Thông điệp kiến tạo và giữ vững hòa bình trong bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23

Không chỉ phản ánh tư duy mới về hòa bình và an ninh, bài phát biểu còn thể hiện rõ tầm nhìn, bản lĩnh và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam trong việc tham gia định hình trật tự khu vực và thế giới. Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là hòa bình không phải trạng thái thụ động để thụ hưởng mà phải được chủ động kiến tạo, nuôi dưỡng, bảo vệ bằng đối thoại, hợp tác, lòng tin chiến lược và sự tôn trọng luật pháp quốc tế. Đây là sự phát triển quan trọng trong tư duy đối ngoại của Việt Nam, phản ánh vị thế ngày càng cao của đất nước trên trường quốc tế.

Nhận diện đúng bản chất những biến động của thế giới đương đại

Trong những năm đầu của thập niên thứ ba thế kỷ XXI, thế giới chứng kiến những biến động sâu sắc cả về chính trị, kinh tế, an ninh và công nghệ. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; các điểm nóng xung đột tiếp tục kéo dài; chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa dân tộc cực đoan và xu hướng phân mảnh địa chính trị ngày càng rõ nét. Đồng thời, các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, dịch bệnh, khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia tiếp tục tác động mạnh mẽ đến môi trường hòa bình và phát triển toàn cầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Ảnh: TTXVN

Trong bối cảnh đó, bài phát biểu dẫn đề của đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 không chỉ là sự trình bày quan điểm của Việt Nam về các vấn đề an ninh khu vực mà còn là sự khẳng định một cách tiếp cận mới đối với hòa bình, ổn định và phát triển. Đây là thông điệp mang tính thời đại, vừa phản ánh lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa thể hiện trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế.

Một trong những nội dung nổi bật của bài phát biểu là việc chỉ ra những nguyên nhân sâu xa tạo nên tình trạng bất ổn hiện nay. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng thế giới đang đồng thời đối mặt với ba cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng: Khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Đây là nhận định có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Thực tế cho thấy nhiều thiết chế quốc tế được hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai đang đứng trước những thách thức lớn về tính hiệu quả và khả năng điều phối. Những nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế ở nhiều nơi bị xem nhẹ; quyền lực cứng tiếp tục được sử dụng như công cụ giải quyết tranh chấp; trong khi khoảng cách phát triển giữa các quốc gia và các khu vực ngày càng gia tăng.

Đặc biệt, sự suy giảm lòng tin chiến lược giữa các quốc gia đã trở thành nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng nguy cơ xung đột. Khi đối thoại bị thu hẹp, nghi kỵ gia tăng và lợi ích cục bộ được đặt lên trên lợi ích chung, hòa bình trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Việc nhận diện đúng bản chất của các cuộc khủng hoảng không chỉ giúp hiểu rõ những thách thức hiện nay mà còn là cơ sở để xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm duy trì hòa bình và ổn định lâu dài.

Từ tư duy “giữ gìn hòa bình” đến tư duy “kiến tạo hòa bình”

Điểm mới nổi bật nhất trong bài phát biểu chính là việc nhấn mạnh yêu cầu “chủ động kiến tạo hòa bình”. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy đối ngoại và an ninh của Việt Nam. Trong nhận thức truyền thống, hòa bình thường được hiểu là trạng thái không có chiến tranh hoặc xung đột vũ trang. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới hiện đại, hòa bình không đơn thuần là sự vắng mặt của chiến tranh mà còn bao gồm các điều kiện bảo đảm cho phát triển bền vững, công bằng, hợp tác và thịnh vượng. Hòa bình phải được tạo dựng từ sự tin cậy, từ các cơ chế hợp tác hiệu quả và từ những lợi ích chung giữa các quốc gia.

Thông điệp của Việt Nam tại Shangri-La cho thấy hòa bình không phải món quà được ban phát, càng không thể duy trì bằng áp đặt hay sức mạnh đơn phương. Hòa bình chỉ có thể bền vững khi các quốc gia cùng tham gia kiến tạo và chia sẻ trách nhiệm gìn giữ. Đây là cách tiếp cận mang tính tiến bộ, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới hiện đại.

Tư duy “kiến tạo hòa bình” cũng phản ánh sự chuyển biến trong vị thế quốc tế của Việt Nam. Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tập trung vào bảo vệ môi trường hòa bình để phát triển đất nước, thì ngày nay Việt Nam đã chủ động tham gia đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực và thế giới, trở thành một chủ thể tích cực trong các tiến trình hợp tác đa phương.

Khẳng định giá trị của đối thoại, hợp tác và luật pháp quốc tế

Thông điệp kiến tạo hòa bình trong bài phát biểu được thể hiện nhất quán thông qua việc đề cao đối thoại, hợp tác và tôn trọng luật pháp quốc tế. Lịch sử quan hệ quốc tế cho thấy mọi cuộc xung đột đều để lại những hậu quả nặng nề về kinh tế, chính trị và nhân đạo. Trong khi đó, đối thoại luôn là con đường ít tốn kém nhất và hiệu quả nhất để giải quyết bất đồng. Chính vì vậy, Việt Nam tiếp tục khẳng định nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của các quốc gia.

