Thị trường vốn mở rộng: Doanh nghiệp phải thay đổi cách chơi để đón dòng tiền

Năm 2026 đang bước vào chặng nước rút với những tín hiệu phục hồi tích cực của nền kinh tế, song song đó là những áp lực bủa vây từ môi trường vĩ mô quốc tế.

Thông qua Đề án: "Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh phục hồi và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua tuyên truyền, phổ biến chính sách và nâng cao năng lực" (giai đoạn 2023 - 2026) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) triển khai nhằm giúp cộng đồng doanh nghiệp và các hộ kinh doanh nắm bắt, áp dụng hiệu quả các chính sách của nhà nước, chiều 30/10, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Hà Nội), VCCI phối hợp cùng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn "Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027".

Nội dung diễn đàn xoay quanh bức tranh kinh tế toàn cảnh với hiện trạng nhiều thách thức cùng những "nút thắt" mang tính sống còn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đã được các cơ quan quản lý, chuyên gia và giới đầu tư mổ xẻ dưới nhiều góc độ thực tiễn.

Diễn đàn "Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027".

Minh bạch tài chính trở thành điều kiện tiếp cận vốn

Theo ông Nguyễn Đức Sung, Giám đốc kinh doanh Công ty cổ phần Chứng khoán LPS, vốn hóa thị trường trên HOSE đạt 339,2 tỷ USD vào tháng 8/2026, gấp khoảng 18,8 lần so với năm 2011. Tuy nhiên, dù thị trường vốn phát triển mạnh về quy mô, nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, chưa khai thác hiệu quả các kênh huy động vốn khác.

Thực tế này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cấu trúc tài trợ vốn. Thay vì phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng cho mọi nhu cầu đầu tư, doanh nghiệp cần chủ động kết hợp vốn vay, vốn chủ sở hữu và các kênh huy động trên thị trường chứng khoán, trái phiếu phù hợp với mục đích và kỳ hạn sử dụng vốn.

Theo ông Sung, nhiệm vụ quan trọng hiện nay là kết nối doanh nghiệp có hồ sơ tốt với các nhà đầu tư có năng lực thẩm định. Muốn huy động được nguồn vốn dài hạn, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị, nâng cao tính minh bạch và xây dựng niềm tin với thị trường.

Đáng chú ý, minh bạch tài chính không chỉ là yêu cầu tại thời điểm phát hành cổ phiếu, trái phiếu mà phải được duy trì xuyên suốt quá trình sử dụng vốn. Việc kiểm soát tiến độ dự án, quản trị rủi ro dòng tiền và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nợ là những yếu tố quan trọng để giữ chân nhà đầu tư.

Điều này cũng cho thấy khả năng tiếp cận vốn ngày càng phụ thuộc vào chất lượng tài chính và năng lực quản trị của từng doanh nghiệp. Những đơn vị có báo cáo tài chính rõ ràng, phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền ổn định sẽ có lợi thế hơn trong việc tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn.

Đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), thách thức còn lớn hơn khi nhiều đơn vị hạn chế về tài sản bảo đảm, năng lực lập báo cáo tài chính và khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư. Do đó, nâng cao chất lượng quản trị và chuẩn hóa thông tin tài chính cần được xem là bước chuẩn bị quan trọng trước khi tìm kiếm nguồn vốn mới.

Không chỉ cần vốn, mà phải sử dụng vốn hiệu quả

Theo TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, khu vực doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là SME và hộ kinh doanh, vẫn chịu áp lực lớn về vốn, chi phí đầu vào, thanh khoản và biến động chuỗi cung ứng.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần tái cấu trúc tài chính, cơ cấu lại các khoản nợ, giảm đòn bẩy và xác định rõ lĩnh vực kinh doanh trọng tâm, tránh đầu tư dàn trải. Đồng thời, tối ưu chi phí cần gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng quản trị.

Đây cũng là những yếu tố ngày càng quan trọng trong quá trình tiếp cận dòng vốn đầu tư, khi các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) đang trở thành một trong những tiêu chí được quan tâm trong quyết định đầu tư và lựa chọn đối tác của các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kết luận diễn đàn, TS. Lương Minh Huân, Viện trưởng Viện Phát triển doanh nghiệp (VCCI), nhấn mạnh doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các kịch bản hành động, ưu tiên quản trị dòng tiền, cấu trúc nguồn vốn phù hợp, tránh sử dụng tín dụng ngắn hạn cho đầu tư dài hạn và tăng cường minh bạch tài chính.