Thị trường điện thoại thông minh Đông Nam Á lao dốc chạm đáy 12 năm

Các nhà sản xuất điện thoại thông minh Trung Quốc đang khẳng định chỗ đứng vững vàng tại khu vực Đông Nam Á. Ảnh: Hoàng Linh

Theo thống kê do hãng nghiên cứu thị trường Omdia vừa công bố, trong quý II-2026, tổng lượng điện thoại thông minh xuất xưởng tại khu vực chỉ đạt 19,3 triệu chiếc, giảm 23% so với cùng kỳ năm trước và là mức thấp nhất theo quý kể từ năm 2014.

Đây cũng là mức giảm sâu so với mặt bằng thị trường toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá linh kiện, đặc biệt là bộ nhớ, tăng mạnh - khiến giá bán lẻ điện thoại tăng lên, trong khi người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn với các khoản chi tiêu không thiết yếu. Chu kỳ sử dụng điện thoại dài ra như vậy đã khiến nhu cầu thay máy mới giảm rõ rệt.

Theo giới chuyên môn, nguyên nhân chính là bởi các quốc gia Đông Nam Á vốn phụ thuộc nhiều vào phân khúc điện thoại phổ thông và tầm trung, nơi người mua đặc biệt nhạy cảm với biến động giá. Khi chi phí sản xuất tăng, các hãng khó duy trì mức giá hấp dẫn như trước, kéo theo lượng tiêu thụ sụt giảm trên diện rộng.

Dù toàn thị trường đi xuống, cuộc cạnh tranh giữa các nhà sản xuất vẫn diễn ra quyết liệt. Samsung tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về lượng điện thoại xuất xưởng trong khu vực. Hãng điện tử Hàn Quốc hưởng lợi từ danh mục sản phẩm trải rộng từ phân khúc phổ thông đến cao cấp, đồng thời duy trì được mạng lưới phân phối mạnh tại Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và Philippines.

Xếp ngay sau Samsung, Xiaomi chịu áp lực lớn hơn nhiều đối thủ do phần lớn doanh số đến từ các mẫu điện thoại có giá dưới 200 USD. Đây cũng là phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nhất khi giá bộ nhớ tăng cao, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp và sức cạnh tranh về giá giảm sút. Xiaomi cho biết áp lực chi phí đã bắt đầu hạ nhiệt trong nửa cuối năm, song quý II vẫn là giai đoạn đặc biệt khó khăn đối với hoạt động kinh doanh điện thoại.

Trong khi Xiaomi chịu sức ép ở phân khúc giá thấp, OPPO và vivo vẫn dựa nhiều vào thị trường trung cấp cùng hệ thống bán lẻ truyền thống rộng khắp Đông Nam Á, đặc biệt tại Indonesia và Malaysia. Tuy nhiên, khi người tiêu dùng trì hoãn nâng cấp thiết bị, lợi thế về mạng lưới phân phối không đủ giúp hai thương hiệu tránh khỏi đà suy giảm chung của thị trường.

Một cái tên đáng chú ý là Transsion Holdings với các thương hiệu như Infinix, TECNO và itel. Nhà sản xuất này tiếp tục mở rộng hiện diện tại nhiều quốc gia Đông Nam Á nhờ chiến lược giá rẻ cùng cấu hình cao. Dù vậy, tốc độ tăng trưởng cũng chậm lại như xu thế chung.

Bên cạnh nhóm dẫn đầu nói trên, Honor nổi lên như một trường hợp đặc biệt. Theo các nghiên cứu thị trường gần đây, Honor là một trong số rất ít thương hiệu ghi nhận tăng trưởng tại Đông Nam Á trong nửa đầu năm 2026, với mức tăng khoảng 15% nhờ mở rộng thị phần tại Malaysia và Philippines, cũng như đẩy mạnh các mẫu điện thoại gập và tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Hiện nay, cạnh tranh giữa các hãng điện thoại không còn đơn thuần dựa vào cấu hình hay giá bán. Trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng và người dùng kéo dài thời gian thay điện thoại, họ buộc phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới thông qua các tính năng trí tuệ nhân tạo, hệ sinh thái thiết bị kết nối, chương trình trả góp và dịch vụ hậu mãi.

Nhìn chung, thị trường điện thoại thông minh Đông Nam Á sẽ còn đối mặt với nhiều thách thức trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khu vực vẫn được đánh giá là một trong những thị trường chiến lược của ngành điện thoại thông minh nhờ quy mô dân số trẻ, tốc độ đô thị hóa cao và tỷ lệ người dùng thiết bị thông minh tiếp tục gia tăng.

Thời gian tới, những tên tuổi kiểm soát tốt chi phí linh kiện, duy trì nguồn cung ổn định và nhanh chóng đưa các tính năng trí tuệ nhân tạo xuống phân khúc phổ thông sẽ có lợi thế lớn trong cuộc cạnh tranh giành thị phần khi nhu cầu tiêu dùng phục hồi.