Thiêng liêng mâm cơm giỗ Bác Hồ nơi cực Nam Tổ quốc

Hội Cựu chiến binh xã Châu Thới dâng hương trong ngày giỗ Bác Hồ. Ảnh: Mỹ Xuyên

Mâm cơm nghĩa tình kính dâng lên Bác

Những ngày nghỉ lễ Quốc khánh năm nay, chúng tôi về đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới, tỉnh Cà Mau, đúng vào dịp nhân dân địa phương tổ chức giỗ Bác (ngày 21/7 âm lịch), kỷ niệm 57 năm ngày Người đi xa. Trong không khí trang nghiêm, thành kính, các đại biểu cùng cán bộ, đảng viên và nhân dân địa phương dâng hương, dành phút mặc niệm tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trước anh linh của Người, mọi người bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với vị lãnh tụ đã hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.

Giữa không gian thiêng liêng ấy, những mâm cơm quê được chuẩn bị chu đáo, những sản vật dân dã của vùng đất phương Nam được kính dâng lên Bác. Mỗi món ăn mang một hương vị riêng, nhưng cùng chung một ý nghĩa đó là tấm lòng của người dân đối với vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam. Từ nhiều thập kỷ qua, vào những dịp đặc biệt này, người dân Châu Thới vẫn duy trì việc chuẩn bị mâm cơm tưởng nhớ Bác như một nét đẹp văn hóa, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lễ giỗ Bác Hồ tại đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới có sự tham gia của các xã, thị trấn, cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cũ. Mỗi đơn vị thường chuẩn bị một mâm cơm hoặc món ăn mang đậm hương vị quê hương để kính dâng lên Bác. Với người dân Châu Thới, giỗ Bác là một hoạt động tưởng niệm được tổ chức hằng năm bằng tình cảm trân quý của bà con dành cho Bác đã ăn sâu vào đời sống cộng đồng.

Hội Cựu chiến binh xã, những người từng góp sức xây dựng, bảo vệ và gìn giữ đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới, chuẩn bị mâm cơm riêng để tưởng nhớ Người. Sau lễ dâng hương, những người lính năm xưa lại ngồi bên nhau, nhắc nhớ một thời chiến đấu gian khổ, kể cho nhau nghe những câu chuyện về tình cảm của đồng bào đối với Bác, đồng thời tự nhắc mình sống, làm việc và rèn luyện theo những lời Bác dạy.

Cựu chiến binh Lê Văn Nghĩa, thành viên Câu lạc bộ Cựu chiến binh thắp hương, tưởng niệm Bác Hồ tại xã Châu Thới, chia sẻ rằng, ngày giỗ Bác là dịp để mỗi người lắng lại, tưởng nhớ Người và tự soi mình. “Ngày này, hàng triệu trái tim trên mọi miền đất nước đều hướng về Bác. Chúng tôi cũng vậy, đến ngày giỗ Bác, mọi người cùng nhau sửa soạn mâm cơm, dâng hương tưởng niệm Người. Đây là dịp để các thành viên cùng nhau học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm thiết thực” - ông Nghĩa bày tỏ.

Người giữ ký ức về đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh

Gắn bó với đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ những năm tháng chiến tranh, cựu chiến binh Nguyễn Văn Khoa, thường gọi là Bảy Khoa, nguyên Đội trưởng Đội bảo vệ đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới, nay là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Cựu chiến binh thắp hương, tưởng niệm Bác Hồ tại xã Châu Thới, được xem như một “pho sử sống” của ngôi đền. Ông cho biết, mình làm nhiệm vụ bảo vệ, trông coi đền thờ từ năm 1972 đến nay. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nơi này, từng tư liệu, hình ảnh và câu chuyện về quá trình xây dựng, bảo vệ đền thờ đã trở nên thân thuộc với ông. “Mỗi khi khách đến thăm viếng, nếu muốn tìm hiểu, tôi sẵn sàng kể lại từ quá trình xây dựng đền thờ cho đến tình cảm của quân dân Châu Thới dành cho Bác trong những năm kháng chiến cũng như hôm nay” - ông Bảy Khoa chia sẻ.

