Tín chỉ carbon ‘bơm’ vốn cho tăng trưởng kinh tế

Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh tại hội thảo Chính sách tín dụng và thị trường Carbon: Khơi thông dòng vốn xanh. Ảnh: Báo Tài chính - Đầu tư. 

Năm 2026 đánh dấu những viên gạch đầu tiên hình thành thị trường carbon bắt buộc tại Việt Nam, với quy mô thí điểm hơn 511 hạn ngạch phát thải phân cho hơn 100 cơ sở sản xuất thuộc lĩnh vực sắt thép, xi măng và nhiệt điện trong giai đoạn 2025 – 2026.

Thị trường carbon được tạo động lực “tiền tươi thóc thật” cho doanh nghiệp thực hành giải pháp giảm phát thải. Ở chiều ngược lại, tín chỉ carbon cũng được kỳ vọng “mở khóa” dòng vốn xanh, bổ sung nguồn vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Nói về điều này, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh lý giải, việc bán tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải sẽ trực tiếp tạo ra nguồn vốn bổ sung cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, thực hành các giải pháp giảm phát thải để có dư hạn ngạch hoặc tạo tín chỉ carbon cũng giúp doanh nghiệp đạt điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi cho phát triển bền vững.

Ở chiều ngược lại, vốn vay xanh giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư công nghệ giảm phát thải, tối ưu hóa quy trình nhằm nâng cao hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên. Qua đó, doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả kinh doanh, vừa tạo ra thêm tín chỉ carbon hoặc hạn ngạch phát thải để đưa vào giao dịch trên thị trường.

Tín chỉ carbon và tín dụng xanh: Bài toán song hành

So với tín chỉ carbon, công cụ tín dụng xanh được khởi động tại Việt Nam từ rất sớm. Theo Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Việt Nam đã bắt đầu triển khai tín dụng xanh từ năm 2017 và nhận được nhiều kết quả tích cực.

Giai đoạn 2017 – 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân của tín dụng xanh đạt trên 20%. Tính đến hết tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tập trung lớn vào các lĩnh vực nông nghiệp và năng lượng xanh.

Song song với đó, dư nợ tín dụng đã qua đánh giá rủi ro môi trường, xã hội cũng tăng trưởng mạnh, đến nay đã đạt trên 6,2 triệu tỷ đồng và chiếm hơn 31% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Những con số cho thấy tín dụng xanh đang trở thành kênh cấp vốn quan trọng cho nền kinh tế, cũng như phát ra một tín hiệu cho doanh nghiệp về việc đảm bảo yếu tố phát triển bền vững để thuận lợi hơn trong công tác tiếp cận vốn.

Với việc thị trường carbon được đưa vào vận hành, theo ông Cảnh, có thể là mảnh ghép bổ sung quan trọng cho bức tranh tài chính xanh, củng cố hoạt động tín dụng xanh. Theo đó, quá trình đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) tín chỉ carbon có thể bổ sung dữ liệu để các tổ chức tín dụng đánh giá khoản vay xanh một cách toàn diện hơn.

Về dài hạn, những kết quả giảm phát thải vừa tạo ra tín chỉ carbon, vừa là cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận vốn vay ưu đãi. Đáng chú ý, bên cạnh tín dụng xanh từ tổ chức tín dụng trong nước, doanh nghiệp có thể tiếp cận cả vốn vay quốc tế cũng đang rất quan tâm đến các dự án vẹn toàn lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội.

Đồng quan điểm, theo ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia kinh tế trưởng, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, đánh giá, Việt Nam cần hoàn thiện thể chế đảm bảo sự song hành giữa tín chỉ carbon và tài chính xanh.

Trong đó, nền tảng chung là bộ tiêu chí chung cho hoạt động chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, cơ sở dữ liệu về phát thải có độ tin cậy cao và cơ chế phân bổ rủi ro phù hợp.

Ông Giáp nhấn mạnh, các công cụ tài chính xanh sẽ bổ sung mạnh mẽ nguồn lực cho tăng trưởng, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng tiếp tục là nguồn vốn ngân hàng nhưng không thể coi là nguồn duy nhất. Thực tế, thời gian qua, tín dụng ngân hàng đang có dấu hiệu “hụt hơi” khi phải đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ phục vụ các dự án đầu tư phát triển.

Bài toán quan trọng lúc này để đưa tín chỉ carbon trở thành kênh cấp vốn quan trọng cho nền kinh tế là các dự án phải đảm bảo được tính minh bạch và hiệu quả. Như vậy, tín dụng xanh có thể chảy đến đúng nơi cần đến, tạo ra tác động vẹn toàn lợi ích, vừa tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo những giá trị về môi trường và xã hội.