Thu hẹp khoảng trống điều trị trước xu hướng trẻ hóa và gia tăng bệnh không lây nhiễm

Trạm y tế phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk tổ chức khám sàng lọc nhằm phát hiện sớm người có nguy cơ mắc bệnh.

Hệ lụy từ sự chủ quan

Tại Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk), không khó để bắt gặp những bệnh nhân nhập viện trong tình trạng bệnh đã diễn tiến nặng do phát hiện muộn hoặc điều trị không liên tục.

Ông P.T.H (63 tuổi, tại phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk) cho biết, khoảng 6 tháng trước, ông phát hiện mắc bệnh tim mạch và tiểu đường. Sau thời gian điều trị tại Thành phố Hồ Chí Minh, sức khỏe có phần ổn định. Tuy nhiên mới đây, khi đang ngủ, ông bất ngờ xuất hiện tình trạng mất cảm giác, ngồi dậy thì ngã xuống nên phải nhập viện cấp cứu. Sau nhiều lần điều trị xa nhà, ông H. mong muốn được theo dõi và điều trị lâu dài tại địa phương để thuận tiện hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

Tương tự, ông B.A.T (68 tuổi, tại xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk) mắc bệnh tăng huyết áp và tiểu đường nhiều năm. Do bệnh kéo dài nhưng không được kiểm soát tốt nên đã dẫn đến suy thận. Hơn hai năm nay, bệnh nhân thường xuyên phải nhập viện điều trị, sức khỏe giảm sút nghiêm trọng và không còn khả năng lao động như trước.

Những trường hợp trên không phải cá biệt. Theo các bác sĩ, mỗi ngày Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột tiếp nhận nhiều trường hợp cấp cứu liên quan đến các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính... Phần lớn người bệnh đến viện khi đã xuất hiện các biến chứng nguy hiểm.

Bác sĩ Nguyễn Phúc Thành, Phó Trưởng khoa Nội cho biết, bệnh không lây nhiễm hiện nằm trong nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Trong đó, các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường tuýp 2 chiếm tỷ lệ rất lớn.

Bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk khám cho bệnh nhân mắc bệnh tăng huyết áp và tiểu đường nhiều năm biến chứng suy thận.

Theo ghi nhận tại bệnh viện, người cao tuổi vẫn là nhóm mắc bệnh chiếm tỷ lệ cao, khoảng 70 - 80% số trường hợp. Tuy nhiên, xu hướng trẻ hóa đang ngày càng rõ nét khi nhiều bệnh nhân ở độ tuổi từ 30 - 40 đã mắc các bệnh lý mạn tính này. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống thiếu lành mạnh như sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, lạm dụng rượu bia, thuốc lá, ít vận động, thừa cân béo phì gia tăng. Bên cạnh đó, nhận thức của người dân về việc khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh còn hạn chế.

Điều nguy hiểm là các bệnh không lây nhiễm thường không có triệu chứng ngay lập tức mà âm thầm phá hủy cơ thể. Tăng huyết áp có thể biến chứng gây tổn thương hệ thống mạch máu, tim mạch, mạch vành, mạch não dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Tiểu đường gây ảnh hưởng đa cơ quan như mắt, tim, thận, não... Vì không xuất hiện triệu chứng ngay từ đầu, các bệnh này dễ bị bỏ sót, do đó, người dân nên khám sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện bệnh.

Khoảng trống điều trị

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, hiện nay, tỷ lệ người mắc tăng huyết áp trong cộng đồng ở nhóm tuổi từ 18 - 69 chiếm khoảng 26%; tỷ lệ mắc tiểu đường khoảng 7%. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh chưa được phát hiện, quản lý và điều trị thường xuyên.

Bác sĩ Lê Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, bệnh không lây nhiễm đang trở thành vấn đề sức khỏe nổi trội tại địa phương với số người mắc trong cộng đồng ngày càng tăng. Đáng chú ý, hiện nay khoảng trống điều trị đối với bệnh tăng huyết áp khoảng 70%, trong khi 75% người mắc tiểu đường chưa được quản lý và điều trị. Đây là con số rất đáng lo ngại bởi nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, người bệnh có nguy cơ đối mặt với hàng loạt biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, não, thận, thậm chí tử vong.

Theo bác sĩ Lê Phúc, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khoảng trống điều trị lớn là người dân còn chủ quan, chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Nhiều trường hợp chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã chuyển nặng hoặc xuất hiện biến chứng.

Bệnh không lây nhiễm hiện nằm trong nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam cũng như trên thế giới.

Trước thực trạng này, ngành y tế tỉnh đang đẩy mạnh các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý bệnh không lây nhiễm. Trong đó, trọng tâm là triển khai các chương trình khám, sàng lọc sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về “Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”; tăng cường phát hiện sớm các trường hợp mắc tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và đưa vào quản lý, điều trị lâu dài. Bên cạnh đó, các trạm y tế xã, phường được chỉ đạo tăng cường tổ chức các đợt khám sàng lọc tại cộng đồng nhằm phát hiện sớm người có nguy cơ mắc bệnh.

Nếu phát hiện, chuẩn đoán sớm, điều trị kịp thời và liên tục, đủ liều theo chỉ định bác sĩ thì bệnh không lây nhiễm sẽ cải thiện khá tốt. Để hạn chế tình trạng bệnh trở nặng, người dân nên đến các cơ sở y tế để khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt cùng ngành y tế hưởng ứng chiến dịch khám sức khỏe định kỳ để quản lý sức khỏe tối ưu. Ngay khi phát hiện bệnh cần điều trị đúng, đủ, hạn chế mức thấp nhất các ca biến chứng và tử vong.

Trong bối cảnh tỷ lệ mắc bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, việc nâng cao nhận thức của người dân về khám sức khỏe định kỳ, chủ động tầm soát và điều trị sớm không chỉ giúp giảm gánh nặng cho hệ thống y tế mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi người dân. Đây cũng là giải pháp căn cơ để thu hẹp khoảng trống điều trị, hạn chế tối đa những trường hợp đáng tiếc gây ra.