Thu hút giáo viên đến vùng khó ở vùng cao Tây Bắc: Nút thắt cần tháo gỡ
Ở vùng cao Tây Bắc, thu hút được người dạy đã khó, tạo điều kiện để họ yên tâm gắn bó lâu dài còn là bài toán cần lời giải đồng bộ.

Lớp học Công nghệ ô tô tại Trường Cao đẳng Lai Châu.
Gỡ khó nâng chất lượng đào tạo nghề
Tại các tỉnh Tây Bắc, giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp người dân chuyển đổi phương thức sản xuất, tìm kiếm việc làm và cải thiện thu nhập.
Thế nhưng, để một khóa học thực sự mang lại hiệu quả, bên cạnh chương trình phù hợp và thiết bị thực hành, yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ giáo viên. Người dạy nghề không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải trực tiếp hướng dẫn thao tác, xử lý tình huống, giúp học viên hình thành kỹ năng có thể áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.
Tại Điện Biên, việc sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục đã đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức đào tạo nghề. Sau sắp xếp, 4 trung tâm GDNN-GDTX khu vực được hợp nhất thành Trung tâm GDNN-GDTX Điện Biên. Cùng với yêu cầu mở rộng phạm vi phục vụ, đơn vị phải tổ chức đào tạo cho người lao động ở nhiều địa bàn có điều kiện đi lại, trình độ và nhu cầu học nghề khác nhau.
Đặc thù của giáo dục nghề nghiệp vùng cao là người học chủ yếu đến từ khu vực nông thôn, nhiều người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số. Họ cần những kiến thức gần gũi với công việc hằng ngày, thời lượng thực hành lớn và cách hướng dẫn dễ hiểu, dễ áp dụng. Giáo viên vì thế phải linh hoạt trong phương pháp, thậm chí đến tận nơi sản xuất để hướng dẫn, theo dõi quá trình vận dụng kỹ thuật.

Giáo viên lớp nghề chăn nuôi tại xã Thanh An, tỉnh Điện Biên chia sẻ kinh nghiệm cho học viên.
Lớp đào tạo chăn nuôi lợn tại xã Thanh An, tỉnh Điện Biên là một ví dụ. Với 35 học viên được bố trí 2 giáo viên thay nhau giảng dạy. Ông Trần Ninh Nam, Tổ trưởng Tổ Giáo dục nghề nghiệp, Trung tâm GDNN-GDTX Điện Biên, cho biết việc tổ chức các lớp nghề cho lao động nông thôn cần xuất phát từ nhu cầu của người học và điều kiện sản xuất tại địa phương. Với nghề chăn nuôi, giáo viên phải chú trọng hướng dẫn từng công đoạn, giúp người học hiểu và thực hiện đúng quy trình kỹ thuật.
Từ góc độ người học, chị Lò Thị Nhung tham gia lớp đào tạo chăn nuôi tại Thanh An chia sẻ: “Điều chúng tôi mong muốn nhất là được giáo viên hướng dẫn cụ thể từng công đoạn, từ chăm sóc đến phòng bệnh cho vật nuôi. Học lý thuyết phải đi đôi với thực hành thì người dân mới tự tin áp dụng vào chăn nuôi tại gia đình”.
Không chỉ người học, giáo viên cũng phải đối mặt với những khó khăn riêng. Cô Quàng Thị Hồng, giáo viên lớp chăn nuôi tại xã Thanh An cho biết: “Ở địa bàn xa trung tâm, việc di chuyển đến lớp học, mang theo tài liệu, thiết bị phục vụ thực hành và duy trì liên hệ với học viên sau đào tạo đều tốn nhiều thời gian”.
Gỡ nút thắt từ chính sách thu hút đến nguồn nhân lực tại chỗ
Một trong những nguyên nhân khiến các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vùng cao khó tuyển người là điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh. Giáo viên dạy nghề vừa phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, vừa thường xuyên cập nhật công nghệ, quy trình sản xuất và kỹ năng thực hành. Trong khi đó, ở nhiều cơ sở vùng khó, trang thiết bị chưa đồng bộ, xưởng thực hành còn hạn chế, điều kiện sinh hoạt và đi lại của giáo viên cũng chưa thuận lợi.
Với người có tay nghề cao, kinh nghiệm làm việc tại doanh nghiệp, chuyển sang giảng dạy ở vùng xa đồng nghĩa phải cân nhắc nhiều yếu tố: thu nhập, cơ hội phát triển nghề nghiệp, điều kiện gia đình và môi trường làm việc. Nếu chỉ dựa vào lời kêu gọi hoặc tinh thần trách nhiệm, rất khó tạo sức hút lâu dài.
Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã đặt ra cơ sở pháp lý quan trọng cho việc bảo vệ, hỗ trợ và thu hút nhà giáo, trong đó quan tâm đến người công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và người có trình độ cao, kỹ năng nghề giỏi. Cùng với đó, Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 và Thông tư số 43/2026/TT-BGDĐT về tiêu chuẩn người dạy nghề tạo thêm cơ sở để chuẩn hóa, huy động và sử dụng đội ngũ có năng lực thực hành.
Đáng chú ý, việc mở rộng nguồn người dạy nghề không chỉ giới hạn trong đội ngũ giáo viên đào tạo theo con đường sư phạm truyền thống. Chuyên gia, kỹ sư, nghệ nhân, kỹ thuật viên và người lao động có kỹ năng nghề cao có thể tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành khi đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Đây là hướng đi phù hợp với đặc thù đào tạo nghề, nhất là những ngành cần kinh nghiệm sản xuất thực tế.

Lớp nghề may tại Trường Cao đẳng Lai Châu.
Tại Điện Biên, trong buổi làm việc với Trường Cao đẳng Điện Biên, ông Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, yêu cầu nhà trường tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới công tác tuyển sinh, rà soát chỉ tiêu và cơ cấu ngành nghề phù hợp với nhu cầu thực tiễn; từng bước chuyển sang đào tạo theo nhu cầu, đơn đặt hàng, gắn với doanh nghiệp và thị trường lao động.
Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ giáo viên. Khi chương trình đào tạo chuyển mạnh sang thực hành, gắn với đơn đặt hàng của doanh nghiệp, người dạy phải thường xuyên cập nhật công nghệ, quy trình sản xuất và yêu cầu kỹ năng mới.
Một giải pháp có thể phát huy hiệu quả là tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và những người có tay nghề tại địa phương. Cùng với đó, cần có cơ chế bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, cập nhật kỹ năng nghề và hỗ trợ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên.
Về lâu dài, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ là hướng đi cần được ưu tiên. Các địa phương có thể phối hợp với trường cao đẳng, trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp xây dựng kế hoạch tạo nguồn giáo viên từ học sinh, sinh viên người địa phương. Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất, xưởng thực hành, thiết bị và phương tiện phục vụ đào tạo cũng cần được triển khai đồng bộ với chính sách nhân lực.
Thu hút giáo viên đến vùng khó vì thế không chỉ là nhiệm vụ tuyển đủ người đứng lớp. Đó là quá trình xây dựng môi trường làm việc đủ sức hấp dẫn, bảo đảm người dạy có điều kiện phát triển chuyên môn và nhìn thấy ý nghĩa trong công việc của mình.


