Thời độc giả được 'chiều' như thượng đế

Nhiều thiết bị giúp độc giả có trải nghiệm đọc thuận tiện và thoải mái hơn. Ảnh: Ergo Canada.

Đọc sách là hoạt động tưởng chừng đơn giản nhưng việc giữ sách mở, theo dõi từng dòng chữ hay lật trang có thể trở thành trở ngại với một số người. Người gặp khó khăn về thị lực, khả năng vận động hoặc chứng khó đọc đôi khi cần đến những dụng cụ hỗ trợ chuyên biệt.

Các thiết kế công thái học đang góp phần thay đổi trải nghiệm đọc sách, giúp người đọc duy trì tư thế thoải mái và giảm bớt những thao tác thủ công. Nhiều công cụ hỗ trợ đã được phát triển nhằm đáp ứng các nhu cầu đọc khác nhau.

Thước đọc sách

Thước dẫn dòng, hay thước đọc sách, là dụng cụ hỗ trợ người đọc theo dõi văn bản, hạn chế tình trạng bỏ sót dòng hoặc mất vị trí khi chuyển từ dòng này sang dòng khác. Công cụ thường có hình dáng một cây thước nhựa trong suốt có khe hẹp để làm nổi bật phần văn bản đang đọc.

Độc giả có thể cầm thước có cửa sổ để dò theo từng dòng chữ. Ảnh: Rainbow Resource.

Thay vì phải dùng ngón tay dò theo từng dòng, người đọc chỉ cần đặt thước lên trang sách và di chuyển dụng cụ xuống dưới sau khi hoàn thành mỗi dòng. Một số loại có phần nền màu xám hoặc màu sắc tương phản với trang giấy, giúp giảm sự phân tâm từ những dòng chữ xung quanh.

Dụng cụ này đặc biệt hữu ích với người mắc chứng khó đọc (dyslexia), người gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung hoặc những người đang rèn luyện kỹ năng đọc. Trẻ em mới học đọc cũng có thể sử dụng thước để làm quen với việc theo dõi văn bản theo thứ tự.

Nhẫn đọc sách

Nhẫn đọc sách là phụ kiện nhỏ gọn có thể đeo vào ngón tay. Dụng cụ này có thể giữ hai trang sách mở ra để độc giả chỉ cần dùng một tay khi đọc sách.

Công cụ thường có hình dạng một chiếc nhẫn với hai cánh mở rộng sang hai bên. Khi đặt ngón cái vào vòng tròn ở giữa và áp dụng cụ lên trang sách, hai cánh của chiếc nhẫn sẽ giữ các trang giấy không tự khép lại.

Nhẫn đọc sách sẽ được đeo vào ngón cái để giữ hai mặt sách mở ra. Ảnh: Book Worm Gadgets.

Thiết kế này giải quyết một bất tiện quen thuộc khi đọc sách là phải dùng cả hai tay để giữ sách mở hoặc bẻ cong quyển sách.

Với nhẫn đọc sách, độc giả có thể sử dụng tay còn lại để ghi chú hoặc thực hiện những thao tác khác. Công cụ cũng hữu ích khi đọc sách trên phương tiện giao thông công cộng, nằm trên giường hoặc ở những nơi không có mặt phẳng để đặt sách.

Một số loại nhẫn đọc sách được làm từ nhựa hay gỗ, có thể sử dụng với nhiều kích thước sách khác nhau. Khi không đọc, người dùng có thể tháo nhẫn và đặt vào giữa các trang để làm dấu sách.

Bút đọc sách

Bút quét và đọc văn bản là thiết bị cầm tay ứng dụng công nghệ nhận diện ký tự quang học (OCR) và chuyển văn bản thành giọng nói (Text-to-Speech).

Thay vì phải đọc trực tiếp từng dòng chữ, người dùng chỉ cần đưa đầu bút quét qua đoạn văn bản in trên giấy. Thiết bị sẽ nhận diện nội dung và phát âm thanh tương ứng qua loa tích hợp hoặc tai nghe.

Với bút đọc sách, người dùng không cần nhập lại nội dung hay chụp ảnh toàn bộ trang sách để nghe một đoạn văn bản. Ảnh: Kardi.

