Thiếu niên tự học thành chuyên gia AI ở tuổi 17

Sinh năm 2009 tại Thâm Quyến, Trung Quốc, Chen Guangyu (Nathan Chen) trở thành cái tên được chú ý trong giới công nghệ quốc tế nhờ hành trình tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) khác thường. Thay vì đi theo lộ trình đào tạo chuyên môn từ sớm, cậu chủ động tìm hiểu lĩnh vực này thông qua các công cụ AI, tài liệu nghiên cứu và những dự án thực hành.

Học AI bằng cách trò chuyện với chatbot

Theo China Newsweek, Chen bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về AI trong thời gian học trung học. Cậu sử dụng Gemini của Google như công cụ hỗ trợ đọc và giải thích các tài liệu chuyên môn, đặt câu hỏi về những khái niệm chưa hiểu rồi tiếp tục đào sâu vấn đề qua các cuộc trao đổi với chatbot.

Chen Guangyu tìm tòi, nâng cao kiến thức về trí tuệ nhân tạo bằng cách trò chuyện với chatbot và nghiên cứu tài liệu.

Ngoài tham khảo câu trả lời có sẵn, Chen tìm cách sử dụng AI để tiếp cận những nội dung phức tạp trong lĩnh vực học máy. Cậu cũng chủ động đọc các công trình nghiên cứu, tìm hiểu những dự án mã nguồn mở và thực hành kỹ thuật.

Trong quá trình tham gia các hoạt động công nghệ dành cho học sinh, Chen có cơ hội gặp gỡ những người làm nghiên cứu, nhận góp ý và mở rộng mạng lưới chuyên môn. Những kết nối ấy giúp Chen tiến gần hơn tới môi trường nghiên cứu AI chuyên nghiệp.

Tháng 5/2025, Chen đăng tải bài phân tích về DeltaNet, cơ chế chú ý tuyến tính trong mô hình AI. Bài viết thu hút sự quan tâm của Yang Songlin, nhà nghiên cứu có nền tảng học thuật tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Từ đây, Chen có cơ hội tiếp xúc với Tilde Research, công ty khởi nghiệp AI tại Mỹ.

Để chuẩn bị cho kỳ thực tập, cậu tự học cách viết các kernel (phần mềm cốt lõi nằm ở trung tâm của hệ điều hành máy tính) tùy chỉnh bằng Triton, công cụ phục vụ tính toán trên bộ xử lý đồ họa (GPU). Chen sau đó dành khoảng 7 tuần thực tập tại công ty, có những ngày làm việc kéo dài tới 15 tiếng.

Từ học sinh tự tìm hiểu AI, Chen từng bước tiếp cận những bài toán kỹ thuật đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và khả năng thực hành. Tuy nhiên, câu chuyện của cậu cũng cho thấy vai trò của sự kiên trì, khả năng tự học và những cơ hội tiếp xúc với cộng đồng nghiên cứu, chứ không đơn thuần là kết quả của việc sử dụng chatbot.

Gia nhập Moonshot AI ở tuổi 16

Năm 2024, Chen được lựa chọn vào chương trình Rise Fellow của Rhodes Trust. Theo hồ sơ trên trang Rise for the World, dự án OpenTeens do cậu thực hiện hướng tới việc giúp thanh thiếu niên tiếp cận công nghệ mã nguồn mở, đồng thời xây dựng cộng đồng những người trẻ quan tâm đến khởi nghiệp công nghệ.

Chen được Moonshot AI tuyển dụng khi mới 16 tuổi.

Tháng 11/2025, Chen gia nhập Moonshot AI, doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc phát triển chatbot Kimi. Việc học sinh trung học được tuyển vào đội ngũ nghiên cứu của công ty AI đang phát triển nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt khi Chen chưa có bằng đại học.

Tên tuổi của cậu được biết đến rộng rãi hơn vào tháng 3/2026, khi Moonshot AI công bố nghiên cứu Attention Residuals. Chen là một trong ba tác giả chính có đóng góp ngang nhau, cùng hai nhà nghiên cứu Su Jianlin và Zhang Yu.

Nghiên cứu đề xuất phương pháp cải tiến cơ chế kết nối dư trong mạng nơ-ron, cho phép các lớp của mô hình lựa chọn thông tin từ những lớp trước đó thông qua cơ chế chú ý. Hướng tiếp cận này nhằm cải thiện cách thông tin được truyền qua mạng lưới, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên tính toán.

Công trình nhận được sự quan tâm từ cộng đồng công nghệ quốc tế, trong đó có tỷ phú Elon Musk và nhà nghiên cứu AI Andrej Karpathy. Nghiên cứu cũng góp phần đưa Chen từ nhân vật ít được biết đến trở thành cái tên được giới chuyên môn chú ý.

Trong thời gian làm việc tại Moonshot AI, Chen còn tham gia các hướng nghiên cứu liên quan đến Kimi Delta Attention (KDA), kỹ thuật nhằm cải thiện hiệu quả xử lý thông tin của mô hình. Những đóng góp này diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp AI Trung Quốc tìm cách nâng cao năng lực cạnh tranh với những hệ thống hàng đầu của Mỹ.

Được săn đón

Ngày 15/10, Chen thông báo trên mạng xã hội X đã rời Moonshot AI sau chưa đầy một năm làm việc. Nhìn lại hành trình đã qua, Chen chia sẻ đó là quãng thời gian tuyệt vời nhất trong cuộc đời mình tính đến lúc ấy, đồng thời bày tỏ sự biết ơn đối với những đồng nghiệp đã hỗ trợ và tạo điều kiện để cậu học hỏi.

Thông báo nhanh chóng thu hút sự chú ý trong bối cảnh cạnh tranh nhân tài AI giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng gay gắt. Theo South China Morning Post, Chen cho biết đang hướng tới khu vực vịnh San Francisco, nơi tập trung nhiều công ty và phòng nghiên cứu AI hàng đầu.

Sau đó, xuất hiện thông tin cho rằng Chen có thể gia nhập Discovery Loop, startup do nhà nghiên cứu AI người Việt Lê Viết Quốc cùng các cựu nhân sự cấp cao của Google đồng sáng lập.

Tuy nhiên, Chen chưa xác nhận việc gia nhập và phía công ty cũng không bình luận về vấn đề nhân sự. Cậu đồng thời phủ nhận tin đồn gia nhập Anthropic.

Việc thiên tài nghiên cứu mới 17 tuổi nhận được sự quan tâm từ nhiều tổ chức công nghệ cho thấy các công ty AI ngày càng chú trọng tìm kiếm nhân tài có khả năng giải quyết những bài toán kỹ thuật khó, bất kể tuổi đời hay lộ trình học tập truyền thống.

Điều đáng chú ý hơn trong hành trình của Chen là cách cậu chủ động tiếp cận tri thức, tận dụng công cụ mới và tìm kiếm cơ hội để kiểm chứng kiến thức bằng thực hành. AI giúp việc tiếp cận tài liệu và giải đáp thắc mắc trở nên thuận tiện hơn, nhưng không thay thế được quá trình đọc hiểu, tư duy độc lập và đánh giá tính chính xác của thông tin.