Thị trường máy tính bảng và điện thoại thông minh đối mặt thách thức lớn

Máy tính bảng "soán ngôi" máy tính xách tay giá rẻ. Ảnh: Apple Insider.

Theo Omdia, năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với thị trường thiết bị cá nhân cầm tay. Cụ thể, thị trường điện thoại thông minh toàn cầu tăng trưởng khoảng 2% so với năm 2024, đạt 1,25 tỷ chiếc bán ra trên toàn cầu. Đây là mức cao nhất kể từ năm 2021 tới nay.

Động lực phục hồi chủ yếu đến từ các thị trường mới nổi tại châu Á, Mỹ Latinh và một phần châu Phi, nơi nhu cầu thay thế các thiết bị cũ kỹ trở nên cấp thiết, trong khi các thị trường phát triển như Bắc Mỹ và Tây Âu chỉ ghi nhận mức tăng rất khiêm tốn.

Thị trường máy tính bảng cũng có một năm 2025 khởi sắc hơn kỳ vọng. Lượng máy tính bảng xuất xưởng toàn cầu đạt khoảng 162 triệu chiếc, tăng 9,8% so với năm trước đó. Đây cũng là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Đây là kết quả đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh máy tính bảng từng bị coi là phân khúc “bão hòa” và chịu sức ép cạnh tranh mạnh từ điện thoại màn hình lớn. Đà tăng trưởng của năm 2025 được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, trong đó nổi bật là nhu cầu từ lĩnh vực giáo dục, doanh nghiệp và khu vực công, cũng như xu hướng người tiêu dùng quay lại với các thiết bị màn hình lớn phục vụ làm việc từ xa, học tập và giải trí tại nhà.

Theo các chuyên gia, cả hai dòng thiết bị số này đều hưởng lợi từ hoạt động “dồn đơn” và xây dựng tồn kho của các nhà sản xuất trong nửa cuối năm 2025. Trước dự báo giá bộ nhớ DRAM và NAND có thể tăng mạnh từ năm 2026 do nguồn cung bị siết lại, nhiều hãng đã chủ động đẩy nhanh kế hoạch sản xuất và xuất xưởng, qua đó góp phần làm đẹp các con số tăng trưởng trong ngắn hạn. Điều này lý giải vì sao mức tăng của máy tính bảng đạt tới hai chữ số, trong khi nhu cầu tiêu dùng thực tế ở nhiều thị trường vẫn chưa thực sự bùng nổ.

Về cơ cấu thị trường, phân khúc điện thoại thông minh tầm trung và cao cấp tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng giá trị, dù không phải lúc nào cũng kéo theo tăng trưởng mạnh về sản lượng. Người tiêu dùng có xu hướng giữ thiết bị lâu hơn, nhưng khi nâng cấp, họ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho các mẫu máy có máy ảnh tốt, màn hình chất lượng cao và khả năng xử lý trí tuệ nhân tạo (AI) ngay trên thiết bị.

Ngược lại, phân khúc giá rẻ tại nhiều thị trường đang chịu áp lực lớn từ biên lợi nhuận mỏng và chi phí linh kiện tăng, khiến các hãng phải cân nhắc kỹ giữa việc giữ giá bán hay chấp nhận lợi nhuận thấp hơn.

Apple tiếp tục ghi nhận doanh số điện thoại thông minh cao nhất thế giới năm thứ 3 liên tiếp. Ảnh: THW.

Đối với máy tính bảng, các ý kiến phân tích cho rằng thị trường đã bước sang một giai đoạn mới, nơi tablet không còn đơn thuần là “thiết bị giải trí phụ trợ” mà được tái định vị như công cụ làm việc linh hoạt. Sự phổ biến của bàn phím rời, bút cảm ứng và các hệ điều hành tối ưu cho đa nhiệm đã giúp máy tính bảng chen chân vào không gian vốn thuộc về máy tính xách tay giá rẻ. Điều này đặc biệt rõ nét trong lĩnh vực giáo dục và doanh nghiệp nhỏ, nơi máy tính bảng được xem là giải pháp cân bằng giữa chi phí, tính cơ động và hiệu năng vừa đủ.

Tuy nhiên, bức tranh năm 2026 có phần ảm đạm, trong bối cảnh chi phí bộ nhớ tăng cao sẽ là rủi ro lớn. Do DRAM và NAND chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí linh kiện, việc giá bộ nhớ tăng sẽ buộc các hãng phải lựa chọn giữa tăng giá bán - trong bối cảnh người tiêu dùng vẫn nhạy cảm với giá - hoặc hy sinh biên lợi nhuận. Điều này đặc biệt bất lợi với các nhà sản xuất quy mô vừa và nhỏ, vốn ít dư địa tài chính để “chịu đòn” trong thời gian dài.

Bên cạnh chi phí, chu kỳ thay mới kéo dài cũng là một thách thức mang tính cấu trúc. Tuổi thọ trung bình của điện thoại thông minh hiện đã vượt 3-4 năm tại nhiều thị trường phát triển, trong khi máy tính bảng thậm chí còn được sử dụng lâu hơn. Khi các thiết bị hiện tại vẫn đáp ứng tốt nhu cầu cơ bản, người tiêu dùng sẽ chỉ nâng cấp nếu sản phẩm mới mang lại khác biệt đủ lớn, chẳng hạn như các tính năng AI thực sự hữu ích hoặc bước nhảy vọt về trải nghiệm. Nếu đổi mới chỉ mang tính gia tăng nhỏ giọt, nhu cầu có thể nhanh chóng chững lại sau năm 2025.

Trên cơ sở đó, chắc chắn năm 2026 sẽ là năm “thử lửa” đối với hai dòng thiết bị số. Tăng trưởng vẫn có thể duy trì, nhưng ở mức thấp hơn đáng kể so với 2025, và phân hóa mạnh giữa các phân khúc. Các hãng tập trung vào phân khúc cao cấp, dịch vụ đi kèm và hệ sinh thái phần mềm có khả năng chống chịu tốt hơn trước áp lực chi phí. Ngược lại, những nhà sản xuất phụ thuộc nhiều vào phân khúc giá rẻ sẽ đối mặt với rủi ro lớn nếu không kịp tái cấu trúc danh mục sản phẩm.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh