Thông tư 50 tạo bước chuyển mới trong quản lý rủi ro ngân hàng

PV: Thưa bà, Thông tư 50 nâng tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) lên 95% và cho phép ngân hàng được miễn giới hạn này khi đồng thời đáp ứng tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) từ 100% trở lên. Theo bà, việc gắn mức độ linh hoạt trong sử dụng vốn với năng lực quản trị thanh khoản cho thấy sự thay đổi gì trong phương thức điều hành của NHNN?

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang: Tôi cho rằng điểm đáng chú ý nhất của quy định này không nằm ở việc nâng trần LDR lên 95%, mà ở cách tiếp cận mới linh hoạt hơn trong phương thức điều hành gắn với năng lực quản lý thanh khoản thực chất của từng ngân hàng.

LCR và NSFR là các tỷ lệ thanh khoản theo Basel III phản ánh sâu hơn khả năng ứng phó với áp lực rút vốn ngắn hạn cũng như mức độ ổn định của nguồn vốn trong ngắn hạn và dài hạn. Khi ngân hàng đã đáp ứng tốt hai chuẩn mực này, việc nới lỏng tuân thủ giới hạn LDR là hợp lý.

Với Thông tư 50, NHNN hướng nhiều hơn tới việc đánh giá chất lượng, sự bền vững của thanh khoản và khả năng quản lý thanh khoản và rủi ro thanh khoản. Ngân hàng nào có khả năng quản lý thanh khoản tốt sẽ có thêm dư địa chủ động trong kinh doanh. Việc Thông tư cho phép áp dụng LCR và NSFR sớm hơn lộ trình bắt buộc cũng là một tín hiệu khích lệ các ngân hàng đi trước, đầu tư bài bản cho quản lý rủi ro và quản trị nội bộ.

PV: Trong trường hợp được miễn giới hạn LDR, liệu việc đáp ứng LCR và NSFR từ 100% trở lên đã đủ để phản ánh đầy đủ khả năng chống chịu rủi ro thanh khoản của ngân hàng hay chưa? Đồng thời, NHNN cần tăng cường những yêu cầu giám sát nào đối với các ngân hàng được áp dụng cơ chế này, thưa bà?

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Trang

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang: LCR và NSFR là những thước đo tốt, được thiết kế theo chuẩn mực quốc tế Basel III và phản ánh khá toàn diện sức khỏe thanh khoản của ngân hàng. Để tính toán các hệ số LCR và NSFR, ngân hàng cần dựa trên những giả định về hành vi rút tiền và khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền.

Tuy nhiên thực tế có thể diễn biến khác, nhất là khi tâm lý thị trường thay đổi nhanh chóng và đột ngột. Vì vậy đáp ứng LCR và NSFR từ 100% trở lên là nền tảng tốt nhưng chưa thể đảm bảo 100% khả năng chống chịu rủi ro thanh khoản của ngân hàng.

Chính vì vậy, với Thông tư 50, NHNN cũng đã yêu cầu các ngân hàng thực hiện quản lý rủi ro thanh khoản chặt chẽ và cẩn trọng thông qua việc duy trì quy định nội bộ và hệ thống thông tin để đảm bảo các tỷ lệ an toàn, có hệ thống quản lý rủi ro thanh khoản, quản lý danh mục tài sản có tính thanh khoản cao, quản lý dòng tiền và thanh khoản trong ngày, thực hiện kiểm tra sức chịu đựng về thanh khoản, đồng thời xây dựng kế hoạch trài trợ dự phòng về thanh khoản cho ngân hàng.

Trong trường hợp qua thanh tra, kiểm tra, giám sát phát hiện vấn đề về quản lý rủi ro thanh khoản, NHNN có quyền yêu cầu ngân hàng thực hiện một hoặc một số biện pháp khắc phục.

PV: Bên cạnh các tỷ lệ an toàn vốn dựa trên mức độ rủi ro, Điều 8 Thông tư 50 cũng bổ sung quy định về tỷ lệ đòn bẩy (LEV). Bà đánh giá LEV sẽ đóng vai trò gì trong việc kiểm soát mức độ sử dụng đòn bẩy và bổ sung cho các yêu cầu an toàn vốn hiện hành?

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang: Tôi cho rằng việc đưa tỷ lệ đòn bẩy vào khuôn khổ quản lý là bước hoàn thiện cần thiết, giúp bức tranh an toàn vốn của ngân hàng trở nên đầy đủ hơn. Tỷ lệ LEV được tính bằng vốn cấp 1 chia cho tổng trạng thái rủi ro của ngân hàng, bao gồm trên bảng cân đối và các cam kết ngoại bảng.

Về cách áp dụng, tôi đánh giá cao sự thận trọng của cơ quan quản lý. Ngân hàng chỉ áp dụng ngưỡng áp dụng tối thiểu, tần suất, thời gian, phương thức báo cáo LEV khi có quyết định của Thống đốc NHNN. Cách làm này cho phép các ngân hàng có thời gian chuẩn bị dữ liệu, làm quen với phương pháp tính, đồng thời giúp NHNN chủ động lựa chọn thời điểm phù hợp với điều kiện thị trường.

PV: Cùng với những điều chỉnh trên, lộ trình áp dụng LCR và NSFR được thiết kế theo hướng tiệm cận Basel III, với LCR tăng từ 50% lên 100% và NSFR từ 90% lên 100% theo các giai đoạn đến năm 2033. Theo bà, lộ trình này đặt ra những yêu cầu gì đối với năng lực quản trị tài sản - nguồn vốn (ALM) và thanh khoản của các ngân hàng?

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang: Tôi cho rằng việc thiết kế lộ trình theo từng giai đoạn là hợp lý, giúp các ngân hàng có thời gian điều chỉnh mà không tạo cú sốc cho thị trường. Tuy vậy, đây không chỉ là chuyện nâng dần con số, mà đòi hỏi các ngân hàng thay đổi khá căn bản trong cách quản trị tài sản – nguồn vốn.

Các ngân hàng sẽ có áp lực trong việc chú trọng hơn đến chất lượng và cơ cấu nguồn vốn, duy trì tài sản thanh khoản cao nhưng vẫn đảm bảo an toàn và lợi nhuận. Việc đầu tư vào hệ thống dữ liệu và công cụ ALM hiện đại là yêu cầu nền tảng để đảm bảo năng lực quản lý thanh khoản của ngân hàng. Ngân hàng nào đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và bài bản trong việc nâng cấp hệ thống quản trị rủi ro và quản lý thanh khoản sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thời gian tới.

PV: Xin cảm ơn bà!