Một số loại bút còn được tích hợp từ điển điện tử, cho phép độc giả tra cứu nghĩa của từ ngay trong quá trình đọc. Những tính năng khác có thể bao gồm lưu nội dung đã quét, ghi âm giọng nói và hỗ trợ dịch thuật. Tùy thiết bị, khả năng nhận diện ngôn ngữ và dịch văn bản có thể khác nhau.

Công cụ này hướng đến nhiều nhóm người dùng, trong đó có người mắc chứng khó đọc, người gặp khó khăn về thị lực và người học ngoại ngữ. Với người học tiếng Anh, chẳng hạn, việc vừa nhìn thấy từ vựng trên trang giấy vừa nghe cách phát âm có thể hỗ trợ quá trình ghi nhớ và luyện tập.

Đèn đọc sách

Đèn đọc sách thường có kích thước nhỏ, trọng lượng nhẹ và thiết kế linh hoạt. Ảnh: Amazon.

Đèn đọc sách cho phép người dùng duy trì việc đọc trong những điều kiện thiếu sáng mà không cần bật toàn bộ hệ thống đèn trong phòng.

Khác với đèn bàn thông thường, loại đèn này thường có kích thước nhỏ, trọng lượng nhẹ và thiết kế linh hoạt để gắn trực tiếp lên bìa sách, đầu giường hoặc bàn làm việc.

Một số thiết kế sử dụng cánh tay kim loại mềm có thể uốn cong, giúp người đọc điều chỉnh hướng chiếu sáng theo vị trí của trang sách.

Phần đầu đèn LED thường tích hợp nhiều mức độ sáng và chế độ nhiệt độ màu như ánh sáng vàng ấm, trắng trung tính hoặc trắng lạnh. Nhờ đó, độc giả có thể tùy chỉnh ánh sáng theo môi trường và nhu cầu sử dụng.

Các phiên bản hiện đại còn được trang bị pin sạc, điều khiển cảm ứng và khả năng ghi nhớ mức sáng đã thiết lập. Một số loại có thể xoay đầu đèn nhiều hướng hoặc sử dụng kẹp đa năng để gắn lên những bề mặt khác nhau.

Giá đỡ sách lật trang tự động

Giá đỡ sách tích hợp cơ chế lật trang tự động là thiết bị kết hợp hai chức năng: cố định sách ở vị trí thuận tiện và hỗ trợ lật trang sách. Thay vì phải dùng tay giữ sách và lật từng tờ giấy, người đọc có thể đặt sách lên giá, điều chỉnh góc nhìn rồi sử dụng bộ điều khiển để chuyển sang trang sách tiếp theo.

Giá đỡ giúp cố định sách ở vị trí thuận tiện và hỗ trợ chuyển trang bằng cơ cấu cơ điện. Ảnh: Inclusive Inc.

Thiết bị thường có phần khung giữ sách, bộ phận cố định trang và cơ cấu tách giấy để thực hiện thao tác lật.

Người dùng có thể điều khiển thông qua nút bấm, bàn đạp chân không dây hoặc công tắc thích ứng bên ngoài.

Một số thiết kế còn hỗ trợ lật trang theo cả hai chiều, giúp người đọc dễ dàng quay lại nội dung trước đó.

Điểm đáng chú ý của loại thiết bị này nằm ở khả năng hỗ trợ người hạn chế vận động tay.

Chẳng hạn, người gặp khó khăn khi sử dụng các ngón tay vẫn có thể đọc sách độc lập thông qua bàn đạp chân hoặc công tắc được điều chỉnh phù hợp với khả năng vận động. Giá đỡ cũng có thể được lắp đặt trên bàn, xe lăn hoặc cạnh giường để đưa sách đến vị trí thuận tiện.

Tuy nhiên, thiết bị thường yêu cầu người dùng lắp sẵn một số trang vào cơ cấu lật trước khi sử dụng và có giới hạn về kích thước, độ dày sách. Đây là một hướng ứng dụng đáng chú ý của công nghệ hỗ trợ tiếp cận, giúp hoạt động đọc sách ít phụ thuộc hơn vào khả năng thao tác bằng tay.