Bài phát biểu đồng thời gửi đi thông điệp rằng trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau ngày càng sâu sắc, không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết mọi vấn đề. Hợp tác quốc tế không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước hay an ninh mạng chỉ có thể được xử trí thông qua sự phối hợp giữa các quốc gia.

Việc đề cao luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc cũng cho thấy quan điểm nhất quán của Việt Nam trong việc xây dựng một trật tự quốc tế công bằng, minh bạch và dựa trên luật lệ. Đây chính là nền tảng quan trọng để ngăn ngừa xung đột, bảo vệ các quốc gia vừa và nhỏ trước những sức ép từ chính trị cường quyền.

Thông điệp về xây dựng lòng tin chiến lược

Một nội dung có ý nghĩa đặc biệt trong bài phát biểu là nhấn mạnh vai trò của lòng tin chiến lược trong quan hệ quốc tế. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sự thiếu hụt lòng tin chính là một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến bất ổn hiện nay. Lòng tin chiến lược không phải là sự đồng nhất về lợi ích hay quan điểm mà là khả năng tôn trọng những khác biệt và cùng tìm kiếm điểm tương đồng. Khi lòng tin được củng cố, các quốc gia sẽ có điều kiện mở rộng hợp tác, giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm và kiểm soát hiệu quả các bất đồng.

Đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi đang diễn ra sự cạnh tranh quyết liệt giữa các trung tâm quyền lực, xây dựng lòng tin chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này đòi hỏi các quốc gia phải kiên trì đối thoại, minh bạch hóa chính sách và tránh các hành động làm gia tăng căng thẳng hoặc thay đổi hiện trạng bằng vũ lực. Thông điệp của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa khu vực mà còn có giá trị toàn cầu, bởi trong một thế giới đa cực, đa trung tâm, lòng tin chính là nguồn lực chiến lược quan trọng để duy trì hòa bình và phát triển.

Khẳng định vai trò và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam

Bài phát biểu tại Shangri-La cũng cho thấy sự trưởng thành vượt bậc của nền đối ngoại Việt Nam sau bốn thập niên đổi mới. Việc người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam được mời phát biểu dẫn đề tại diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với vai trò, vị thế và uy tín ngày càng cao của Việt Nam.

Thông qua bài phát biểu, Việt Nam khẳng định mình là một quốc gia yêu chuộng hòa bình, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việt Nam không đứng ngoài các vấn đề chung của thế giới mà chủ động tham gia, đóng góp sáng kiến và thúc đẩy hợp tác vì hòa bình, ổn định và phát triển. Quan điểm này phù hợp với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; đồng thời phản ánh tư duy chiến lược mới của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng. Đó là kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc với đóng góp tích cực cho hòa bình và tiến bộ của nhân loại.

Giá trị lý luận và thực tiễn của thông điệp Shangri-La 2026

Thông điệp kiến tạo và giữ vững hòa bình được nêu tại Shangri-La 2026 có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Về lý luận, bài phát biểu góp phần bổ sung và phát triển tư duy đối ngoại Việt Nam trong thời đại mới, làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa hòa bình, ổn định và phát triển. Hòa bình là điều kiện của phát triển; phát triển tạo nền tảng cho ổn định; còn ổn định lại là tiền đề để duy trì hòa bình lâu dài.

Về thực tiễn, thông điệp này cung cấp những định hướng quan trọng cho hoạt động đối ngoại, quốc phòng và an ninh của Việt Nam trong thời gian tới. Đó là tiếp tục kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ; nâng cao năng lực dự báo chiến lược; tăng cường đối thoại và hợp tác quốc tế; chủ động tham gia các cơ chế đa phương; đồng thời không ngừng củng cố sức mạnh tổng hợp quốc gia để bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động phức tạp, những quan điểm được nêu trong bài phát biểu không chỉ có ý nghĩa đối với Việt Nam mà còn gợi mở nhiều giá trị tham khảo cho cộng đồng quốc tế trong quá trình tìm kiếm các giải pháp duy trì hòa bình và phát triển bền vững.

Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 là một thông điệp đối ngoại có tầm vóc chiến lược, phản ánh tư duy mới của Việt Nam về hòa bình, an ninh và phát triển trong thế kỷ XXI. Từ việc nhận diện những cuộc khủng hoảng nền tảng của thế giới hiện nay đến việc đề xuất tư duy “chủ động kiến tạo hòa bình”, bài phát biểu đã thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng đóng góp của Việt Nam đối với hòa bình khu vực và toàn cầu.

Thông điệp cốt lõi được truyền tải là hòa bình không phải trạng thái thụ động để bảo vệ mà là quá trình chủ động kiến tạo bằng đối thoại, hợp tác, lòng tin chiến lược và sự tôn trọng luật pháp quốc tế. Đây không chỉ là quan điểm nhất quán của Việt Nam mà còn là định hướng có giá trị lâu dài đối với cộng đồng quốc tế trong hành trình xây dựng một thế giới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.