Thị trường giao dịch tài sản mã hóa là 'cuộc chơi lớn'

Một cuộc “cuộc chơi lớn” đang dần hé lộ nhất là khi các chính sách về thuế, kế toán cũng đang được đánh giá đạt độ hoàn thiện cao. ĐTTC ghi nhận ý kiến của hai chuyên gia tài chính về vấn đề này.

TS. Trần Quý - Viện trưởng Viện phát triển kinh tế số, Chủ tịch nền tảng tài sản số MetaDAP:

Giải quyết được 2 điểm nghẽn "niềm tin" và "thanh khoản"

Thương vụ OKX, một trong những nền tảng tài sản số lớn trên thế giới hợp tác cùng CAEX (thuộc hệ sinh thái VPBank) không chỉ là tín hiệu tích cực mà chính là "bản thiết kế nguyên mẫu" cho toàn bộ cấu trúc thị trường sắp tới. Đối với câu hỏi liệu Binance hay các gã khổng lồ khác có vào Việt Nam theo cách tương tự hay không, câu trả lời là nghiêng về có, và đó là con đường duy nhất.

TS. Trần Quý

Khung pháp lý theo Nghị quyết 05 tạo ra rào cản vô cùng khắt khe: yêu cầu vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng (khoảng 400 triệu USD), giới hạn sở hữu nước ngoài tối đa 49%, và bắt buộc 65% vốn phải từ các định chế tài chính, công nghệ nội địa. Điều kiện này triệt tiêu hoàn toàn khả năng các sàn quốc tế tự lập pháp nhân độc lập.

Sự có mặt của khối ngoại thông qua mô hình liên doanh chắc chắn sẽ khiến nhà đầu tư Việt Nam vô cùng hào hứng. Lý do là mô hình này giải quyết được điểm yếu chí mạng của thị trường từ trước đến nay: "niềm tin và thanh khoản".

Nhà đầu tư sẽ được giao dịch trên nền tảng có tiêu chuẩn bảo mật, khớp lệnh tốc độ cao của quốc tế (như OKX, Binance), nhưng lại được bảo vệ an toàn tuyệt đối bởi uy tín và nguồn lực dự phòng của các ngân hàng trong nước. Sự vững tâm này sẽ kích hoạt một dòng vốn lớn từ các cá nhân có tài sản ròng cao và quỹ đầu tư chuyên nghiệp tham gia thị trường.

Về khía cạnh bảo vệ nhà đầu tư và tạo sự an tâm, bộ 3 thông tư của Bộ Tài chính là Thông tư 15, Thông tư 32 và Thông tư 41 đã đạt độ hoàn thiện rất cao và mang tư duy quản lý xuất sắc. Trong đó, Thông tư 15 nhấn mạnh vào tính an toàn tài sản: Quy định thiết lập nguyên tắc kế toán hạch toán rõ ràng các khoản mục đầu tư tài chính và buộc các sàn phải trích lập dự phòng rủi ro tự doanh tương tự công ty chứng khoán.

Thông tư 32 cho thấy chính sách thuế cởi mở: việc miễn thuế Giá trị gia tăng (VAT) và chỉ áp dụng Thuế thu nhập cá nhân ở mức 0,1% trên doanh thu từng lần giao dịch (tương tự chứng khoán) là một mức thuế rất "dễ chịu". Nó giúp giảm chi phí giao dịch, khuyến khích nhà đầu tư rời bỏ "vùng xám" để lên sàn chính thống.

Thông tư 41 là sự tiện lợi thủ tục. Đó là việc yêu cầu các sàn giao dịch là đơn vị khấu trừ tại nguồn và nộp thuế thay giúp người dùng hoàn toàn thoát khỏi gánh nặng kê khai thủ tục hành chính phức tạp.

Tuy nhiên, về khía cạnh thị trường có thể vận hành trơn tru và sôi động ngay lập tức trong quý III-2026 hay không, chúng ta vẫn cần cẩn trọng. Dù khung tài chính vĩ mô đã mở, nhưng Nghị quyết 05 lại có quy định cấm sử dụng các đồng tiền ổn định (stablecoin) neo giá với ngoại tệ, bắt buộc giao dịch phải được thanh toán bằng VNĐ và tài sản mã hóa phải dựa trên tài sản thực (RWA).

