Thị trường xăng dầu 2026: Ổn định nguồn cung, cải cách mạnh cơ chế giá

Điều hành năm 2025: Giữ ổn định trong bối cảnh nhiều thách thức

Năm 2026 được dự báo là một năm bản lề đối với thị trường xăng dầu Việt Nam, khi bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, trong khi trong nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao. Trên nền thực tiễn điều hành năm 2025, Bộ Công Thương xác định nhiệm vụ trọng tâm là giữ vững nguồn cung, đồng thời thúc đẩy cải cách thể chế, tạo dư địa vận hành linh hoạt hơn cho thị trường.

Bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Ảnh: Cấn Dũng)

Phát biểu kết luận tại hội nghị đánh giá công tác điều hành và cung ứng xăng dầu do Bộ Công Thương tổ chức chiều 16/1, bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, hội nghị đã ghi nhận đầy đủ các ý kiến từ cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để định hình phương hướng điều hành năm 2026.

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, năm 2025 là một năm không dễ dàng. Kinh tế thế giới dù có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong khi kinh tế trong nước tuy xuất hiện các tín hiệu tích cực song vẫn đối mặt không ít khó khăn. Trong bối cảnh đó, công tác điều hành xăng dầu được đặt dưới áp lực lớn về cả giá cả lẫn nguồn cung.

“Việc điều hành giá xăng dầu trong năm 2025 đã nhận được sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, thực hiện đúng quy định pháp luật, bám sát diễn biến giá thế giới, đồng thời tháo gỡ được nhiều vướng mắc mà doanh nghiệp phản ánh trước đó”, bà Nguyễn Thúy Hiền đánh giá.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và hệ thống bán lẻ đã cơ bản chấp hành nghiêm các quy định, không để xảy ra đứt gãy nguồn cung. Trong những thời điểm cần thiết, các doanh nghiệp còn chủ động chia sẻ nguồn hàng, góp phần giữ cho thị trường vận hành ổn định.

Đáng chú ý, khối doanh nghiệp sản xuất xăng dầu trong nước đã nỗ lực duy trì vận hành nhà máy ở mức cao, thậm chí vượt công suất thiết kế, cung cấp cho thị trường sản lượng sát với các cam kết, qua đó đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung cho cả nước.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thúy Hiền cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại. Một số thương nhân đầu mối chưa thực hiện đầy đủ kế hoạch phân giao sản lượng, phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Một số thương nhân phân phối chưa chấp hành nghiêm các quy định về dự trữ thương mại, nghĩa vụ thuế và hóa đơn điện tử. Đây là những điểm nghẽn cần được xử lý triệt để trong thời gian tới.

Năm 2026: Hoàn thiện thể chế, trao quyền cho thị trường nhưng siết kỷ cương

Bước sang năm 2026, bối cảnh thị trường được dự báo có nhiều thay đổi. Theo các tổ chức quốc tế, nguồn cung dầu mỏ toàn cầu có xu hướng dư thừa, giá được dự báo ở mức thấp. Trong nước, yêu cầu phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống cung ứng xăng dầu.

“Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng, xăng dầu phải phát triển tương ứng, đủ về lượng, ổn định về chất và linh hoạt về cơ chế”, bà Nguyễn Thúy Hiền nhấn mạnh.

Bộ Công Thương xác định một loạt nhiệm vụ trọng tâm về kinh doanh xăng dầu trong năm 2026 (Ảnh: Cấn Dũng)

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương xác định một loạt nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026. Nhiệm vụ quan trọng nhất là hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu.

“Đây là nội dung mà các doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất xăng dầu mong chờ nhất. Bộ Công Thương sẽ nỗ lực tối đa, phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để sớm trình và ban hành nghị định”, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về quản lý, điều hành xăng dầu; yêu cầu các thương nhân bám sát kế hoạch nguồn, đăng ký kế hoạch thực hiện theo quý và theo dõi sát tình hình cung ứng trên từng địa bàn.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, pha chế và phân phối nhiên liệu sinh học. Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, đề xuất các chính sách thuế, phí phù hợp, đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành các quy chuẩn kỹ thuật mới cho nhiên liệu sinh học.

Đặc biệt, theo bà Nguyễn Thúy Hiền, điểm thay đổi lớn nhất trong Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu chính là cơ chế giá. Theo đó, thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và trong một số trường hợp, thương nhân bán lẻ sẽ được quyết định giá bán.

“Việc trao quyền quyết định giá sẽ làm thay đổi gần như toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu hiện nay. Các cửa hàng bán lẻ sẽ phải lựa chọn: hoặc tham gia hệ thống phân phối để áp dụng giá của thương nhân đầu mối, hoặc trở thành thương nhân bán lẻ độc lập và tự quyết định giá”, bà Nguyễn Thúy Hiền phân tích.

Theo bà, sự thay đổi này sẽ kéo theo sự tái cấu trúc mạnh mẽ của hệ thống phân phối, đòi hỏi cơ quan quản lý, đặc biệt là Sở Công Thương các địa phương, phải giám sát chặt chẽ để bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, không phát sinh tiêu cực.

Về các kiến nghị của doanh nghiệp, đặc biệt là liên quan đến điều kiện kho chứa, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết Bộ Công Thương đã nhiều lần báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Dù nhận thức rõ một số bất cập, song để bảo đảm mục tiêu cao nhất là an ninh năng lượng, quy định về kho chứa vẫn được giữ lại, nhưng theo hướng linh hoạt hơn, cho phép cộng gộp dung tích kho nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp.

Đối với hiện tượng nguồn cung có dấu hiệu “cầm chừng” vào cuối năm, bà Nguyễn Thúy Hiền nhìn nhận đây là hệ quả của biến động giá thế giới và tâm lý phòng ngừa rủi ro của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi cơ chế giá mới được áp dụng, cho phép doanh nghiệp chủ động điều chỉnh giá theo chi phí thực tế, hiện tượng này sẽ sớm được khắc phục.

Nhóm phóng viên