Qua lời kể của những người từng sống, chiến đấu và bảo vệ đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới, tình cảm của người dân nơi đây đối với Bác không phải là điều được hình thành trong một sớm, một chiều. Đó là tình cảm được hun đúc qua những năm tháng chiến tranh, khi hình ảnh Bác Hồ trở thành biểu tượng của niềm tin, ý chí và khát vọng độc lập của dân tộc.

Bà Trương Ngọc Thảo, Bí thư Đảng ủy xã Châu Thới cho biết, hằng năm, đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới là nơi cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp và các đoàn thể, trường học tổ chức các hoạt động dâng hương, báo công, kết nạp đảng viên, đoàn viên mới... “Thế hệ trẻ trong và ngoài tỉnh về đây viếng Bác có dịp nghiên cứu, tìm hiểu và học tập, noi theo tấm gương cao cả của Người. Đền thờ từ lâu đã trở thành “địa chỉ đỏ’” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ, đồng thời là điểm đến thu hút du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học tập, về nguồn” - bà Thảo nhấn mạnh.

Bác sống mãi trong tâm thức bà con phương Nam

Tình cảm dành cho Bác không chỉ hiện diện tại đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh ở xã Châu Thới, mà ở nhiều địa phương trong tỉnh Cà Mau như Long Điền, Vĩnh Phước, Phước Long, Trí Phải, Cái Nước, Đất Mũi, Nguyễn Phích..., việc lập bàn thờ Bác, dâng hương và chuẩn bị mâm cơm tưởng nhớ Người trong ngày giỗ đã được người dân gìn giữ từ nhiều năm qua.

Tại ấp Huê 1, xã Vĩnh Phước, ông Lê Minh Trị đã có khoảng 50 năm lập bàn thờ Bác tại nhà. Hằng ngày, ông hương khói; đến ngày giỗ Bác, gia đình lại chuẩn bị mâm cơm tưởng niệm. Qua thời gian, ngày giỗ Bác tại nhà ông Trị trở thành một điểm hẹn nghĩa tình, thu hút bà con trong ấp, trong xã và các địa phương lân cận đến dâng hương.

Theo ông Trị, tình cảm với Bác cũng là truyền thống được gia đình ông gìn giữ qua nhiều thế hệ. “Ngày xưa, cha tôi sống giữa vùng giặc Pháp, chưa từng được gặp Bác mà chỉ nghe lời kêu gọi kháng chiến chống thực dân Pháp của Bác. Cha tôi đã một lòng đi theo cách mạng, nuôi giấu cán bộ. Nhờ có Đảng, có Bác Hồ mà chúng ta mới có cuộc sống hòa bình, hạnh phúc hôm nay. Vì vậy, tôi lập bàn thờ Bác và dạy con cháu phải noi gương Người” - ông Trị xúc động nói.

Mâm cơm dâng Bác của người dân Cà Mau là những món ăn dân dã như đĩa thịt kho trứng, nồi khổ qua hầm, món hủ tiếu xào, cùng những loại trái cây nơi miệt vườn. Đó đều là những món ăn quen thuộc trong mỗi gia đình Nam Bộ, thường xuất hiện trong những ngày cúng cơm ông bà, tổ tiên. Nhưng chính sự bình dị ấy lại làm nên nét đặc biệt của mâm cơm giỗ Bác nơi vùng đất cuối trời Tổ quốc. Bởi với người dân, đây không đơn thuần là một mâm cơm cúng, đó là cách họ gửi gắm tình cảm, lòng biết ơn và sự kính trọng đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Trong ngày Tết Độc lập, giữa sắc cờ đỏ sao vàng và không khí rộn ràng của đất nước, những nén hương thành kính và mâm cơm quê kính dâng lên Bác tạo nên một khoảng lặng đặc biệt. 57 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, thời gian đã phủ lên nhiều lớp ký ức. Những thế hệ từng trực tiếp sống trong chiến tranh dần ít đi, nhưng tình cảm dành cho Bác vẫn được truyền lại qua những câu chuyện, những nén hương và những mâm cơm giản dị của thế hệ hôm nay.