Việc thiếu vắng stablecoin sẽ tạo ra "nút thắt” thanh khoản nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc định tuyến lệnh với thị trường toàn cầu và đặt áp lực xử lý khổng lồ lên hệ thống thanh toán lõi của các ngân hàng. Đây sẽ là bài toán kỹ thuật và chính sách lớn nhất cần tháo gỡ trong giai đoạn đầu thí điểm.

Ông Nghiêm Minh Hoàng - chuyên gia ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, chuyên gia cao cấp chiến lược Công ty 1Matrix:

Chuẩn bị vận hành trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn

Tôi cho rằng việc OKX Ventures và HashKey Capital đầu tư vào CAEX là một tín hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng hơn là tín hiệu ấy cho thấy thị trường Việt Nam đang bước từ giai đoạn quan sát sang giai đoạn chuẩn bị vận hành trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn.

Chuyên gia Nghiêm Minh Hoàng

Đáng chú ý, theo quy định của Nghị quyết 05 thì các sàn ngoại khó có khả năng vào Việt Nam theo mô hình độc lập, mà nhiều khả năng sẽ chọn cách đi cùng một cấu trúc nội địa phù hợp với điều kiện cấp phép.

Vì vậy, sau OKX, khả năng xuất hiện thêm các tên tuổi lớn là hoàn toàn có cơ sở, nhưng chưa nên hiểu theo nghĩa tất cả sẽ lặp lại đúng mô hình OKX - CAEX. Có doanh nghiệp có thể chọn góp vốn chiến lược.

Có doanh nghiệp phù hợp hơn với vai trò đối tác công nghệ, cung cấp thanh khoản, giải pháp an ninh, giải pháp lưu ký hoặc hỗ trợ xây dựng chuẩn vận hành. Thực tế, một số tín hiệu hợp tác giữa các tổ chức trong nước và đối tác quốc tế đã xuất hiện từ sớm.

Theo công bố tháng 8-2025, Ngân hàng Quân đội (MB) đã ký hợp tác kỹ thuật với Dunamu - đơn vị vận hành sàn Upbit - nhằm nghiên cứu, xây dựng mô hình sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Nhìn từ phía nhà đầu tư, sự xuất hiện của các thương hiệu lớn chắc chắn có tác động tâm lý tích cực. Một tên tuổi toàn cầu thường gắn với ba lớp kỳ vọng: chuẩn bảo mật tốt hơn, thanh khoản dày hơn, hệ sản phẩm đa dạng hơn.

Điều đó đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam là thị trường có nền người dùng rất lớn: Triple-A ước tính có khoảng 17 triệu người Việt sở hữu tài sản mã hóa, tương đương 17% dân số; Chainalysis xếp Việt Nam đứng thứ 4 toàn cầu về mức độ tiếp nhận tài sản mã hóa năm 2025.

Một thị trường có quy mô người dùng lớn, mức độ số hóa cao và hành lang pháp lý bắt đầu hình thành đương nhiên sẽ hấp dẫn các tổ chức quốc tế.

Tuy nhiên, tôi cho rằng sự hào hứng của nhà đầu tư sẽ không được quyết định chỉ bởi tên sàn. Điều nhà đầu tư cần là một thị trường trong nước có khả năng giao dịch thật, nạp - rút bằng đồng Việt Nam thuận tiện, tài sản được lưu ký an toàn, phí rõ ràng, dữ liệu minh bạch và có cơ chế xử lý sự cố cụ thể.

Ngay cả CAEX hiện nay cũng đang công khai rằng doanh nghiệp đang trong quá trình xin cấp giấy phép từ Bộ Tài chính theo Nghị quyết 05, tức là thị trường vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị chứ chưa phải giai đoạn vận hành chính thức.

Do đó, thương hiệu quốc tế có thể giúp củng cố niềm tin ban đầu, nhưng để giữ nhà đầu tư ở lại với sàn trong nước thì yếu tố quyết định vẫn là chất lượng thiết kế thị trường và chất lượng thực thi.

Liên quan đến bộ 3 Thông tư của Bộ Tài chính, đây có thể xem là một bước hoàn thiện quan trọng trong việc thiết lập nền tảng vận hành cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Lần đầu tiên, các khía cạnh cốt lõi như kế toán, chính sách thuế và quy trình thực hiện nghĩa vụ thuế được hướng dẫn theo hướng tương đối đồng bộ, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư có cơ sở rõ ràng hơn để tham gia thị trường.

Đây là nền tảng quan trọng để thị trường vận hành ổn định khi bước vào giai đoạn thí điểm, đồng thời tạo dư địa để tiếp tục hoàn thiện dựa trên thực tiễn.