Thu hẹp khoảng cách số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Hạ tầng số mở rộng nhưng “điểm nghẽn” vẫn hiện hữu

Những năm gần đây, với sự quan tâm của Trung ương và sự vào cuộc của các cấp chính quyền, hạ tầng viễn thông - công nghệ thông tin của tỉnh có bước phát triển đáng kể. Đến nay, 95,28% tổ, thôn, xóm được phủ sóng di động; 98,28% hộ gia đình được tiếp cận sóng di động. Toàn tỉnh xây dựng 1.604 vị trí trạm BTS với 1.725 cột và nhà trạm viễn thông; mạng cáp quang được kéo đến 100% trung tâm xã. Công nghệ 5G được triển khai với 288 trạm phát sóng tại các khu vực trung tâm, mở ra tiềm năng phát triển các dịch vụ số chất lượng cao.

Tuy nhiên, toàn tỉnh còn 39 thôn, xóm chưa có điện lưới quốc gia. Với những khu vực “trắng điện”, việc triển khai các dịch vụ số gần như không thể thực hiện. Bên cạnh đó, hệ thống trang thiết bị công nghệ thông tin tại cơ sở chưa đồng bộ. Nhiều máy tính cũ, cấu hình thấp, không đáp ứng yêu cầu vận hành các phần mềm và nền tảng số hiện nay. Một số đơn vị thiếu máy scan chuyên dụng, thiết bị ký số, thiết bị phục vụ hội nghị trực tuyến; thiếu cán bộ chuyên trách về chuyển đổi số đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai chính quyền số và cải cách hành chính ở cơ sở.

Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế Trùng Khánh, xã Trà Lĩnh Nông Thị Nhiệm cho biết: Đơn vị chủ động ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, khám chữa bệnh, nhất là triển khai bệnh án điện tử và các phần mềm quản lý chuyên môn. Tuy nhiên, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc tiếp cận các dịch vụ số gặp nhiều khó khăn do đa số người dân là đồng bào DTTS chưa có kỹ năng sử dụng công nghệ.

Thực tế cho thấy, hạ tầng đã được cải thiện nhưng sự thiếu đồng bộ và những “điểm nghẽn” về điện, thiết bị, nhân lực vẫn là rào cản lớn đối với tiến trình chuyển đổi số của tỉnh. Đặc biệt, với địa hình phức tạp, dân cư phân tán, việc đảm bảo phủ sóng viễn thông 100% thôn, xóm đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Trong khi đó, ngân sách địa phương còn hạn chế, cần sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ Trung ương để từng bước hoàn thiện hạ tầng số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tổ chuyển đổi số xóm Bản Viềng, xã Thông Nông hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeID.

Từng bước hình thành cộng đồng số ở cơ sở

Cùng với công tác tuyên truyền, hỗ trợ và đào tạo, nhận thức của cộng đồng đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều người dân chủ động tìm hiểu, sử dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày.

Trong lĩnh vực kinh tế, chuyển đổi số mở ra hướng đi mới cho các sản phẩm địa phương. Hiện nay, trên 90% các chủ thể OCOP của tỉnh tham gia các kênh bán hàng hiện đại như: Shopee, Lazada, buudien.vn; tận dụng mạng xã hội như: Zalo, Facebook, TikTok... để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Việc đưa sản phẩm lên môi trường số không chỉ giúp mở rộng thị trường, tăng doanh thu mà còn góp phần quảng bá, xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương, từng bước thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh truyền thống.

Ở lĩnh vực chính quyền số, nền tảng “Công dân số Cao Bằng” là kênh thông tin kết nối người dân, doanh nghiệp với chính quyền; cung cấp cho người dân, doanh nghiệp các tiện ích cơ bản như: thủ tục hành chính, nộp hồ sơ, tra cứu hồ sơ, thủ tục trực tuyến, tra cứu thông tin đất đai và tương tác với hệ thống nền tảng khác. Đến nay, đã có trên 20.800 lượt tải, trong đó, hơn 7.700 lượt trên iOS và hơn 13.100 lượt trên Android; truy cập qua mini app trên Zalo đạt gần 5.000 lượt.

Toàn tỉnh thành lập 1.431 tổ chuyển đổi số cộng đồng với 12.151 thành viên, trực tiếp đến từng hộ gia đình hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ. Với phương châm “cầm tay chỉ việc”, các tổ chuyển đổi số cộng đồng giúp người dân từng bước làm quen với các thao tác cơ bản như: sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt, đăng ký dịch vụ công trực tuyến…

Bên cạnh đó, phong trào “bình dân học vụ số” được triển khai rộng khắp. Tỉnh tổ chức 34 lớp tập huấn với 1.856 học viên tham gia, trong đó có 5 lớp với 292 học viên là người có uy tín trong đồng bào DTTS. Ngoài ra, hơn 4.000 lượt cán bộ, công chức được đào tạo, bồi dưỡng về chuyển đổi số; 448 nhân lực từ các doanh nghiệp viễn thông được huy động hỗ trợ tại 56 xã, phường.

Để nâng cao năng lực số cho người dân, nhất là khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, cần thêm nguồn lực đầu tư và các cơ chế hỗ trợ phù hợp. Từ thực tiễn này, tỉnh đã kiến nghị Trung ương ưu tiên đầu tư hạ tầng số; hỗ trợ phủ sóng di động tại các khu vực chưa có sóng hoặc sóng yếu; đồng thời ban hành cơ chế thu hút nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao.