫn thận trọng trước những biến động của tỷ giá và lạm phát toàn cầu.

Tháng 9 và phép thử từ dòng vốn nâng hạng

Nếu các nút thắt được tháo gỡ, cùng với việc dòng vốn từ quá trình nâng hạng được hấp thụ hiệu quả, thị trường sẽ có thêm nền tảng để phát triển minh bạch, an toàn và bền vững hơn. Ảnh minh họa: chinhphu.vn

Bước sang tháng 9, tâm điểm của thị trường chuyển sang kỳ cơ cấu danh mục dự kiến diễn ra ngày 21/9/2026. Các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE GEIS được kỳ vọng sẽ thực hiện các giao dịch quy mô lớn, qua đó tạo thêm động lực cho dòng vốn thụ động quốc tế vào thị trường Việt Nam.

Theo các báo cáo phân tích của các công ty chứng khoán, nhóm cổ phiếu Việt Nam được lựa chọn có tiềm năng thu hút dòng vốn ngoại đáng kể trong giai đoạn tới. Trong đó, các cổ phiếu vốn hóa lớn được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt chỉ số chung.

Tuy nhiên, dòng vốn từ quá trình nâng hạng không đồng nghĩa với việc thị trường sẽ ngay lập tức bước vào một chu kỳ tăng mới.

Ở góc nhìn ngắn hạn, SSI Research nhận định sau nhịp tăng đáng kể của VN-Index trong tháng 8, dư địa tăng giá đã thu hẹp. Tháng 9 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn tích lũy và giằng co, thay vì ngay lập tức mở ra một chu kỳ tăng bùng nổ.

Diễn biến trong tuần kết thúc ngày 11/9 phần nào phản ánh trạng thái này. VN-Index rung lắc mạnh và để mất mốc 1.800 điểm trong bối cảnh áp lực chốt lời gia tăng tại các vùng kháng cự kỹ thuật. Thông tin tích cực từ câu chuyện nâng hạng vì vậy đang đan xen với những áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn, khiến dòng tiền tiếp tục phân hóa.

Nếu nhìn xa hơn những biến động của tháng 9, câu chuyện nâng hạng đặt ra một vấn đề lớn hơn đối với thị trường chứng khoán Việt Nam: Làm thế nào để chuyển dòng vốn thành năng lực tăng trưởng thực chất của nền kinh tế và doanh nghiệp?

Theo SSI Research, bài toán dài hạn không còn đơn thuần là huy động được bao nhiêu nguồn lực, mà là khả năng chuyển từ mô hình phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Điều đó đồng nghĩa với việc nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, năng lực công nghệ, chất lượng quản trị và thể chế.

Thị trường chứng khoán cũng đứng trước yêu cầu tương tự. Sự khác biệt giữa “tiếp cận thụ động” và “phân bổ chủ động” ngày càng trở nên rõ hơn.

Một VN-Index tăng mạnh hay lượng vốn thụ động gia tăng sau nâng hạng mới chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị lâu dài của quá trình này phụ thuộc vào khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành năng suất, lợi nhuận doanh nghiệp và những tài sản có chất lượng đủ cao để hấp dẫn dòng vốn dài hạn.

Điều đó đòi hỏi thị trường không chỉ có thêm vốn mà còn phải nâng chất lượng hàng hóa, tăng tính minh bạch, cải thiện thanh khoản và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp. Khi đó, dòng vốn ngoại mới có thể trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển thay vì chỉ tạo ra những đợt tăng giá mang tính thời điểm.

Vượt qua những thử thách về tâm lý và dòng tiền trong tháng 9, triển vọng trung và dài hạn của thị trường vẫn được đánh giá tích cực khi bước vào giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Nếu các nút thắt về hạ tầng giao dịch, hệ thống công nghệ và các tiêu chuẩn minh bạch quốc tế tiếp tục được tháo gỡ, cùng với việc dòng vốn từ quá trình nâng hạng được hấp thụ hiệu quả, thị trường sẽ có thêm nền tảng để phát triển minh bạch, an toàn và bền vững hơn./.