Thị trường LNG mở cơ hội phát triển cho doanh nghiệp khí

Quang cảnh Diễn đàn “Kết nối doanh nghiệp khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế”. Ảnh: D.Thiện

Cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt từ thị trường LNG

Chia sẻ tại Diễn đàn “Kết nối doanh nghiệp khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế” diễn ra sáng 14/1, TS. Nguyễn Minh Thảo - Phó Trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, tại Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” nhấn mạnh quan điểm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia; ngành năng lượng phát triển đồng bộ, bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần kinh tế, nhất là khu vực tư nhân tham gia phát triển năng lượng...

Tầm nhìn của Nghị quyết đã khẳng định đảm bảo an ninh năng lượng là đòi hỏi cấp bách, đặt an ninh năng lượng ở vị trí chiến lược cốt lõi trong an ninh quốc gia, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế bền vững và ổn định xã hội. Đặc biệt, Nghị quyết không chỉ nêu bật tầm quan trọng của năng lượng nói chung mà còn đề cập rất cụ thể việc phát triển năng lượng sạch, trong đó có LNG.

Thông tin về thị trường LNG, TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam chỉ rõ, LNG ngày càng được xem là một trong những nguồn năng lượng quan trọng, đóng vai trò cầu nối trong lộ trình hướng tới phát triển bền vững và giảm phát thải. LNG hiện đang được mua bán phổ biến trên thị trường quốc tế và là nguồn năng lượng quan trọng cho nhiều quốc gia.

Đối với Việt Nam, với vị trí địa chiến lược và nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng, Việt Nam có nhiều điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng LNG quốc tế, từ đó đem lại nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp khí.

Trước hết, nhu cầu LNG trong nước được dự báo tăng mạnh trong giai đoạn 2026-2040, chủ yếu phục vụ các trung tâm điện khí LNG và khu công nghiệp lớn. Điều này tạo thị trường với quy mô lớn để doanh nghiệp khí Việt Nam mở rộng hoạt động nhập khẩu, phân phối và kinh doanh LNG. Xa hơn, Việt Nam có thể từng bước trở thành trung tâm nhập khẩu - trung chuyển LNG của khu vực ASEAN nếu phát triển đồng bộ hệ thống kho cảng và logistics.

Bên cạnh đó, việc tham gia thị trường LNG quốc tế giúp doanh nghiệp khí Việt Nam tiếp cận các hình thức kinh doanh hiện đại như quản trị danh mục hợp đồng dài hạn, trung hạn và giao ngay; thực hiện mua bán đa nguồn; tối ưu logistics, hoán đổi và thương mại LNG. Đây là bước chuyển quan trọng từ mô hình kinh doanh truyền thống sang tham gia toàn chuỗi giá trị LNG toàn cầu.

Đáng chú ý, LNG còn gắn chặt với tiến trình chuyển dịch năng lượng và các tiêu chuẩn ESG. Việc phát triển LNG song hành với các công nghệ như thu giữ - lưu trữ carbon, pha trộn hydrogen, mở ra cơ hội để doanh nghiệp khí Việt Nam tiếp cận nguồn tài chính xanh, hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư dài hạn, qua đó đóng góp vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế bền vững.

TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: D.Thiện

Vượt thách thức để “chen chân” vào thị trường LNG quốc tế

Mặc dù cơ hội rộng mở, song các chuyên gia tại Diễn đàn cũng chỉ ra doanh nghiệp khí Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức để có thể phát triển mạnh mẽ.

Trước hết, khung pháp lý và cơ chế chính sách chưa theo kịp tính chất quốc tế của thị trường LNG. LNG là hàng hóa năng lượng toàn cầu, nhưng doanh nghiệp trong nước vẫn chịu sự ràng buộc của hệ thống pháp luật và cơ chế trong nước chưa đồng bộ, đặc biệt là sự thiếu liên thông giữa chuỗi khí - điện - phân phối và hộ tiêu thụ.

Về năng lực cạnh tranh, phần lớn doanh nghiệp khí Việt Nam có quy mô còn nhỏ so với các tập đoàn LNG quốc tế, dẫn tới hạn chế trong đàm phán hợp đồng dài hạn, khó ra quyết định đầu tư lớn và lựa chọn đối tác chiến lược. Điều này khiến doanh nghiệp dễ rơi vào thế bị động trước biến động thị trường.

Một thách thức khác là rủi ro về giá và chịu tác động mạnh của những biến động địa chính trị. Giá LNG thường biến động mạnh, phản ánh trực tiếp cung - cầu và các biến động địa chính trị toàn cầu. Trong khi đó, kinh nghiệm phòng ngừa rủi ro và quản trị rủi ro tài chính của doanh nghiệp khí Việt Nam còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ rủi ro trong hoạt động kinh doanh quốc tế.

Ngoài ra, vấn đề nhân lực và quản trị cũng là điểm nghẽn đáng kể. Kinh doanh LNG toàn chuỗi đòi hỏi đội ngũ nhân sự có chuyên môn sâu về giao dịch, pháp lý quốc tế, tài chính và quản trị rủi ro, trong khi nhận thức và tư duy quản trị của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa theo kịp yêu cầu mới của thị trường toàn cầu…

Trước thực tế trên, đưa khuyến nghị để hỗ trợ các doanh nghiệp khí Việt Nam phát triển,TS. Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước trong giai đoạn đầu hình thành thị trường LNG. Theo đó, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất cho toàn bộ chuỗi LNG, từ nhập khẩu, mua bán đến giao dịch, xác lập LNG là hàng hóa năng lượng có tính quốc tế và cho phép áp dụng thông lệ thị trường quốc tế.

Song song với đó, cơ chế giá LNG - điện - khí cần được thiết kế linh hoạt, minh bạch, theo nguyên tắc thị trường, có cơ chế chia sẻ rủi ro và cơ hội giữa các chủ thể trong chuỗi. Việc thí điểm cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và giao dịch LNG có kiểm soát, trước mắt với các doanh nghiệp khí nhà nước, sẽ giúp doanh nghiệp từng bước tích lũy kinh nghiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đưa thêm khuyến nghị, TS. Nguyễn Minh Thảo đề xuất cơ quan quản lý cần đẩy nhanh quá trình thể chế hóa quan điểm, định hướng và giải pháp liên quan tới hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực năng lượng, trong đó có kinh doanh khí, đã được đề ra tại các nghị quyết của Bộ Chính trị để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của chính sách.

Song song với đó, cần hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), trong đó chú trọng tới một số vấn đề như: tháo gỡ các vướng mắc, bất cập hiện hữu; quy định quản lý và phát triển theo chuỗi giá trị năng lượng; đơn giản hóa các quy trình, thủ tục, giảm chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp kinh doanh khí; có chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia hoạt động dịch vụ dầu khí…

Về phía doanh nghiệp, các chuyên gia khuyến nghị, doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, đồng thời mạnh dạn đầu tư vào hạ tầng LNG, nâng cao năng lực quản trị danh mục hợp đồng, quản trị rủi ro giá và rủi ro tài chính.

Đặc biệt, đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về LNG, giao dịch, phòng ngừa rủi ro và pháp lý quốc tế là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp có thể đứng vững và phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu./.

TUẤN MINH