Thời kỳ Alan Greenspan trở thành biểu tượng của Phố Wall

Tác giả: Edward Chancellor / AlphaBooksNXB Tri Thức

Lược sử lãi suất

Cuốn sách của Edward Chancellor khảo cứu 5.000 năm lịch sử vay mượn, từ thế giới cổ đại tới các cuộc khủng hoảng hiện đại. Cuốn sách lý giải vai trò của lãi suất trong phân bổ vốn, định giá rủi ro, đồng thời phân tích những hệ quả khi lãi suất bị duy trì ở mức quá thấp.

Thời kỳ Alan Greenspan trở thành biểu tượng của Phố Wall

Alan Greenspan từng được Phố Wall ca tụng như một “pháp sư tiền tệ”, trong thời kỳ Fed ngày càng điều chỉnh chính sách trước những biến động của thị trường tài chính.

Sự khởi đầu của thị trường giá lên đối với trái phiếu lớn nhất trong lịch sử được Tiến sĩ Henry Kaufman, nhà kinh tế trưởng của Salomon Brothers, xác nhận vào ngày 17/8/1982. Người đàn ông được Phố Wall biết đến với cái tên “Dr Doom” tuyên bố lãi suất đang trên đà giảm.

5 năm sau, Alan Greenspan, một nhà kinh tế doanh nghiệp thành đạt có quan hệ với đảng Cộng hòa, thay thế Volcker đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Fed. Greenspan không phải là một công chức như Volcker, cũng không phải là một nhà kinh tế học hàn lâm (ông bỏ dở chương trình tiến sĩ và sau đó nhận bằng tiến sĩ danh dự của Đại học New York).

Ông từng là thành viên của “The Collective”, nhóm những người ngưỡng mộ nhiệt thành tụ họp quanh Ayn Rand, tác giả của Atlas Shrugged (Atlas nhún vai), và thậm chí đã viết một bài báo mang đậm tư tưởng của Ayn Rand để bảo vệ chế độ Bản vị vàng và đổ lỗi cho Cục Dự trữ Liên bang về vụ sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929.

Alan Greenspan từng là Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), giữ chức từ tháng 8/1987 đến tháng 1/2006, qua nhiệm kỳ của 4 tổng thống Mỹ. Ảnh: Reuters.

Bất chấp việc là người theo chủ nghĩa tự do cấp tiến, Greenspan lại chứng tỏ mình là một nhà điều hành ngân hàng trung ương theo khuynh hướng can thiệp. Trong nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông, chính sách tiền tệ thường xuyên được điều chỉnh nhằm đáp ứng kỳ vọng của thị trường tài chính.

Chính vì thế, Greenspan được ca tụng hết lời, và dần trở thành một biểu tượng sùng bái của Phố Wall, một pháp sư tiền tệ với những câu thần chú bí hiểm có sức mạnh giữ cho thị trường luôn tiếp tục bay cao. Thượng nghị sĩ John McCain từng đùa rằng nếu Greenspan qua đời khi đang tại nhiệm, ông sẽ dựng Greenspan dậy rồi đeo cho một cặp kính đen.

Được ca ngợi là “vị thống đốc ngân hàng trung ương vĩ đại nhất mọi thời đại” vào cuối nhiệm kỳ gần hai thập kỷ của mình, thành tựu thực sự của Greenspan lại là thổi phồng một loạt bong bóng giá tài sản và bảo vệ các nhà đầu tư khỏi hậu quả tồi tệ nhất khi chúng vỡ.

Trước khi chuyển sang kinh tế học, Greenspan từng học kèn clarinet tại Trường Juilliard ở New York. Những màn ngẫu hứng của ông về chính sách tiền tệ cũng khó nắm bắt không khác gì một bản độc tấu nhạc. Khi mới bắt đầu nhiệm kỳ, ông từng nói, “nếu tôi nói mà các vị thấy đặc biệt dễ hiểu, thì có lẽ các vị đã hiểu sai ý tôi”.

Mô tả của H. G. Wells về một thống đốc ngân hàng trung ương lâu năm khác là Montagu Norman – người được tiểu thuyết gia này mô tả là một trong những “nhân vật bí ẩn kỳ lạ… chỉ thấp thoáng sau màn sương mù của những lời lảng tránh và phát biểu nước đôi, thao túng giá cả và tỷ giá” – cũng đúng với Greenspan.

Vài tháng sau khi đảm nhận cương vị mới, vào tháng 10 năm 1987, Greenspan đối mặt với sự sụp đổ tồi tệ nhất của thị trường chứng khoán kể từ năm 1929. Phản ứng của ông là hạ lãi suất quỹ liên bang và bơm một lượng thanh khoản lớn vào Phố Wall. Thị trường chứng khoán nhanh chóng phục hồi. Không lâu sau đó, Fed chuyển trọng tâm từ tìm cách kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng ngân hàng sang trực tiếp nhắm vào lãi suất.

Kể từ đó, chính sách tiền tệ chủ yếu tập trung vào lạm phát trong ngắn hạn, trong khi những mất cân đối tài chính khác - được phản ánh qua thâm hụt tài khoản vãng lai, tăng trưởng tín dụng và các tiêu chuẩn cấp tín dụng, mức đòn bẩy của khu vực tư nhân và các bong bóng giá tài sản - không nhận được phản ứng nào từ Fed ngoài một vài nỗ lực lẻ tẻ nhằm buộc thị trường phải tự điều chỉnh.