'Thôn số' và kỳ vọng đổi thay nơi vùng biên Bát Xát

Ngay tại nhà văn hóa thôn 4 trong ngày công bố, không khí chuyển đổi số hiện diện rõ nét trong từng hoạt động. Người dân được hướng dẫn thực hiện 5 bước nộp hồ sơ trực tuyến. Khu vực ngoài sân nhà văn hóa, cán bộ, thanh niên trẻ hỗ trợ cài đặt ứng dụng tiện ích số do xã Bát Xát xây dựng.

Cầm trên tay chiếc điện thoại thông minh, bà Phàng Thị Chở rất phấn khởi khi chỉ với vài thao tác đơn giản đã có thể truy cập bản đồ số, giao thông số và cập nhật thông tin kinh tế - xã hội hằng ngày của địa phương.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hoàng Giang tặng hoa chúc mừng thôn 4, xã Bát Xát trở thành thôn số đạt mức cơ bản đầu tiên của tỉnh.

Trước đây, mỗi lần cần chứng thực giấy tờ hay làm thủ tục hành chính, bà Chở đều phải đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, chuẩn bị nhiều loại giấy tờ và mất khá nhiều thời gian đi lại.

“Bây giờ chỉ cần mở ứng dụng trên điện thoại là có thể thực hiện nhiều thủ tục trong lĩnh vực tư pháp ngay tại nhà. Hồ sơ gửi xong còn có thể thanh toán trực tuyến rất thuận lợi”, bà Chở chia sẻ.

Thường trực Đảng ủy xã Bát Xát tặng hoa chúc mừng thôn 4.

Cùng chung cảm nhận, ông Hồ Khánh Phương, người dân thôn 4, cho biết khi đến nhà văn hóa, chứng kiến không gian số hoành tráng với phiên chợ số nhộn nhịp trên không gian mạng, ông cảm nhận rõ sự khác biệt so với chợ truyền thống.

Chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh, ông Phương có thể lựa chọn, đặt mua nhiều sản phẩm OCOP của khu vực cụm xã Bát Xát. Vào phía trong hội trường nhà văn hóa, ông Phương còn thích thú khi có thể xem trực tuyến những bài hát, điệu múa, xòe truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số các thôn vùng cao như Suối Chải, Sơn Hà, những nơi cách thôn 4 hơn 20 km.

“Đây là mô hình mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Chúng tôi mong muốn tiếp tục được duy trì và nhân rộng để nhiều thôn khác cũng được tiếp cận những tiện ích từ chuyển đổi số”, ông Phương chia sẻ.

Tổ chức họp trực tuyến từ điểm cầu Đảng ủy xã tới các chi bộ thôn.

Đối với ông Mai Văn Xuân - Bí thư chi bộ thôn 4 cùng nhiều cán bộ, đảng viên thôn 4, kết quả này là điều khó hình dung nếu nhìn lại vài năm trước, khi công nghệ số vẫn còn là khái niệm khá xa lạ với nhiều người dân vùng biên.

Đến nay, tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến được người dân trong thôn thực hiện qua VNeID đạt 91,8%; 88,09% hộ và cơ sở kinh doanh sử dụng thanh toán số và tỷ lệ người dân có định danh điện tử mức độ 2 đạt 88,4%.

Đằng sau kết quả ấy là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và vai trò hạt nhân của chi bộ cơ sở. Trong quá trình triển khai, từng đảng viên được giao nhiệm vụ đồng hành cùng người dân. Tổ công nghệ số cộng đồng đến từng gia đình hướng dẫn cài đặt, thao tác và hỗ trợ sử dụng các nền tảng số.

Nhờ đó, những người cao tuổi như ông Phương, bà Chở dần xóa bỏ tâm lý e ngại, mạnh dạn tiếp cận và sử dụng công nghệ, tham gia vào quá trình chuyển đổi số.

Ông Mai Văn Xuân - Bí thư Chi bộ Thôn 4 cho biết thêm: “Ban đầu cán bộ và người dân còn khá bỡ ngỡ. Nhưng thông qua các lớp tập huấn, hướng dẫn thực hành trên nền tảng số, mọi người dần thay đổi nhận thức. Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải bắt đầu từ chi bộ, từ đảng viên rồi lan tỏa tới Nhân dân”.

Xã Bát Xát tiên phong thí điểm mô hình "Thôn số" tại các thôn vùng cao, biên giới.

Từ thực tiễn triển khai, xã Bát Xát xác định chuyển đổi số là con đường nhanh nhất để rút ngắn khoảng cách giữa vùng thấp và vùng cao. Vì vậy, địa phương đã lựa chọn xây dựng thí điểm mô hình “Thôn số” tại thôn Sơn Hà từ cuối tháng 11/2025 trước khi mở rộng ra nhiều khu dân cư. Đây cũng là địa phương đầu tiên triển khai mô hình này trên địa bàn tỉnh.

Phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số.

Đến nay, toàn xã đã triển khai mô hình tại 08 thôn vùng cao, biên giới gồm: Sơn Hà, An Quang, Láo Vàng, Láo Sáng, Suối Chải, thôn 10, Trung Hồ và thôn 4.

Mô hình đã hỗ trợ tổ chức họp trực tuyến từ xã đến thôn; triển khai Sổ tay đảng viên điện tử; hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính và từng bước quảng bá sản phẩm nông sản địa phương trên môi trường số.

Bên cạnh việc tận dụng thiết bị sẵn có, xã tích cực huy động các nguồn lực để đầu tư hạ tầng số. Đến nay đã trang bị 02 ti vi, 05 bộ máy tính, 06 bộ camera AI, 03 máy quét (scan) cùng nhiều thiết bị khác phục vụ xây dựng không gian số tại các nhà văn hóa cộng đồng.

Ông Nguyễn Kiều Phương - Bí thư Đảng ủy xã Bát Xát cho biết: "Việc triển khai thí điểm mô hình thôn số tại thôn 4 mới chỉ là bước khởi đầu trên hành trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn nhiều khó khăn, thách thức.

Địa phương sẽ tiếp tục huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nâng cao nhận thức cho Nhân dân; từng bước xây dựng “công dân số”, “người bản số”; đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của “phiên chợ số” được tổ chức luân phiên hằng tháng nhằm thúc đẩy kinh tế số địa phương, tạo sinh kế bền vững cho người dân".

Người cao tuổi ở xã Bát Xát tiếp cận công nghệ số.

Thời gian tới, xã Bát Xát tiếp tục cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia bằng những kế hoạch thiết thực; phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng; từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ trong Nhân dân.

Cùng với việc thường xuyên tổng kết, đánh giá thực chất hiệu quả triển khai, địa phương hướng tới mục tiêu cuối cùng như Bí thư Đảng ủy xã Bát Xát nhấn mạnh: “Để người dân biết, người dân dùng và người dân được hưởng lợi từ chuyển đổi số”.