Thông tim can thiệp bào thai cho thai nhi 26 tuần tuổi

Quyết định can thiệp khẩn đã giúp tái lập dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi, mở thêm cơ hội để thất phải tiếp tục phát triển trong thời gian còn lại của thai kỳ.

Thai phụ sinh năm 2000 mang thai lần 3 ghi nhận thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh không có lỗ van phổi động mạch - vách liên thất kín khi đang mang thai ở 23 tuần 5 ngày. Đây là bệnh lý mà đường thoát máu từ thất phải lên động mạch phổi bị bít kín. Khi không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, thất phải có nguy cơ ngày càng kém phát triển, tiến tới thiểu sản nặng, nguy cơ tử vong cao ngay sau sinh. Sau 3 tuần nhập viện theo dõi, các bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ ghi nhận tình trạng thiểu sản thất phải tiếp tục tiến triển. Thất phải phát triển kém so với tuổi thai, không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, hở van ba lá nặng. Chức năng hai thất chưa suy giảm rõ và chưa ghi nhận thông nối bất thường giữa thất phải và động mạch vành. Những diễn biến này cho thấy cơ hội can thiệp đang ngày càng thu hẹp, “cửa sổ vàng” không cho phép chờ đợi thêm.

Bệnh viện Từ Dũ đã tổ chức hội chẩn khẩn với Bệnh viện Nhi đồng 1 khi thai phụ mang thai ở 26 tuần 1 ngày ngày 25/8. Theo các bác sĩ, tuổi thai nhỏ đồng nghĩa với kích thước tim thai rất nhỏ; đặc biệt, trong trường hợp này, buồng thất phải và buồng thoát thất phải đã kém phát triển. Trong khi đó, tình trạng thiểu sản thất phải vẫn tiếp tục tiến triển. Nếu trì hoãn thêm, buồng thất phải có thể trở nên quá nhỏ khiến việc đưa kim và hệ thống dụng cụ vào đúng vị trí để nong van không còn khả thi.

Hồ sơ và các dữ liệu chẩn đoán hình ảnh của thai nhi cũng được gửi tham vấn các chuyên gia quốc tế. Các chuyên gia quốc tế và bác sĩ Thành phố Hồ Chí Minh thống nhất quan điểm, trường hợp này cần được giải quyết sớm vì điều kiện giải phẫu không cho phép kéo dài thời gian chờ đợi. Sau khi cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ, đồng thời tư vấn đầy đủ cho gia đình, các bác sĩ thống nhất chỉ định nong van động mạch phổi bào thai khẩn cấp nhằm tái lập dòng máu từ thất phải lên động mạch phổi, ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình thiểu sản thất phải và tạo điều kiện để thất phải tiếp tục phát triển trong phần còn lại của thai kỳ.

Để chuẩn bị cho thủ thuật, Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 huy động 5 ê-kíp chuyên môn, gồm: can thiệp bào thai sản khoa, thông tim can thiệp, sơ sinh, gây mê hồi sức và phẫu thuật sản khoa. Lúc 8 giờ 15 phút ngày 26/8, ca can thiệp bắt đầu. Thai phụ được gây mê nội khí quản. Thai nhi được gây mê, giãn cơ và được ê-kíp sản khoa xoay về tư thế thuận lợi nhất cho đường tiếp cận tim. Một kim kích thước 18G được đưa qua thành bụng, thành tử cung, xuyên qua thành ngực thai nhi để tiếp cận chính xác buồng thoát thất phải - một cấu trúc có kích thước rất nhỏ ở thai nhi 26 tuần tuổi. Qua nòng kim, ê-kíp thông tim đưa hệ thống dây dẫn và bóng nong vào tim thai. Dây dẫn được đưa xuyên qua vị trí van động mạch phổi bị bít kín và tiến vào động mạch phổi. Sau khi xác định bóng nằm đúng vị trí van, các bác sĩ tiến hành nong van. Ngay sau nong, siêu âm ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi lên động mạch phổi đã được tái lập và cải thiện rõ.

Tuy nhiên, trong quá trình rút hệ thống dụng cụ, ê-kíp ghi nhận thai nhi xuất hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim. Tình huống được phát hiện ngay trên siêu âm và xử trí kịp thời. Các bác sĩ tiến hành chọc hút khoảng 3 ml máu trong khoang màng ngoài tim để giải áp. Sau xử trí, nhịp tim thai nhanh chóng ổn định, cơ tim co bóp tốt. Đến 10 giờ 25 phút, sau hơn 2 giờ phối hợp liên tục giữa các ê-kíp, ca can thiệp kết thúc thành công. Siêu âm sau thủ thuật tiếp tục ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi được duy trì tốt.

Lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, ca can thiệp thông tim bào thai thứ 15 với tuổi thai nhỏ nhất từ trước đến nay của các bác sĩ hai bệnh viện tiếp tục đánh dấu một bước tiến của y học bào thai Thành phố Hồ Chí Minh và tạo thêm cơ hội để trái tim thai nhi tiếp tục phát triển theo hướng thuận lợi trước khi trẻ chào đời. Đây là một can thiệp đặc biệt phức tạp, thành công nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của hai bệnh viện chuyên khoa đầu ngành sản và nhi, với năng lực chuyên sâu của hai trung tâm xuất sắc: Trung tâm Can thiệp bào thai của Bệnh viện Từ Dũ và Trung tâm Can thiệp tim mạch trẻ em của Bệnh viện Nhi đồng 1.