Thỏa thuận thương mại EU - Mỹ bước vào thời khắc quyết định

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc gặp Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tại khu nghỉ dưỡng ở Turnberry (Scotland), ngày 27/7/2025. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN

Theo Euronews, Nghị viện châu Âu và đại diện các nước thành viên EU sẽ tiếp tục họp tại Strasbourg (Pháp) vào ngày 19/5 để thảo luận về việc triển khai thỏa thuận thương mại EU - Mỹ. Theo đề xuất hiện tại, EU sẽ đưa thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Mỹ về 0%, đổi lại Washington áp mức trần thuế 15% với hàng hóa châu Âu, thấp hơn nhiều so với các mức thuế mà ông Trump từng đe dọa áp đặt.

Các cuộc đàm phán đang diễn ra trong không khí gấp rút khi thỏa thuận cần được hoàn tất trước cuối tháng 6 để kịp trình lên phiên họp toàn thể tiếp theo của Nghị viện châu Âu. Điều này cũng nhằm đáp ứng tối hậu thư mà ông Trump đưa ra sau cuộc điện đàm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuần trước.

Tổng thống Mỹ tuyên bố EU có thời hạn đến ngày 4/7 để thực hiện các cam kết. Nếu không, Washington có thể nâng thuế đối với hàng hóa châu Âu, bao gồm ô tô, lên mức “cao hơn nhiều”.

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn hiện nay là điều khoản được gọi là “sunrise clause”, quy định thời điểm thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực. Nghị viện châu Âu muốn thỏa thuận chỉ được kích hoạt khi Mỹ thực sự tuân thủ mức trần thuế 15%. Trong khi đó, Ủy ban châu Âu và một số quốc gia thành viên muốn áp dụng thỏa thuận ngay lập tức.

Điều khoản này được các nghị sĩ châu Âu đưa vào sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết các mức thuế Mỹ áp từ năm 2025 là bất hợp pháp. Sau phán quyết đó, Washington tiếp tục áp các mức thuế mới đối với hàng hóa EU với mức trung bình hiện cao hơn trần 15% đã thống nhất trước đó.

Ngoài ra, các nghị sĩ EU cũng muốn bổ sung cơ chế cho phép đình chỉ thỏa thuận nếu xuất hiện các mối đe dọa đối với toàn vẹn lãnh thổ của EU, ám chỉ các phát biểu gây tranh cãi của ông Trump hồi đầu năm nay. Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu phản đối đề xuất này.

Một nội dung khác đang được thương lượng là thời hạn hết hiệu lực của thỏa thuận. Nghị viện châu Âu đề xuất mốc tháng 3/2028.

Bên cạnh các khác biệt với phía Mỹ, nội bộ EU cũng tồn tại chia rẽ đáng kể. Các đảng phái hiện hậu thuẫn bà von der Leyen gồm đảng Nhân dân châu Âu (EPP), nhóm Xã hội và Dân chủ (S&D) cùng Renew Europe đều ủng hộ việc đạt được thỏa thuận, nhưng khác biệt về cách tiếp cận.

EPP muốn nhanh chóng hoàn tất đàm phán nhằm giảm rủi ro cho ngành công nghiệp châu Âu. Nghị sĩ Thụy Điển Jorgen Warborn cho rằng việc sớm khép lại đàm phán sẽ giúp doanh nghiệp có thêm sự rõ ràng và khả năng dự báo trong bối cảnh toàn cầu biến động.

Trong khi đó, nhóm S&D theo đuổi lập trường cứng rắn hơn, yêu cầu các điều khoản bảo vệ phải được đưa đầy đủ vào thỏa thuận. Ông Bernd Lange, trưởng đoàn đàm phán của Nghị viện châu Âu, cho rằng EU không nên để luật pháp của khối bị chi phối bởi các sức ép hay phát ngôn mang tính đe dọa từ Washington.

Các cuộc thảo luận tại Strasbourg được xem là cơ hội cuối cùng để EU thống nhất lập trường trước khi bước vào giai đoạn quyết định với Mỹ. Nếu đàm phán tiếp tục bế tắc, nguy cơ bùng phát một vòng căng thẳng thuế quan mới giữa hai bờ Đại Tây Dương có thể gia tăng trong thời gian tới.