Thu hút nhân lực chất lượng cao cho phát triển công nghiệp văn hóa

Các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ chiều 24-10. Ảnh: Như Ý

Chiều 24-10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội thảo luận ở tổ về Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Bảo đảm thống nhất pháp luật về đào tạo nhân lực

Góp ý dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Dương Minh Ánh nhấn mạnh, nhân lực sáng tạo là yếu tố cốt lõi để phát triển công nghiệp văn hóa trong dài hạn. Đại biểu đề nghị rà soát tính thống nhất của các quy định về đào tạo, cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao và chính sách đầu tư cho lĩnh vực này, bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Từ thực tiễn đào tạo nhân lực công nghiệp văn hóa, đại biểu đề nghị rà soát quy định về danh mục ngành, nghề đào tạo chuyên sâu. Dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành danh mục này, trong khi Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp đã có quy định liên quan đến danh mục ngành, nghề đào tạo. Nếu không làm rõ phạm vi và thẩm quyền, có thể dẫn đến chồng chéo trong quản lý nhà nước.

Đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: Như Ý

Về quy định nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nghệ nhân nhân dân và nghệ nhân ưu tú tham gia giảng dạy, đại biểu cho rằng cần bảo đảm phù hợp với pháp luật về giáo dục. Đối với giảng viên đại học, yêu cầu về văn bằng và trình độ chuyên môn phải được xem xét đầy đủ; không nên đồng nhất danh hiệu nghệ thuật với trình độ học vấn hoặc điều kiện giảng dạy.

Đối với chính sách chi trả thù lao cho nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia giảng dạy, đại biểu đề nghị đánh giá cụ thể nguồn lực thực hiện, xác định phần ngân sách nhà nước và phần kinh phí do các cơ sở giáo dục tự bảo đảm. Đồng thời, cần làm rõ tác động đến cân đối thu nhập giữa giảng viên cơ hữu và giảng viên thỉnh giảng, giữa các môn học và lĩnh vực đào tạo.

Về cơ chế công nhận giảng viên thỉnh giảng đối với nhân lực từ doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã, đại biểu cho rằng đây là hướng đi cần thiết nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt đội ngũ giảng dạy, đáp ứng yêu cầu phát triển những ngành nghề mới mang tính liên ngành trong công nghiệp văn hóa.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nghệ nhân nhân dân và nghệ nhân ưu tú vào diện được công nhận là giảng viên thỉnh giảng khi đáp ứng điều kiện về văn bằng, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm; đồng thời xem xét việc tính đội ngũ này vào hệ số giảng viên phục vụ mở mã ngành đào tạo. Các quy định liên quan cũng cần được rà soát, sửa đổi đồng bộ với Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Bên cạnh các chính sách trong dự thảo Luật, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế thu hút chuyên gia quốc tế và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có chính sách linh hoạt về giấy phép lao động, thị thực và chế độ đãi ngộ. Đây là nguồn lực quan trọng đối với các lĩnh vực như đạo diễn, sản xuất, kỹ xảo, công nghiệp âm nhạc và giám tuyển nghệ thuật.

Đại biểu cũng đề xuất tiếp tục triển khai các chương trình đào tạo tài năng ở nước ngoài, mở rộng ngành nghề đào tạo tại những lĩnh vực trong nước chưa có điều kiện đáp ứng; thúc đẩy mô hình đào tạo liên ngành, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo, xem xét tính chi phí phối hợp đào tạo vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế.

Tháo gỡ vướng mắc về không gian sáng tạo văn hóa

Góp ý dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề nghị mở rộng đối tượng được hưởng thù lao khi truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể; phân cấp cho chính quyền cấp xã quản lý các hoạt động văn hóa quy mô nhỏ tại không gian công cộng, đồng thời hoàn thiện cơ chế khai thác các công trình công nghiệp dôi dư phục vụ phát triển không gian sáng tạo.

