Thủ đoạn 'đánh cắp' tiền Nhà nước của nhóm 'núp bóng' người nhà lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa

Trong vụ án, bị cáo Lê Đức Giang cùng 3 thuộc cấp bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí”. Nhóm 7 bị cáo còn lại bị xét xử về một trong các tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” hoặc “Trốn thuế”.

Bị cáo Lê Đức Giang - cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa.

Lượng cát bị “rút ruột” trị giá gần 76 tỷ đồng

Theo cáo trạng truy tố, tháng 9-2022, các cổ đông tại Công ty Thiên An Phát, gồm: Nguyễn Xuân Tùng, Nguyễn Gia Hải, Nguyễn Thị Cúc, Hà Thị Nga thống nhất nhận chuyển nhượng quyền khai thác Mỏ số 2 từ Công ty Thanh Tâm với giá thực tế là 62 tỷ đồng, trong đó mỗi cổ đông góp 15,5 tỷ đồng.

Ngày 12-9-2022, Nguyễn Xuân Tùng (Giám đốc Công ty Thiên An Phát) ký Hợp đồng nhận chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản Mỏ số 2, trị giá ghi trên hợp đồng là 2,5 tỷ đồng để phù hợp với trữ lượng khoáng sản đã được phê duyệt còn lại tại mỏ.

Ngày 20-12-2022, UBND tỉnh Thanh Hóa cấp Giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty Thiên An Phát với trữ lượng được khai thác là 147.294 m3, công suất khai thác là 45.345 m3/năm.

Từ tháng 4-2023, Nguyễn Xuân Tùng, Nguyễn Gia Hải, Nguyễn Thị Cúc, Hà Thị Nga thống nhất tổ chức khai thác cát trái phép để thu hồi vốn. Bị cáo Tùng (Giám đốc, đại diện pháp luật của doanh nghiệp) chịu trách nhiệm điều hành chung tại mỏ.

Bị cáo Nguyễn Công Bắc (người góp vốn chung với Nguyễn Gia Hải) trực tiếp tìm kiếm, liên hệ và thuê tàu, thuyền khai thác phục vụ việc khai thác tại mỏ số 2 và thay mặt Nguyễn Gia Hải tổng hợp số lượng cát, số tiền thu lợi theo từng tháng. Các bị cáo sử dụng 1 thuyền gọi là “nhà tài nguyên" neo đậu ven sông tại mỏ cát.

Hằng ngày, Tùng chỉ đạo Trần Văn Linh (nhân viên làm việc tại mỏ số 2) điều hành, hướng dẫn các tàu, thuyền ra vào khai thác cát tại các vị trí thuộc khu vực mỏ. Linh phối hợp cùng đại diện các cổ đông cảnh giới việc các cơ quan chức năng kiểm tra; theo dõi, ghi chép số liệu khai thác, bán cát theo từng ngày và cuối ngày tổng hợp số liệu, ký xác nhận khối lượng khai thác, khối lượng đã bán để gửi cho các cổ đông.

Với phương thức, thủ đoạn nêu trên, từ tháng 4-2023 đến tháng 3-2025, Công ty Thiên An Phát đã khai thác tại mỏ số 2 tổng cộng 582.176 m3 cát ở thể tự nhiên (tương đương 654.949 m3 cát ở thể nở rời); vượt độ sâu và vượt tổng trữ lượng khoảng sản được phép khai thác.

Sau khi trừ đi chi phí, Nguyễn Xuân Tùng và Nguyễn Thị Cúc đã hưởng lợi bất chính số tiền 8,2 tỷ đồng. Nga sau khi chia cho những người cùng góp vốn còn hưởng lợi 7,2 tỷ đồng. Và Hải sau khi cho các cá nhân cùng góp vốn còn hưởng lợi bất chính 1,6 tỷ đồng.

Một số bị cáo trong vụ án.

Quá trình điều tra, Cơ quan điều tra đã thu giữ khối lượng cát do Công ty Thiên An Phát đã khai thác nhưng chưa kịp tiêu thụ tại 4 bãi tập kết và trên 9 phương tiện thủy… Kết quả định giá tài sản xác định, khối lượng 489.243 m3 cát bị khai thác trái phép là 75,8 tỷ đồng.

“Phù phép” khối lượng khai thác theo giấy phép

Bên cạnh hành vi khai thác cát trái phép hơn 489.000 m3, gây thất thoát gần 76 tỷ đồng tài sản Nhà nước, nhóm bị cáo tại Công ty Thiên An Phát còn có hành vi “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Theo đó, Công ty Thiên An Phát tiến hành khai thác cát tại mỏ số 2 theo Giấy phép khai thác khoảng sản số 135/GP-UBND, ngày 20-12-2022 của UBND tỉnh Thanh Hóa từ tháng 4-2023.

Quá trình khai thác, các cổ đông góp vốn tại Công ty Thiên An Phát gồm Nguyễn Xuân Tùng, Hà Thị Nga, Nguyễn Gia Hải và Nguyễn Thị Cúc thống nhất không kê khai nộp thuế, phí đối với số lượng cát khai thác thực tế, chỉ kê khai với cơ quan chức năng số lượng cát khai thác phù hợp với công suất khai thác ghi trên giấy phép; đồng thời thống nhất giao cho Tùng thay mặt các cổ đông để thực hiện.

Do Công ty Thiên An Phát không có bộ phận kế toán riêng nên khi khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn GTGT, Tùng sẽ cân đối sản lượng để chỉ đạo việc ký hợp đồng, xuất hóa đơn và thu tiền.

Theo đó, Giám đốc Công ty Thiên An Phát chỉ đạo các nhân viên kế toán làm việc tại công ty của gia đình Tùng, gồm: Trịnh Thị Oanh, Vũ Thị Huế và Trần Thị Hồng đứng tên làm Kế toán trưởng Công ty Thiên An Phát để thực hiện việc lập hợp đồng mua bán, biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán với các khách hàng theo số liệu do Tùng tính toán.

Đến kỳ kê khai thuế, Tùng chỉ đạo các nhân viên kế toán nêu trên cung cấp tài liệu, thông tin, số liệu cho Lê Thị Lan (kế toán do Tùng thuê theo tháng) để xuất hóa đơn GTGT cho các khách hàng trên phần mềm hóa đơn điện tử và thực hiện việc kê khai nộp các loại thuế, phí liên quan.

Kết quả điều tra xác định, từ tháng 4-2023 đến tháng 11-2023, Công ty Thiên An Phát đã khai thác đủ toàn bộ sản lượng cát theo trữ lượng Giấy phép được cấp là 147.294 m3 cát ở trạng thái tự nhiên, tương đương 165.705,75 m3 cát ở trạng thái nở rời và đã bán cho các khách hàng.

Nguyễn Xuân Tùng cùng các cổ đông thống nhất kê khai tổng số khối lượng cát là 32.337 m3 với tổng doanh thu là hơn 4,9 tỷ đồng để thực hiện việc nộp các loại thuế, phí. Tùng và đồng phạm để ngoài sổ kế toán, không kê khai doanh thu đối với khối lượng hơn 133.300 m3 cát đã thai thác và bán cho các khách hàng.

Do đã khai thác hết trữ lượng cát được cấp phép nên để che giấu hoạt động khai thác cát trái phép, Công ty Thiên An Phát vẫn tiếp tục kê khai, nộp tiền thuế, phí với tổng số tiền là hơn 2 tỷ đồng.

Giám định của cơ quan Thuế tỉnh Thanh Hóa kết luận, Công ty Thiên An Phát khai báo gian dối sản lượng khai thác thực tế và doanh thu từ việc bán hơn 133.300 m3 cát gây thiệt hại cho Nhà nước về tiền thuế, phí là hơn 10 tỷ đồng.

Cơ quan Thuế tỉnh Thanh Hóa cũng xác định, số tiền thuế, phí hơn 2 tỷ đồng doanh nghiệp nộp từ tháng 12-2023 đến tháng 3-2025 được tính đã nộp một phẩn vào ngân sách Nhà nước đối với hơn 165.700 m3 cát trong giấy phép. Do vậy, số tiền thiệt hại còn lại là hơn 8,1 tỷ đồng.

Khi làm thủ tục nhận chuyển nhượng mỏ cát, Nguyễn Xuân Tùng (đại diện Công ty Thiên An Phát) đã đến gặp Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang nhờ giúp đỡ và được vị này hứa tạo điều kiện, đồng thời được dặn liên hệ với Sở Tài nguyên và Môi trường.

Nhờ đó, Công ty Thiên An Phát đã làm được thủ tục chuyển nhượng dù hồ sơ không đảm bảo theo quy định pháp luật, trữ lượng được cấp phép là hơn 147.000m3 cát ở thể tự nhiên, vượt trữ lượng được phê duyệt là 46.000m3.

Khi thẩm định hồ sơ, bị cáo Nguyễn Thế Hùng (cựu Trưởng phòng Tài nguyên Khoáng sản, Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa) nói với các chuyên viên khác rằng đây là trường hợp người nhà của Phó Chủ tịch Lê Đức Giang, cần tạo điều kiện giải quyết nhanh.