Thông điệp của thành phố Nagasaki sau 81 năm thảm họa bom nguyên tử

Người dân dành một phút tưởng niệm các nạn nhân trong vụ Mỹ ném bom nguyên tử xuống thành phố Nagasaki của Nhật Bản. Ảnh tư liệu: Kyodo/TTXVN

Theo Nikkei Asia, thành phố Nagasaki ngày 9/8 tổ chức lễ tưởng niệm 81 năm vụ ném bom nguyên tử của Mỹ, đồng thời kêu gọi các cường quốc hạt nhân và những quốc gia dựa vào chiến lược răn đe hạt nhân nhìn nhận nguy cơ ngày càng lớn về một cuộc chiến sử dụng loại vũ khí này.

Trong Tuyên bố Hòa bình được đọc tại buổi lễ, Thị trưởng Nagasaki Shiro Suzuki nhấn mạnh vũ khí hạt nhân là một "điều xấu tuyệt đối" và không thể cùng tồn tại với nhân loại.

Một phút mặc niệm được tổ chức vào lúc 11h02, thời điểm quả bom plutonium mang mật danh "Thằng Mập" (Fat Man) được máy bay Mỹ thả xuống Nagasaki ngày 9/8/1945. Nagasaki đến nay vẫn là thành phố cuối cùng trên thế giới từng hứng chịu một cuộc tấn công bằng vũ khí hạt nhân.

Ông Suzuki cho biết hiện vẫn còn hơn 12.000 đầu đạn hạt nhân trên thế giới, đồng thời bày tỏ lo ngại trước tính khó lường của các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông, nơi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân có liên quan.

Theo thị trưởng Nagasaki, việc các nước hiện đại hóa và tăng cường năng lực vũ khí hạt nhân đang làm trầm trọng thêm vòng xoáy mất lòng tin, đối đầu và chia rẽ.

Ông cũng đề cập việc hội nghị rà soát Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) hồi tháng 5 không thể thông qua văn kiện cuối cùng. Hội nghị, về nguyên tắc được tổ chức 5 năm một lần, đã kết thúc mà không đạt đồng thuận trong lần thứ ba liên tiếp sau một tháng họp tại New York.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cũng cảnh báo xu hướng cắt giảm kho vũ khí hạt nhân kéo dài nhiều thập kỷ đang bị đảo ngược, trong khi những lời đe dọa liên quan đến loại vũ khí này xuất hiện ngày càng nhiều.

Trong tuyên bố được đọc thay tại buổi lễ, ông Guterres cho rằng nguy cơ tính toán sai lầm, leo thang và xung đột đang tăng lên qua từng năm. Ông nhấn mạnh an ninh của các quốc gia có mối liên hệ với nhau và vũ khí hạt nhân chỉ làm gia tăng tình trạng bất ổn.

Phát biểu tại lễ tưởng niệm, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tái khẳng định chính phủ đang duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân của nước này, gồm không sản xuất, không sở hữu và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản.

Bà Takaichi cho rằng, với cam kết bảo đảm Nagasaki là nơi cuối cùng phải hứng chịu một cuộc tấn công hạt nhân và với trách nhiệm của quốc gia duy nhất từng trải qua sự tàn phá của vũ khí hạt nhân trong chiến tranh, Nhật Bản sẽ tiếp tục thúc đẩy những biện pháp thực tế và khả thi nhằm hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Thủ tướng Nhật Bản cũng nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng lớn của việc giúp cộng đồng quốc tế hiểu chính xác những hậu quả mà các vụ ném bom nguyên tử đã gây ra.

Những tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh tại Nhật Bản xuất hiện tranh luận về khả năng xem xét lại ba nguyên tắc phi hạt nhân lâu đời.

Sau lễ tưởng niệm tại Hiroshima ngày 6/8, bà Takaichi đã gặp những người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử và cho biết chính phủ vẫn đang duy trì chính sách này.

Trong bài phát biểu của mình, Thị trưởng Suzuki cũng kêu gọi chính phủ tiếp tục tuân thủ tinh thần hòa bình được quy định trong Hiến pháp Nhật Bản cũng như ba nguyên tắc phi hạt nhân.

Tương tự Tuyên bố Hòa bình tại Hiroshima, thị trưởng Nagasaki đề nghị chính phủ Nhật Bản tham dự hội nghị rà soát Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân dự kiến diễn ra vào tháng 11. Hiệp ước hướng tới cấm phát triển, sản xuất, sử dụng và sở hữu vũ khí hạt nhân.

Vụ Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nagasaki được cho là đã khiến khoảng 74.000 người tại thành phố thiệt mạng tính đến cuối năm đó, đồng thời để lại những hậu quả kéo dài đối với nhiều người sống sót.

Sau hơn tám thập kỷ, việc lưu giữ và truyền lại ký ức về thảm họa hạt nhân đang trở nên cấp thiết khi độ tuổi trung bình của những hibakusha, tên gọi dành cho những người sống sót sau hai vụ ném bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki, đã vượt 86 tuổi.

Ông Suzuki cho rằng đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng khi thế hệ hiện nay vẫn còn cơ hội trực tiếp lắng nghe lời kể của các hibakusha. Nagasaki vì thế cam kết tiếp tục truyền lại ký ức về các vụ ném bom nguyên tử cùng những thông điệp của người sống sót cho các thế hệ tương lai.