Các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ chiều 24-10. Ảnh: Như Ý

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường bày tỏ đồng tình với quy định tại Điều 14 về công nhận Nghệ nhân nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú đáp ứng tiêu chuẩn giảng dạy. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng tại cơ sở, hoạt động truyền dạy các loại hình di sản như ca trù, hát chèo, hát then, cồng chiêng và nghề truyền thống còn có sự đóng góp quan trọng của các nghệ nhân dân gian chưa có danh hiệu nhà nước, người cao tuổi và người có uy tín trong cộng đồng. Nếu chỉ ưu đãi người có danh hiệu chính thức, chính sách có thể chưa bao quát lực lượng trực tiếp gìn giữ, truyền dạy di sản tại địa phương.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 3 Điều 14 đối tượng “người thực hành, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể tại cộng đồng được UBND cấp xã xác nhận” vào nhóm được hưởng thù lao thỏa thuận khi tham gia truyền dạy tại các thiết chế văn hóa cơ sở và trường học.

Về sử dụng không gian công cộng tại Điều 20, đại biểu nhận định việc tập trung thẩm quyền tiếp nhận đăng ký ở UBND cấp tỉnh có thể gây thêm thủ tục đối với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật quy mô nhỏ tại sân sinh hoạt cộng đồng, công viên, tuyến phố đi bộ và không gian công cộng ở xã, phường. Điều này cũng có thể hạn chế tính chủ động của chính quyền cơ sở trong bảo đảm trật tự, vệ sinh môi trường và an ninh tại địa bàn.

Đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 2 và khoản 4 Điều 20 theo hướng UBND cấp tỉnh ban hành quy chế phân cấp cho UBND cấp xã tiếp nhận đăng ký, xử lý thông báo và giám sát việc sử dụng không gian công cộng đối với các hoạt động, sự kiện văn hóa, nghệ thuật quy mô nhỏ trên địa bàn.

Liên hệ thực tiễn Thủ đô, đại biểu thống nhất với chủ trương phát huy vị thế của các địa phương là thành viên Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO, trong đó có Hà Nội, Hội An và Đà Lạt, được đề cập tại Điều 8. Riêng Hà Nội có mật độ di sản lớn, nhiều không gian sáng tạo và tổ hợp văn hóa, do đó việc triển khai Luật cần gắn kết chặt chẽ với các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô.

Theo đại biểu Nguyễn Hoàng Trường, một vướng mắc đáng chú ý tại các phường nội thành là việc khai thác quỹ đất, công trình của các nhà máy và cơ sở công nghiệp cũ sau di dời. Khoản 1 Điều 17 dự thảo Luật đã đề cập việc chuyển đổi nhà máy cũ thành tổ hợp sáng tạo văn hóa, nhưng chưa giải quyết đầy đủ những khó khăn liên quan đến đất đai, tài sản công, đấu thầu và định giá đất thương mại, dịch vụ.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 17 quy định về cơ chế đặc thù đối với việc cải tạo, chuyển đổi công năng các công trình công nghiệp dôi dư, di dời thành tổ hợp sáng tạo văn hóa tại đô thị đặc biệt, theo quy định của Luật Thủ đô và pháp luật về phát triển đô thị.

Đối với kinh tế đêm và các tuyến phố đi bộ, đại biểu cho rằng việc sử dụng lòng đường, vỉa hè phục vụ hoạt động công nghiệp văn hóa tại Hà Nội còn gặp vướng mắc do yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 1 Điều 20, bổ sung nguyên tắc sử dụng tạm thời không gian công cộng, lòng đường, vỉa hè để phát triển kinh tế đêm và phố đi bộ phục vụ hoạt động công nghiệp văn hóa theo quy chế do HĐND thành phố trực thuộc Trung ương ban hành, bảo đảm an toàn giao thông, trật tự xã hội và quyền chủ động quản lý của chính quyền cơ sở.