Thống nhất hệ thống tổ chức đảng 3 cấp, thí điểm mô hình tổ chức mới

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Quy định 20-QĐ/TW lần này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bảo đảm thống nhất với mô hình tổ chức của hệ thống chính trị sau sắp xếp.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày chuyên đề về sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW. Ảnh: Hồ Long

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Quy định lần này được kết cấu, bố cục theo 7 nhóm nội dung bám sát Điều lệ Đảng, chia thành 8 chương, từ khái quát chung về hệ thống tổ chức Đảng đến quy định những vấn đề cụ thể về đảng viên; tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam; kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật; tài chính của Đảng…

Một trong những điểm mới trọng tâm của việc sửa đổi, bổ sung lần này là Ban Chấp hành Trung ương thống nhất hệ thống tổ chức đảng gồm 3 cấp (cấp Trung ương, cấp tỉnh và cấp cơ sở), bảo đảm tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước theo Điều lệ Đảng. Đối với các tổ chức đảng có đặc điểm riêng, tính chất đặc thù được điều chỉnh cơ cấu tổ chức bên trong phù hợp theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Quy định lần này cũng thống nhất chủ trương thí điểm một số nội dung sau:

Một là, thí điểm định danh tên gọi các loại hình tổ chức đảng ở cơ sở theo mô hình mới, theo đó: Thống nhất sử dụng tên gọi "đảng bộ cơ sở" thay cho "đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng"; "đảng bộ trực thuộc cơ sở" thay cho "đảng bộ cơ sở" và các loại hình “đảng bộ cơ sở được giao quyền, thí điểm giao quyền, ủy quyền”; thống nhất không phân biệt “chi bộ cơ sở”, “chi bộ trực thuộc” và lấy tên chung là “chi bộ”; đồng thời rà soát, điều chỉnh thống nhất tên gọi của cấp ủy tương ứng trong toàn bộ Quy định.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Hai là, thí điểm tổ chức cơ sở đảng được xác định gồm đảng bộ trực thuộc cơ sở và chi bộ.

Ba là, thí điểm thành lập đảng bộ hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố và đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tỉnh, thành phố trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh.

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Quy định lần này đã quy định một mục riêng trong Chương I về thẩm quyền thành lập tổ chức đảng xã, phường, đặc khu là đảng bộ cơ sở trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh; việc thành lập đảng bộ trực thuộc cơ sở ở những nơi có đặc điểm riêng và ở địa bàn có đông đảng viên nhằm giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, không làm thay đổi hệ thống tổ chức của Đảng, không làm tăng đầu mối tổ chức và biên chế không cần thiết.

Đồng thời, lần này cũng quy định xác định rõ việc lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của cấp ủy theo hướng: Căn cứ quy mô, tính chất, đặc thù và yêu cầu nhiệm vụ của địa phương, cơ quan, đơn vị; việc thành lập các cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách (hoặc kiêm nhiệm) của đảng ủy cơ sở và đảng ủy trực thuộc cơ sở sẽ do cấp ủy cấp tỉnh xem xét, quyết định theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung quy định đối với những tổ chức đảng chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo của cả cấp ủy địa phương và cấp ủy theo ngành, lĩnh vực chuyên môn theo hướng: “Việc phân định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác và quy chế phối hợp được thực hiện theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư". Và, thống nhất tên gọi của một số tổ chức, cơ quan, đơn vị và điều chỉnh về văn phong, từ ngữ cho đồng bộ, thống nhất, dễ hiểu, dễ triển khai thực hiện.

Quy định lần này có nhiều nội dung mới nhằm cụ thể hóa chủ trương thí điểm mô hình tổ chức đảng. Do đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư chỉ đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc rà soát, khẩn trương sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các quy định, hướng dẫn của Trung ương về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc của các loại hình tổ chức đảng và các vấn đề liên quan khác (nếu có) theo đúng Quy định này, hoàn thành trong năm 2026.

Trong thời gian chưa ban hành văn bản điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc của các loại hình tổ chức đảng thì các quy định hiện hành tiếp tục được thực hiện cho đến khi có văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Ngoài ra, để tạo thuận lợi và thống nhất trong tổ chức thực hiện, trong Quy định đã bổ sung nội dung về việc giao Ban Tổ chức Trung ương nghiên cứu, ban hành hướng dẫn các nội dung về: thành lập tổ chức đảng ở những nơi có đặc điểm riêng như địa bàn dân cư, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, các cơ quan, đơn vị theo ngành dọc; chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc, phân định thẩm quyền, trách nhiệm của từng loại hình tổ chức đảng.

Đồng thời, nghiên cứu, ban hành hướng dẫn về điều kiện, tiêu chí, thẩm quyền quyết định thành lập cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách (hoặc kiêm nhiệm) của đảng ủy cơ sở và đảng ủy trực thuộc cơ sở; việc thực hiện một số quy trình nghiệp vụ công tác tổ chức đảng, đảng viên trên môi trường số; Sinh hoạt đảng và tính pháp lý trong việc sinh hoạt tổ đảng.