Thời suýt phá sản của Steve Jobs

Ảnh: Vanity Fair.

Đằng sau chiếc áo cổ lọ đen là một người đàn ông đã mất gần như tất cả để từ đó học được cách kiềm chế hơn và không hủy hoại những người xung quanh mình. Đây là hình ảnh chính về Jobs trong cuốn sách mới Steve Jobs in Exile của Geoffrey Cain.

Cho tới nay, nhiều tác phẩm khác thường chuyển cảnh nhanh chóng từ thành công ban đầu của Jobs tại Apple đến sự trở lại đầy kịch tính và kỷ nguyên của iMac, iPod và iPhone. Trong khi đó, những năm tháng ở giữa, từ năm 1985-1997, được coi là một giai đoạn mờ nhạt khi Jobs thất bại với dự án NeXT và Pixar được coi là một canh bạc may mắn.

Tuy nhiên, Cain cho rằng những năm tháng bị lãng quên đó đóng vai trò then chốt trong việc hình thành cả Jobs và ngành công nghệ hiện đại.

Cain bắt đầu từ năm 1985, khi Jobs 30 tuổi, bị buộc phải rời khỏi Apple sau khi nổ ra bất đồng với Giám đốc điều hành John Sculley. Máy Macintosh đã không đáp ứng được kỳ vọng về thương mại. Trong khi đó, các đồng nghiệp tại Apple đã mệt mỏi với tính khí nóng nảy, cách quản lý khó đoán và phong cách lãnh đạo độc đoán của Jobs.

Một cuộc đối đầu trong hội đồng quản trị đã diễn ra sau đó và Jobs đã thua. Ông bị loại khỏi công ty và bước vào khoảng thời gian Cain mô tả là thời kỳ dài bị lưu đày cả về cá nhân và nghề nghiệp.

Những năm tháng khó khăn của Steve Jobs

Cain đã tái hiện lại giai đoạn đó thông qua các cuộc phỏng vấn với các đồng nghiệp cũ, các đoạn phim lưu trữ và hồ sơ hội đồng quản trị. Kết quả là một bức chân dung về Jobs đầy gai góc và dễ tổn thương hơn so với hình ảnh thường được tìm thấy trong nhiều bài viết ca ngợi cuộc đời của ông.

Tại NeXT, Jobs đã đầu tư mạnh vào hoạt động sản xuất máy tính cao cấp dành cho các trường đại học và công ty. Tuy nhiên, Cain lập luận rằng Jobs đã mang theo nhiều thói quen cũ, bao gồm phong cách lãnh đạo độc đoán từng khiến ông phải rời khỏi Apple.

Cuốn sách ra ngày 19/5. Ảnh: Amazon.

Cain cho biết Jobs "tàn nhẫn với nhân viên của mình". Các nhân viên cũ mô tả những cơn giận dữ trong các cuộc họp, những ý tưởng bị ông bác bỏ là "ngu ngốc" và một bầu không khí căng thẳng đến mức ngay cả những quản lý cấp cao cũng có thể bị làm nhục trước công chúng. Cain nói rằng năm người đồng sáng lập cùng Jobs tại NeXT cuối cùng đã rời đi vì họ không muốn làm việc dưới quyền ông nữa.

Sự đổ vỡ đó góp phần cảnh tỉnh Jobs. Cain cho rằng đó là thời điểm Jobs buộc phải đối mặt với những mặt hạn chế của bản thân. Tài năng và tham vọng của Jobs không đủ để níu giữ những người có năng lực.

Cuốn sách cũng phân tích cách Jobs đối xử với con gái Lisa và người yêu đầu đời của ông là Chrisann Brennan. Cain tiết lộ rằng Jobs đã từ chối thừa nhận quyền làm cha trong nhiều năm, ngay cả khi ADN xác định Lisa là con gái ông. Vụ việc thậm chí bị đưa ra tòa với phán quyết Jobs phải trả 385 USD mỗi tháng tiền trợ cấp. Con số này sau đó tăng lên 500 USD khi ông trở thành triệu phú.

Brennan trước đây từng cho biết Jobs đã xin lỗi nhiều lần sau khi họ hòa giải vào năm 1987. Đây cũng là thời điểm Cain cho rằng Jobs bắt đầu thay đổi, dù rất chậm rãi và không hoàn hảo. Một bằng chứng là cuộc hôn nhân năm 1991 của Jobs với Laurene Powell và cuộc sống gia đình ổn định hơn, điều cho thấy Jobs ngày càng điềm tĩnh và sâu sắc hơn.

Steve Jobs lo phá sản và vai trò của Pixar

NeXT chỉ bán được khoảng 50.000 máy, một kết quả quá yếu kém trong một ngành công nghiệp dựa vào những con số lớn. Cho đến năm 1993, Jobs đã đổ quá nhiều tiền của mình vào NeXT và dự án làm phim hoạt hình bằng máy tính Pixar đến nỗi ông suýt phá sản.

Cain cho rằng nếu không có đột phá về tài chính, Jobs có thể đã trở thành ví dụ về một sự thất bại thay vì một tên tuổi hàng đầu của giới công nghệ. Rất may là bộ phim Toy Story đã ra mắt năm 1995 và sự thành công của nó đã rung chuyển cả giới công nghệ và hoạt hình.

Chính thành công này đã đưa Jobs quay lại Apple, nơi ông được ca ngợi như một vị cứu tinh sau khi các nhà quản lý tiếp quản công ty đã đẩy nó đến bờ vực phá sản. Từ đây, độc giả đã quá quen thuộc với một Steve Jobs thành công cùng một chuỗi sản phẩm iMac, iPod, iPhone và iPad.

Một bức tranh mới về Jobs đã được tái hiện trong Steve Jobs in Exile: Ông trở thành một nhà lãnh đạo kỷ luật và hiệu quả hơn nhờ vào những tháng năm thất bại, bất ổn và bị cô lập. Jobs cũng không đơn thuần chờ đợi lịch sử bắt kịp mình. Ông thay đổi để đón lấy lịch sử.