Thói quen sinh hoạt xấu ở người trẻ có thể gây viêm tụy cấp

Những thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh ở người trẻ, nếu kéo dài, có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng.

1. Viêm tụy cấp có thể diễn biến nhanh

Viêm tụy cấp là tình trạng viêm cấp tính của tuyến tụy, có thể gây tổn thương nhu mô tụy và các tổ chức, cơ quan lân cận. Đây là một trong những cấp cứu tiêu hóa thường gặp trên lâm sàng. Bệnh có thể xuất hiện sau những bữa ăn nhiều chất béo, nhiều đạm, đặc biệt ở những người sử dụng nhiều rượu bia.

Tuyến tụy có vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và điều hòa đường huyết. Khi bị viêm cấp, các men tiêu hóa của tuyến tụy có thể được hoạt hóa sớm ngay trong tụy, gây tổn thương và phá hủy mô tụy. Tùy mức độ, bệnh có thể từ thể nhẹ, đáp ứng tốt với điều trị đến thể nặng, gây suy nhiều cơ quan và đe dọa tính mạng. Có nhiều nguyên nhân gây viêm tụy cấp, trong đó thường gặp là rượu bia, tăng triglyceride máu và sỏi mật.

2. Rượu bia là một yếu tố nguy cơ quan trọng

Uống nhiều rượu bia trong thời gian dài là một trong những nguyên nhân thường gặp của viêm tụy cấp. Ở người trẻ, thói quen uống rượu bia trong các cuộc gặp gỡ, liên hoan hoặc sử dụng với tần suất cao có thể làm gia tăng nguy cơ tổn thương tuyến tụy.

Bên cạnh đó, những bữa ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đạm, ăn quá mức hoặc ăn uống thất thường cũng không có lợi cho hệ tiêu hóa. Đặc biệt, việc kết hợp ăn nhiều chất béo với uống nhiều rượu bia có thể tạo thêm gánh nặng cho cơ thể và làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt viêm tụy cấp ở người có yếu tố nguy cơ.

Một nguyên nhân khác cần lưu ý là rối loạn mỡ máu, đặc biệt tăng triglyceride. Tình trạng này ngày càng có thể gặp ở người trẻ do chế độ ăn nhiều năng lượng, ít vận động, thừa cân, béo phì và lối sống thiếu lành mạnh. Khi triglyceride tăng rất cao, nguy cơ viêm tụy cấp cũng tăng lên.

Ngoài ra, sỏi mật có thể gây tắc nghẽn đường mật và đường tụy, làm cản trở dòng chảy của dịch tụy. Các men tụy bị ứ đọng và được hoạt hóa bất thường có thể gây tổn thương tuyến tụy, dẫn đến viêm tụy cấp.

Thói quen xấu như lạm dụng rượu, bia khiến người trẻ có thể gây viêm tụy. Ảnh: AP

3. Viêm tụy cấp có nguy hiểm không?

Viêm tụy cấp có thể diễn biến nhanh, đặc biệt ở những trường hợp nặng. Người bệnh có thể xuất hiện đau bụng dữ dội, thường ở vùng thượng vị, có thể lan ra sau lưng, kèm buồn nôn, nôn, chướng bụng hoặc sốt. Một số trường hợp có biểu hiện tụt huyết áp, khó thở, rối loạn ý thức và cần được cấp cứu ngay.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tổn thương tại chỗ và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Một trong những biến chứng nguy hiểm là sốc, có thể xuất hiện sớm do giảm thể tích tuần hoàn, phản ứng viêm nặng hoặc nhiễm trùng. Khi tình trạng tuần hoàn không được kiểm soát, các cơ quan quan trọng có thể bị thiếu máu và suy giảm chức năng.

Xuất huyết cũng là biến chứng nặng của viêm tụy cấp. Tình trạng này có thể xảy ra tại tuyến tụy, trong ổ bụng hoặc đường tiêu hóa do tổn thương các mạch máu. Xuất huyết nặng có thể khiến người bệnh tụt huyết áp, sốc và đe dọa tính mạng.

Hoại tử và nhiễm trùng tuyến tụy có thể xảy ra ở những trường hợp viêm tụy cấp nặng. Các vùng mô tụy bị hoại tử có thể bị nhiễm trùng, hình thành ổ nhiễm trùng quanh tụy hoặc trong ổ bụng. Khi nhiễm trùng lan rộng, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan.

Ngoài ra, viêm tụy cấp nặng có thể gây suy hô hấp cấp, suy thận, rối loạn đông máu, trụy tim mạch và liệt ruột cơ năng. Đây đều là những biến chứng làm tăng mức độ nghiêm trọng và ảnh hưởng đến tiên lượng của người bệnh.

Một biến chứng khác có thể xuất hiện sau viêm tụy cấp là nang giả tụy. Đây là một ổ chứa dịch hình thành do quá trình tổn thương và viêm tại tuyến tụy. Nang giả tụy có thể tự thoái triển trong một số trường hợp nhưng cũng có thể tồn tại kéo dài, nhiễm trùng, chảy máu hoặc gây các biến chứng khác, khi đó người bệnh cần được theo dõi và điều trị phù hợp.

4. Người trẻ cần thay đổi lối sống

Viêm tụy cấp không phải là bệnh chỉ gặp ở người lớn tuổi. Người trẻ vẫn có thể mắc bệnh nếu có các yếu tố nguy cơ, đặc biệt là uống nhiều rượu bia, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh lý đường mật.

Để giảm nguy cơ, mỗi người cần hạn chế hoặc tránh sử dụng rượu bia, duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và năng lượng, không ăn quá mức trong một bữa. Đồng thời, cần duy trì vận động thể lực thường xuyên, kiểm soát cân nặng và kiểm tra mỡ máu khi có nguy cơ.

Những người từng bị viêm tụy cấp hoặc có rối loạn mỡ máu cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Khi xuất hiện đau bụng dữ dội, kéo dài, đặc biệt đau vùng thượng vị kèm nôn ói, sốt, khó thở hoặc mệt lả, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Chủ động loại bỏ những thói quen sinh hoạt không lành mạnh không chỉ giúp phòng ngừa viêm tụy cấp mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và hệ tiêu hóa về lâu dài.